كەڭەس وداعى «قايتا قۇرۋ» دەپ ۇرانداتىپ جاتقان 1985 جىل ەدى. جەتپىس جىل ەلدى بيلەگەن جۇيەنى جاڭارتادى دەگەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ سوڭى قايدا اپارىپ سوعارىن بىلمەسە دە, جۇرت سوعان يمانداي سەندى. بىراق سول قايتا قۇرۋىڭىزدان دا قايران بولماي, وداق ىرگەسى سەتىنەي بەرگەنى دە ەستە. ءدال وسى جىلدارى 6 بالانىڭ اناسى توگۋس ابدۋللاەۆا جالاقى الىپ جۇرگەن جۇمىسىن تاستاپ, قۇرىلىس سالاسىنا كەلدى.
تەمىرجول سالاسىنىڭ ەسەپ-قيساپ جاعىندا جۇرەتىن توگۋس ءوز ورتاسىنا سىيلى مامان بولدى. بىراق جۇمىستىڭ دا جايى كۇن ساناپ كەتە باستاعان ەدى. ەكى ويلى بولىپ جۇرگەن كۇندەردىڭ بىرىندە قالا ىرگەسىندەگى «امانگەلدى» كەڭشارىنا مال قوراسىن دايىندايتىن جۇمىس كۇشى كەرەك دەگەن حابار قۇلاعىنا تيگەن. اقشاسى قوماقتى بولعانىمەن, كەسىمدى مەرزىمدە اياقتاي الاتىنىنا سەنىمسىز جۇرتتىڭ كوبى تاۋەكەلگە بەل بايلاي قويماسا كەرەك. مۇنى ەستىگەن توگۋس ءبىر ءسات تە كىدىرمەدى, قالانىڭ ءوزى تۇراتىن شانحاي بولىگىندەگى تانىستارىنان بريگادا جاساقتاپ, جۇمىستى باستاپ كەتتى. قازاقتا «مىڭ ونەردىڭ اناسى – مۇقتاجدىق» دەگەن بار عوي. التى بالانىڭ قامىن ويلاعان كەلىنشەكتىڭ تالابى وڭعارىلىپ, سودان بەرگى 40 جىلدا وسى سالانىڭ نانىن جەپ كەلەدى.
«توقسانىنشى جىلدارى تۋىستارىمىزدىڭ كوبى شەشەنستانعا كوشتى. مەنى دە تالاي ۇگىتتەگەن. بىراق تۋعان جەرىمنەن, اعايىنداي سىيلاسقان كورشىلەرىمنەن ىرگە اجىراتقىم كەلمەدى. وسى توپىراققا جەر اۋىپ كەلگەن اكە-شەشەمدى بوتەنسىمەگەن, «ۇلتىڭ بولەك» دەپ ءوزىمدى سىرتقا تەپپەگەن قازاقتاي باۋىرمال جۇرتتى باسقا ەشقايدان تابا المايتىنىمدى سەزدىم», دەيدى توگۋس حاميدقىزى.
تالابى تابىسقا اينالعانىن كورگەن سوڭ, بالالارىن دا وسى سالاعا بەيىمدەدى. قازىر سول سوقپاققا نەمەرەلەر دە ءتۇسىپ, سالاداعى بەلگىلى مامانعا اينالىپ وتىر. قۇرىلىسشىلار بريگاداسىنىڭ جۇمىسسىز قالعان كەزى جوق. وزگە وبلىستارعا دا شىعىپ, تاپسىرىستار ورىندايدى. قىزىلورداداعى قۇرىلىس كومپانيالارى سالىپ جاتقان ۇيلەرىن ارلەۋگە كەلگەندە توگۋس حاميدقىزىن ىزدەيدى. قالاداعى مەكتەپتەر مەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ دەنىن جوندەپ شىققان وسى بريگادا. قازىر وبلىستىق جۇيكە اۋرۋلارى اۋرۋحاناسى عيماراتىنىڭ سىرتىن ارلەپ جاتىر.
