شارۋالاردى الاڭداتقان ماسەلە

«رەسپۋبليكالىق فيتوساني­تارلىق دياگنوستيكا جانە بولجامدار ادىستەمەلىك ورتا­لىعى» رمم كەگەن اۋداندىق في­ليالىنىڭ الدىن الا مالى­مەت­تەرىنە سايكەس كەگەن اۋدانىن­دا 2900 گەكتار ايماققا راپس جاپىراق جەمىرى تارالعان. كەگەن اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار باتىرحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ارقىلى اۋدان­عا ءدارى شاشاتىن 2 تراكتور قۇرىلعىلارىمەن جانە سۋ تاسيتىن كولىك جەتكىزىلىپ, ۋلاۋ شاراسى اتقارىلدى.

قازىر قارابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىندە 2850 گەكتار ەگىس­تىك القاپ بار, ونىڭ 395 گەك­تارى يگەرىلىپ جاتىر. اۋىلدىق وكرۋگ تۇرعىندارىنىڭ جانە شارۋا قوجالىقتارىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 1200 گەكتار جەردى دارىلەۋ جوسپارلانىپ, بۇگىندە 200 گەكتار جەر دارىلەنگەن. الماتى وبلىسى اكىمدىگىنىڭ كومەگىمەن 500 گەكتار جەردى زالالسىزداندىرۋ­عا ارنايى تەحنيكا مەن ءدارى جەتكىزىلىپ, قارابۇلاق, جالاعاش اۋىلدىق وكرۋگتەرى­نە قاراستى ەگىس القاپتارىنا سەبىلگەن. سونىمەن قاتار شارۋا قوجالىعى توراعالارىنىڭ جانە اۋىل ازاماتتارىنىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 1000 گەكتار جەر تەلىمىن وڭدەۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلعان.

الايدا راپس جاپىراق جەمىرى كەگەن اۋدانىنداعى اۋىلدىق وكرۋگتەر اۋماعىندا عانا ەمەس, جۋىردا ۇيعىر اۋدانىندا دا پايدا بولدى. قارادالا توسىندە ورگەن قارا قۇرت الاقانداي جەرمەن كۇنەلتىپ وتىرعان شارۋالاردى شوشىتتى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى داستان قۇداباەۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قىرعىزساي, ۇلكەن اقسۋ, شونجى اۋىلدىق وكرۋگتەرىنە تيەسىلى جايىلىمدىق جەرلەر­دى جايلاعان زيانكەستەردى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىمەن سالا ماماندارى, شارۋاشى­لىق يەلەرى بىرلەسە اينالىسىپ جاتىر.

اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيسترلىگى اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى مەملەكەتتىك ينس­پەكتسيا كوميتەتىنىڭ الماتى وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسيا­سى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دارحان ابىلعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت ەسەبىنەن حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىنا قاراجات ماماندانعان زياندى ورگانيزمدەرگە قاراستىرىلماعان, سوندىقتان ءار جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعا ءوز كۇشىمەن وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىس.

