XX عاسىردىڭ ايگىلى حورەوگرافى رولان پەتيدىڭ موريس جارردىڭ مۋزىكاسىنا قويعان «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» اتتى اڭىزعا اينالعان بالەتى – بەكزات ونەر جانكۇيەرلەرىنىڭ قاي كەزدە دە اسىعا كۇتەتىن قويىلىمى. ايتۋلى تۋىندى ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ۇلكەن زالى ساحناسىندا ۇسىنىلدى.
ۆيكتور گيۋگونىڭ كوپشىلىك جاقسى كورەتىن كلاسسيكالىق رومانىنىڭ جەلىسى بويىنشا جاسالعان سپەكتاكل ءوزىنىڭ بىرەگەيلىگى مەن وزەكتىلىگىن ءالى كۇنگە دەيىن باسەڭسىتكەن جوق. كەرىسىنشە ول كورەرمەندەردىڭ وشپەس ماحابباتىنا يە بولىپ قويماي, ۇنەمى تەاتر سىنشىلارىنىڭ دا وڭ باعاسىن الىپ كەلەدى.
«استانا وپەرا» بالەت ترۋپپاسىنىڭ ورىنداۋىنداعى سپەكتاكلدى 2016 جىلى زور تابىسپەن وتكەن پرەمەراسىنان باستاپ ەلوردالىق كورەرمەندەر عانا ۇناتىپ قويعان جوق, سونىمەن قاتار وعان اباي اتىنداعى تەاتر ساحناسىندا الماتىنىڭ جانە ماريا تەاترىنىڭ ساحناسىندا سانكت-پەتەربۋرگتىڭ تالعامپاز كورەرمەندەرى دە تاڭداي قاعا قول سوقتى. ويتكەنى رولان پەتي قويىلىمدى العاش رەت پاريج وپەرا تەاترىندا ساحنالاعان ساتتەن باستاپ ونىڭ داڭقى اسقاقتاي بەردى. الپىس جىل بويى سان الۋان بالەت ترۋپپالارىنىڭ ينتەرپرەتاتسياسىندا الەمدىك جەتەكشى تەاتر ساحنالارىندا قويىلىپ كەلە جاتقان سپەكتاكل سيقىرىنىڭ سىرىنا ءالى ەشكىم تولىق بويلاي العان جوق. دەسە دە ءار ۇجىم ءتۇرلى تاجىريبەلەرگە بارىپ, الەمدىك كلاسسيكانى وزىنشە تۇرلەندىرۋگە بەيىلدى. سونىڭ ءبىرى دە وسى – «استانا وپەرا». ەلوردا تەاترىنداعى بۇل بالەت فرانتسيالىق «رولان پەتي بالەتتەرى» قورىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلعان, قويىلىم ۇيلەستىرۋشىسى ءارى جارىق بويىنشا سۋرەتشى – جان-ميشەل دەزيرە.
وسى تۇستا ەسكەرە كەتەتىن ءبىر جايت, ايتۋلى بالەتتى ورىنداۋ كەز كەلگەن ۇجىمعا سەنىپ تاپسىرىلا بەرمەيتىنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى. ونى رەپەرتۋارعا قوسۋ ءۇشىن ارتىستەر جوعارى كاسىبيلىك پەن كەرەمەت اكتەرلىك شەبەرلىكتى پاش ەتۋگە ءتيىس.
رولان پەتيدىڭ بىرەگەي تۋىندىسى «استانا وپەراعا» الەمدىك بالەت جۇلدىزى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى التىناي اسىلمۇراتوۆانىڭ باستاماسىمەن اكەلىنگەن بولاتىن. ءوز ۋاقىتىندا التىناي ابدۋاحيمقىزى ماەسترو رولان پەتيدىڭ شاقىرۋىمەن 5 جىل بويى ونىڭ ترۋپپاسىندا ەڭبەك ەتىپ, فرانتسۋز مايتالمانىنىڭ كوپتەگەن حورەوگرافيالىق جاۋھارلارىنداعى باستى پارتيالاردا جارقىن ونەر كورسەتكەن.
كەيىن ءوزى ەڭبەك ەتەتىن «استانا وپەرا» تەاترى ساحناسىنا الىپ كەلۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ءبيشى وسى بالەتتى قويۋ ءۇشىن فرانتسيادان ارنايى مامان شاقىرادى. ول – الەمدىك مۋزىكالىق قاۋىمداستىق بيىل ءجۇز جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ جاتقان ماەسترو رولان پەتيدىڭ دوسى, اسسيستەنتى ءارى داستۇرلەرىن ساقتاۋشى مامان لۋيدجي بونينو. اتالعان بالەت حورەوگرافياسىنىڭ اۆتورلىق نۇسقاسىنىڭ ءمىنسىز تازالىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ەلىمىزگە ات تەرلەتىپ جەتكەن بالەتمەيستەر «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» سپەكتاكلىنە شىن مانىندە سونى سەرپىن سىيلادى.