وسى سالاعا كەلگەلى بايقاعانى – كاسىپتە تالاپتان بولەك وبال-ساۋاپتى دا ۇمىتپاۋ كەرەك. مىسالى, قازىر جوندەۋدەن وتكەن كوپ عيماراتتىڭ سىرتى التى اي اينالماي جاتىپ الاعاتتانىپ ءتۇسىپ قالادى. سونداي جاۋاپسىز جۇمىستىڭ كەسىرىنەن بۇكىل قۇرىلىسشىلارعا سىن ايتىلاتىن كەز دە از ەمەس. ارلەۋ ماتەريالدارىنىڭ قۇرامىن ساقتاماساڭ, سىلاعان تۇسىڭ شاڭىتىپ تۇرادى. جاڭبىر سۋىنان-اق سىپىرىلىپ قالادى. استىنان ارنايى ەرىتىندى جاقپاساڭ, سىلاق قابىرعاعا جۇقپايتىنىن قۇرىلىستىڭ الىپپەسىن اشقان كەز كەلگەن ادام بىلەدى. بىراق از شىعىنمەن كوپ پايدا تاپسام دەگەن اشكوزدىك باسىم بولىپ تۇر.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستاندا ەڭبەك ادامىنا ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلۋگە ءتيىس. اسىرەسە ۇستاز, دارىگەر, ءتارتىپ ساقشىسى, قۇتقارۋشى, جۇمىسشى, شارۋا سياقتى مامانداردىڭ مارتەبەسىن ودان ءارى ارتتىرا ءتۇسۋىمىز قاجەت. ولار ەلىمىزدەگى ەڭ سىيلى ازاماتتارعا اينالۋى كەرەك. وسى كاسىپ يەلەرى ءتيىستى قۇرمەت پەن سىيعا يە بولعاندا عانا قوعامىمىز شىنىمەن جاڭاردى دەپ ايتا الامىز», دەگەن ءسوزى ءبىزدىڭ قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەگە ءدال بەرىلگەن باعا بولدى.
شىنىمەن ءبىز بەلۋاردان بەينەت كەشىپ, وسى قوعامنىڭ بايلىعىن ەسەلەپ جۇرگەن جانداردى باعالاۋدى ۇمىتىپ كەتتىك. مىسالى, قازىر دامىعان مەملەكەتتەردىڭ كوبىندە قارا جۇمىس ىستەيتىن ادام جوق. وندىرىستەگى جۇمىستى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ءتۇرلى تەحنولوگيا ويلاپ تاپقان تالاي ەل ەگىننىڭ ءارامشوبىن وتاپ, مالىنىڭ جەم-سۋىن بەرۋگە قىرۋار اقشاعا سىرتتان ادام جالداپ وتىر. تابىس ىزدەگەن قانشاما جاستارىمىز سوندا ءجۇر. ولاردىڭ جاعدايىن جاساپ, وزىمىزدە قالدىرماساق, بولاشاقتا ءبىز دە جاڭاعى مەملەكەتتەردىڭ كەبىن كيەمىز», دەيدى كاسىپكەر.
شەشەنستانداعى باۋىرلارى سان مارتە شاقىرعانىمەن دە تۋعان توپىراعىن قيمادى. قىزدارىن قازاققا ۇزاتىپ, باۋىرمال جۇرتپەن بايلانىسىن بەكىتە ءتۇستى. بۇگىندە قۇرىلىسشىلار اۋلەتىندە 50-گە جۋىق جان توگۋس حاميدقىزىنىڭ جولىن قۋىپتى.
وسىدان 40 جىل بۇرىن نارتاۋەكەلمەن باستالعان تالاپتى تىرلىك بۇگىندە تابىستى ارناعا اينالىپ, ەل دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
قىزىلوردا