«مەملەكەتتىڭ بالالارى»

تۋىندى «بالالار ءۇيى تار­بيەلەنۋشىلەرىنىڭ قوعامعا الەۋمەتتىك ينتەگراتسياسى جانە بەيىم­دەلۋى» اتتى 2022 جىلعى زەرت­تەۋى نەگىزىندە تۇ­سىرىل­گەن. باياندامادا ينتەر­نات مە­كە­مەلەردەگى بالا­لار­دىڭ پسيحوەموتسيونالدى دا­مۋ ەرەك­شەلىكتەرى, ولاردىڭ قۇ­قىق­تىق مارتەبەسى, ءبىلىم الۋ, جۇمىسقا تۇرۋ جانە تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋى ما­سەلەلەرى زەرتتەلگەن.

كورسەتىلىمگە عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ وكىلدەرى, وتباسى جانە گەندەر ساياساتى سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, قوعام بەلسەندىلەرى مەن باق وكىلدەرى قاتىستى. ءىس-شارانىڭ اشىلۋ راسىمىندە ءسوز سويلەگەن قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما تور­اعاسى نۇربەك ماتجاني ءفيلم­نىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.

– بۇل فيلم ينستيتۋ­تىمىزدىڭ زەرتتەۋى نەگىزىندە ءتۇسىرىلدى. ادەتتە عىلىمي ۇي­ىم­داردىڭ زەرتتەۋلەرى كوپ­شىلىككە جەتە بەرمەيدى. ايت­پەسە پايدالى زەرتتەۋلەر ەلى­مىزدە كوپ جاسالادى. وتكەن جىلى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ باستاماسىمەن «وتباسىلىق, گەندەرلىك جانە دەموگرافيالىق ساياسات سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ ۇيىمدارى كونسورتسيۋ­مى» قۇرىلدى. كونسورتسيۋم ماقساتى – اتالعان باعىتتار بويىنشا زەرتتەۋلەردى جۇ­يەلەۋ جانە ناسيحاتتاۋ. فيلم وسى كونسورتسيۋم اياسىندا جا­رىق كورىپ وتىر, – دەدى ول.

جىل سايىن مىڭعا جۋىق جەتىم بالا ينتەرنات مەكەمەلەردەن تۇلەپ شىعىپ, ۇلكەن ومىرگە اياق باسادى. ومىردەن لايىقتى ورنىن تابۋ بارىسىندا ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى قالىپتاسقان ستەرەوتيپ كەسىرىنەن جۇمىسقا تۇرا الماسا, ەكىنشىلەرى قۇ­قىعىن قور­عاپ, وزىنە تيەسىلى كومەكتى الا المايدى, ەندى بىرەۋلەرى دارىگەرگە قالاي قا­رالۋ كە­رە­گىن دە بىلمەيدى. قا­زىر ەلىمىزدە وسىنداي 22 081 جەتىم بالا بار. ولاردىڭ 82%-ى – الەۋمەتتىك جەتىمدەر, ياعني اتا-اناسى ءتىرى بولسا دا, ءتۇرلى سەبەپپەن ولاردىڭ قام­قور­لىعىنسىز قالعان بالالار. وكى­نىشكە قاراي, بۇل فاكت ەل­دەگى جەتىمدەردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ قاجەتتىگىن عانا ەمەس, باستاپقى سەبەبى – وتباسى ينس­تيتۋتى پروبلەماسىنا نازار اۋدارۋ كەرەگىن مەڭزەيدى.

دەرەكتى كارتينا 4 كەيىپ­كەردىڭ وقيعاسى نەگىزىندە بالالار ءۇيى تۇ­لەك­تەرىنىڭ بىر­قاتار ماسەلەسىن قوز­عايدى. ولاردىڭ ءومىرى ين­تەر­­نات­تان تۇلەپ شىققاننان كەيىن قا­لاي ءوربيتىنى, قوعامعا بەيىم­دەلۋى كەزىندە قانداي قيىن­دىققا تاپ بولاتىنى جانە قا­لىپ­­تاسقان ستەرەو­تيپ سالدا­رى­نان قانداي كەدەرگىلەرگە ۇشى­راي­تى­نى بايان­دالعان.