“UMEF” جشس قاراعاندىلىق كاسىپورىننىڭ ديرەكتورى نادەجدا شتەركەلدىڭ ويىنشا, سەنىمدى ءارى ۋاقىت سىنىنان وتكەن سەرىكتەستەرىڭ بولعان جاعدايدا عانا الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ سالدارىنان سۇرىنبەي وتۋگە بولادى. كومپانياعا قولداۋ كورسەتكەن قازكوممەرتسبانك سونداي سەرىكتەس بولا الدى. بانك “دامۋ” قورىنىڭ شوب-تى قولداۋ بويىنشا مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ 4-ءشى ترانشى شەڭبەرىندە كومپانياعا كرەديت بەردى.
– نادەجدا الەكساندروۆنا, بيزنەسىڭىزدى قالاي باستاعانىڭىزدى ايتىپ بەرىڭىزشى؟
– ءبىزدىڭ كومپانيا ءوز ءونىمىمەن نارىققا 2002 جىلى شىقتى. ءبىز جاڭا قۇرال-جابدىقتاردى, ەسەپتەگىش قۇرالداردى, سورە, پوشتا ءجاشىكتەرىن, زەرتحانالىق جيھازداردى شىعارۋمەن اينالىسامىز. ءبىر ءسوزبەن ايتقاندا, ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز – مەتالدان شىعارىلاتىن ونىمدەر. بىزدە ءبىلىكتى ماماندار جۇمىس ءىستەيدى, سوندىقتان تاپسىرىس بەرۋ جاعىنان قيىنشىلىقتار جوق. نەگىزىنەن ءبىز جك (جەكە كاسىپكەر) ءجانە مەملەكەتتىك كاسىپورىندارمەن جۇمىس ىستەيمىز. ءبىزدىڭ نەگىزگى كليەنتتەرىمىزدىڭ قاتارىندا قاراعاندىلىق ۇقك, قالالىق ادىلەت ورگاندارى, سونداي-اق “قاراعاندى جارىق” جشس بولدى.
– “قازكوممەرتسبانكپەن” ىنتىماقتاستىق قالاي باستالدى؟ وسىعان دەيىن باسقا بانكتەرمەن جۇمىس ىستەپ كوردىڭىز بە؟
– ارينە, ءبىز باسقا بانكتەرمەن دە جۇمىس ىستەپ كوردىك. الايدا ولاردىڭ ۇسىنعان شارتتارى ءبىزدى ءاردايىم قاناعاتتاندىرا بەرمەيتىن. ال 2006 جىلى ءبىز قازكوم-مەن جۇمىس ىستەۋ ءتيىمدى دەپ شەشتىك. باسىندا دەربەس شوت اشتىق. كەيىن, بىزبەن جاسالاتىن مامىلەلەر سانى كوبەيگەن سوڭ, اينالىمداعى قاراجاتىمىزدى كوبەيتۋ قاجەت بولدى. ءبىزدىڭ جشس 4 600 000 تەڭگە سوماسىنا نەسيە الىپ, كەيىن بارىپ كاسىپورىنعا نەسيەلىك جەلى اشىلدى. “قازكوممەرتسبانك” مەنەدجەرلەرى كرەديتتى وتە جىلدام راسىمدەپ بەردى: شامامەن ءۇش اپتا كەتكەن شىعار. “ارزان ءارى ۇزاق مەرزىمدى” اقشانى قاجەت ەتەتىن بيزنەسمەندەر ءۇشىن ۋاقىتتىڭ ءرولى ەرەكشە. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل بانكتىڭ ءوز كليەنتتەرىنىڭ جاعدايىنا ءتۇسىنۋشىلىكپەن قارايتىنىن بىلدىرەدى.