«مەن قازاقستانعا, استاناعا وسىناۋ كەرەمەت سپەكتاكلمەن قايتا كەلگەنىمە, سونىمەن قاتار «استانا وپەرا» بالەت ترۋپپاسىمەن جانە ونىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى التىناي اسىلمۇراتوۆامەن تاعى دا جۇمىس ىستەپ جاتقانىما قۋانىشتىمىن. ول مەنىڭ جاقىن دوسىم, تالانتتى جان. التىناي حانىممەن بىرلەسە ونەر تۋدىرۋ – جاننىڭ راحاتى. «استانا وپەرا» ساحناسىنا شىققان «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» بالەتىنىڭ قويىلۋ دەڭگەيىنە قويۋشى بالەتمەيستەر رەتىندە كوڭىلىم تولدى. راسىمەن دە رولان پەتيدىڭ ءستيلىن ورىنداۋ وتە قيىن, سەبەبى ول كلاسسيكالىق ءبيدىڭ تەحنيكاسىنان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى. دەگەنمەن بۇل قيىندىقتى تالانتتى ترۋپپا ءا دەگەننەن ەڭسەرە ءبىلدى. ارتىستەر تاپسىرمانى تاماشا ورىنداپ شىقتى. وسى ورايدا تەاتردىڭ جەتەكشى سوليستەرىن اتاپ وتپەسكە بولمايدى. عاجاپ ءبيشى باقتيار ادامجان رولان پەتيدىڭ كوپتەگەن سپەكتاكلىندە ونەر كورسەتكەن جانە وسى بالەتتەگى باستى پارتيانى ءجيى ورىنداعان, سونىڭ ىشىندە باقتياردىڭ يتاليادا تانىستىرعان كۆازيمودوسىن تالعامپاز كورەرمەن زور قوشەمەتپەن قارسى الدى. «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» بالەتىنىڭ استانا حالقىنىڭ كوڭىلىنەن شىققانىنا وتە قۋانىشتىمىن. بۇل – ءسوزسىز ەڭبەگىمىزدىڭ اقتالعانى, دەدى لۋيدجي بونينو.
اتالعان قويىلىم تۋرالى Thoughts on Papyrus. Exploration of Literature, Cultures & Knowledge سايتىندا جاريالانعان سىن ماقالادا: «وسىناۋ اۆانگاردتىق سپەكتاكل وزىنە بالەتتىڭ ءداستۇرلى ەلەمەنتتەرىن زاماناۋي بي تەحنيكاسىمەن بىرىكتىرە وتىرىپ, ءۇش ءتۇرلى جىگىتتىڭ: قاتال ءدىن قىزمەتشىسى كلود فروللو, ۇسقىنسىز, بىراق اقكوڭىل قوڭىراۋشى كۆازيمودو مەن كەلبەتتى كاپيتان فەبتىڭ عاشىقتىق ىنتىزارلىعىنىڭ نىسانىنا اينالعان كەدەي سىعان قىزى ەسمەرالدانىڭ حيكاياسىن باياندايدى. الدەبىرەۋ ەمەس, يۆ سەن-لوران جاساپ شىعارعان جارقىن, ءساندى كوستيۋمدەر, سونداي-اق كومپوزيتور موريس جارردىڭ مۋزىكاسى وسىناۋ قويىلىمدى ناعىز كوز قۋانتارلىق مەرەكەگە اينالدىرۋعا كومەكتەسەدى. ونىڭ ۇستىنە, بالەت دىنگە بەرىلۋشىلىك, پارىز, رومانتيكالىق ماحاببات پەن قۇشتارلىق سىندى تاقىرىپتاردى قوزعايدى», دەپ باعالاي كەلە: «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورىندا» رولان پەتي حورەوگرافيانىڭ دامۋىنداعى ءوزىنىڭ ەڭ ۇلكەن دارىنىن – تاريحي رەاليزم مەن فانتاستيكالىق حيكايامەن بىرىكتىرە الاتىن قابىلەتىن پاش ەتەدى. توپتىق بيلەردىڭ دە, قۋاتتى سولونىڭ دا حورەوگرافياسى شىڭىنا جەتكىزىلگەن, ال مۋزىكا ءورىس الىپ جاتقان درامانىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ءجيى ەسكەرتىپ وتىرادى. ماسەلەن, ول سىعان قىزى تۋىنداتقان قۇشتارلىق, ەسمەرالدا نەمەسە كۆازيمودو كەز كەلگەن ساتتە تاپ بولاتىن قاۋىپ بولۋى مۇمكىن», دەپ تۇشىمدى ءتۇيىن جاسالىپتى.
ەلىمىزدە عانا ەمەس, الەم كورەرمەندەرى ورتاسىندا دا جوعارى باعاعا يە بولعان بالەتتە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى, بالەتى, حورى جانە ميمانسى «قۇرمەت» وردەنىنىڭ كاۆالەرى رۋسلان ءبايمۋرزيننىڭ جەتەكشىلىگىمەن ونەر كورسەتتى. ال سپەكتاكلدىڭ باستى بەينەلەرىن ەلوردالىق تەاتردىڭ تانىمال ارتىستەرى تانىستىردى. اتاپ ايتساق, نازىك ەسمەرالدانىڭ پارتياسىن قوس قۇرامدا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ايگەرىم بەكەتاەۆا مەن ءمادينا ونەرباەۆا ورىنداسا, كۆازيمودونىڭ رولىندە ساحناعا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقتيار ادامجان, سەرىك ناقىسپەكوۆ شىقتى. فروللو – ارمان ورازوۆ, ايبار توقتار, فەب – دياس قۇرمانعازى (دەبيۋت), ەركىن راحماتۋللاەۆ ساراپتاۋىندا كورەرمەنىمەن قاۋىشتى.