«ماسەلەنىڭ تۋىنداۋىنا شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جەر وڭدەۋ شارالارىن ۋاقتىلى جۇرگىزبەۋىنىڭ دە اسەرى جوق ەمەس. اۋماقتىق ينسپەكتسيا – وسىم­دىكتەردى قورعاۋ جانە وسىم­دىكتەر كارانتينى سالاسىن­داعى رەتتەۋشىلىك, ىسكە اسىرۋ جانە باقىلاۋ-قاداعالاۋ, سونداي-اق ستراتەگيالىق فۋنتسيالار­دى ورىنداۋعا قاتىسادى. وسiم­دiك­تەردi قورعاۋ سالاسىنداعى مەم­لەكەتتiك ساياساتتىڭ نەگiزگi مiندەتi – مەملەكەتتىڭ ازىق-تۇلiك قاۋiپسiزدiگi مەن قولايلى في­تو­سانيتاريالىق احۋالدى قام­تاماسىز ەتۋ. اۋىل شارۋا­شى­لىعى داقىلدارىنان جوعا­رى, ساپا­لى ءونىم الۋدىڭ ءبىر بولشەگى – وسىمدىكتەردى زيانكەس­ت­ەردەن, اۋرۋلاردان جانە ارام­شوپتەر­دەن قورعاۋ. ەل اۋماعىندا جايىلىمدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىل­دارىنا زيانكەستەردىڭ 50-گە جۋىق كوپقورەكتى, ياعني قورەك تالعامايتىن جانە 100-دەن اسا مامانداعان ءتۇرى, وسىمدىكتەردىڭ 70-كە جۋىق اۋرۋى جانە 120-دان اسا ءارامشوپ زيانىن تيگىزەدى. زياندى ورگانيزمدەر مادەني داقىلداردىڭ تەك قانا ءوسىپ-ءونۋ كەزىندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردى ساقتاۋ كەزىندە جانە ولاردان الىنعان دايىن ونىمدەرگە دە زاقىم كەلتىرەدى», دەيدى.

ايتۋىنشا, الماتى وبلىسىندا كارانتين نىسانى­نىڭ 8 ءتۇرى تىركەلگەن, ولار – وڭتۇستىكامەريكالىق قىزاناق كۇيە كوبەلەگى, كاليفورنيالىق قال­قانشالى سىمىرى, شىعىس جەمىس جەمىرى, قوڭىر ءمارمار قان­دالا, ارامشوپتەردەن جاتا­عان ۋ كەكىرە, جۋسانجا­پىراق­تى ءويرانشوپ, ارامسوياۋ جانە باكتەريالىق جەمىس اعاشىنىڭ كۇيىگى اۋرۋى.  

اتال­عان كارانتين نىساندارىنا قارسى مەملەكەتتىك ينس­پەكتورلار تاراپىنان شارۋا­شىلىقتار مەن قۇزىرلى مەكەمەلەرگە ءتيىستى ءىس-شارالار جۇرگىزۋ جونىندە نۇسقامالار بەرىلەدى. وتكەن جىلى 95 نۇسقاما جانە 125 ۇسىنىم حات بەرىلگەن.

مامان سونىمەن قاتار وڭىر­دەگى شەگىرتكەگە قارسى كۇرەس شا­را­لارى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى.

«الماتى وبلىسى بويىن­شا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسە­بى­نەن ەرەكشە قاۋىپتى شەگىرت­كە تەكتەس زيانكەستەرگە قارسى بيىل جۇرگىزىلەتىن وڭدەۋ جۇمىستارىنىڭ الدىن الا بولجام كولەمى – 67,654 مىڭ گەكتار, ونىڭ ىشىندە ازيالىق شەگىرتكەگە – 10,040 مىڭ گەكتار, ال يتاليالىق پرۋسقا قارسى حيميالىق وڭدەۋ كولەمى 57,614 مىڭ گەكتارعا جوسپارلانىپ وتىر. وسى جىلى اسا قاۋىپتى ءۇيىرلى شەگىرتكە زيانكەستەرىنە قارسى جۇمىستارعا 10 جەرۇستى تەحنيكاسى, 1 جەڭىل ۇشاق, 3 اسا جەڭىل ۇشاقتاردىڭ قاتىستىرىلۋى جوسپارلانىپ وتىر. وبلىس بويىنشا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ساياق شەگىرتكەگە قارسى 2024 جىلى جۇرگىزىلەتىن وڭدەۋ جۇمىستارىنىڭ الدىن الا بولجام كولەمى 41,589 مىڭ گەكتار بولىپ بەكىتىلدى. مونيتورينگ قورىتىندىسىنا سايكەس الماتى وبلىسى بويىنشا اسا قاۋىپتى ءۇيىرلى شەگىرتكەلەردىڭ تارالعان ايماقتارىنىڭ ارنايى كارتاسى جاسالدى», دەيدى.

الماتى وبلىسى