– شىنىمەن دە, ەشبىر قيىندىق بولمادى ما؟
– جوق, بار بولعانى ءبىر كەدەرگى تۋرالى ايتۋعا بولار. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءبىز نەسيەمىزدى وتەۋ مەرزىمىن وتكىزىپ الدىق, الايدا بانك قارىزدى قايتا قۇرىلىمداپ, پروبلەما ءوز-وزىنەن شەشىلدى. سودان كەيىن بارىپ “قازكوممەرتسبانك” “دامۋ” قورىنىڭ شوب-قا قولداۋ كورسەتۋ باعدارلاماسى بويىنشا ءبىزدىڭ نەسيەمىزدى قايتا قارجىلاندىردى. ءبىز جاڭا ءوتىنىش جىبەرىپ, كرەديتىمىزدى قايتا قارجىلاندىردىق. ەندى پايىزدىق مولشەرلەمەمىز 23% ەمەس, كەلەسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن 8% قۇرايتىنى ءبىزدى قاتتى قۋانتادى.
– الەمدىك قارجى داعدارىسى ءسىزدىڭ بيزنەسىڭىزگە قالاي اسەر ەتتى؟
– اسەرىن ەداۋىر قاتتى سەزىندىك. مەنىڭ ويىمشا, داعدارىس قاراپايىم حالىقتان گورى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى كاسىپورىندارعا قاتتى اسەر ەتكەن سياقتى. كەيدە جاعدايىمىز وتە قيىن بولاتىن. الايدا ءبىز داعدارىسپەن كۇرەسىپ, قازىر دە بوي بەرمەي كەلەمىز. كوپ جاعدايدا “قازكوممەرتسبانكتىڭ” قولداۋىنىڭ ارقاسىندا دەپ ايتار ەدىم. ويتكەنى بانك مەنەدجەرلەرى جىلدام ءارى ناقتى جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان شوب كاسىپورىندارىنا قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا بانك جۇمىسىنا راحمەت ايتامىن.
– قارىزدى قايتارا المايمىز دەپ قورقىپ, بۇگىنگى تاڭدا نەسيە الۋعا قورقاتىن ارىپتەستەرىڭىزگە قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
– ءبىرىنشى كەزەكتە, دۇرىس تاڭداۋ جاساسىن دەپ كەڭەس بەرەر ەدىم. ويتكەنى كاسىپكەرلەر بانككە بوستان بوسقا بارمايدى, ءوز بيزنەسىن دامىتۋعا قاراجات جەتپەگەندە بارادى. بۇل جاعدايدا تۇرمىستا قولدانىلاتىن دانا سوزدەر ەسىڭە ورالادى: “جات ادامنىڭ اقشاسىن الىپ, ءوز اقشاڭدى قايتاراسىڭ” دەگەن. وكىنىشتى, بىراق ەڭ باستى كاپيتال – ادام ەكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى تۇسىنە بەرمەيدى. ەگەر بيزنەسمەن وزىنە, قاسىنداعى ادامدارىنا, قىزمەتكەرلەرىنە سەنسە, بۇل تابىستىڭ جارتىسىنا قول جەتكىزدىم دەپ ءتۇسىنسىن. ويتكەنى ءبۇگىنگى تاڭدا قاسىندا سەنىمدى ادامدارىڭنىڭ بولعانى وتە ماڭىزدى. سوندىقتان مەن ءوز ارىپتەستەرىمە قيىنشىلىقتان قورىقپاسىن دەپ كەڭەس بەرەر ەدىم. قورىققان ادام باس جۇلدەدەن قۇر قالار. سونداي-اق بانك ءبىرىنشى كەزەكتە ءوز كليەنتتەرى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. بانك بيزنەسمەننىڭ تابىس العانىنا مۇددەلى, سوندىقتان ونىڭ جاعدايىن تۇسىنۋگە تىرىسادى. ءماسەلەن, ءبىزدىڭ كاسىپورىندى الايىق. “قازكوممەرتسبانك” پەن ارامىزداعى قاتىناسىمىز ءاردايىم جاقسى بولدى دەپ ايتپاس ەدىم. الايدا پايىزدىق مولشەرلەمە 23-تەن 8%-عا دەيىن تومەندەتىلگەندە, مۇنى ءومىردىڭ سىيى دەپ قابىلدادىق. سوندىقتان ءبىز كەلەشەكتە دە ىنتىماقتاستىعىمىزدى جالعاستىراتىنىمىزعا سەنىمدىمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن دانيار وتەباەۆ.