ءومىر دەگەن تۇڭعيىقتىڭ تۇبىندە جۇرگەن ءار جان لابيرينت سەكىلدى تارام-تارام تىلسىم تۇرىنە كۋا بولادى. باقساق, ادام ءومىرىنىڭ كوپ بولىگى وي ارقىلى, وي جايلاۋىندا وتەدى.
قالا بەردى ءتۇستى قوسىڭىز. كەيبىر عالىمدار سەگىز ساعاتتىق ۇيقىنىڭ توقسان مينۋتى تۇسپەن وتەدى دەسە, ءبازبىر دەرەكتەردە سونشالىق ۇزاق كورىنگەن تۇستەر بار بولعانى ەكى-ءۇش سەكۋندتىڭ ىشىندە عانا جۇزەگە اسادى دەلىنەدى. پسيحواناليتيك زيگمۋند فرەيدتىڭ وعاش ورامدارى عىلىمدا وزىندىك نەگىز قالىپتاستىردى. ء«تۇس جورۋ» ەڭبەگىندە ءتۇستىڭ ءوڭ مەن ءتۇس اراسىنداعى بەيسانالىق ەكەنىن, ءارى تۇستەردىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگى بولاتىنىن بايان ەتەدى. ارىگە بارماي-اق ءتۇس تاعىلىمىنىڭ ءتۇبىرىن تۇركىدەن سۋىرتپاقتاساق, قايدا بارسا دا ءوز كورىن قازىپ جاتاتىن قورقىتتىڭ ءتۇسى, ابىلايدىڭ ءتۇسى, بابىردىڭ سامارقان قالاسىن الار الدىنداعى ءتۇسى ءالى كۇنگە اڭىزعا ارقاۋ بولىپ كەلەدى. ابىلاي حان ءوزى كورگەن ارىستاننىڭ ىشىنەن قاشقان تۇلكىنىڭ قارنىن ورىپ جىبەرگەندە قۇرت-قۇمىرسقا, باقا-شايان, جىلان-كەسىرتكە ءورىپ شىعادى. مۇنى كومەكەي اۋليەنىڭ قالاي جورىعانى, ونىڭ نەگىزسىز قالماعانى ءتۇس ۇعىمىنىڭ اقيقاتتان الشاق جاتپايتىنىنان حابار بەرەدى.
شىنىندا, دەنەدەگى رۋح ءولىم ساتىندە ادامنان مۇلدەم اجىراسا, ءتۇس كەزىندە بەلگىلى ءبىر جەرلەردە ساياحاتتاپ جۇرەدى دەسەدى. كەيدە وياتقىشتى ساعات سەگىزگە قويىپ, وياتقىش شىرىلداماي قالسا دا سول سەگىزدە وياناتىنىمىز بار. يسلامدا ءتۇستى ۇشكە ءبولىپ قاراستىرادى. ءبىرىنشىسى – راحماني ءتۇس, ەكىنشىسى – شايتاني, ءۇشىنشىسى – قيالي ءتۇس. راحماني ءتۇس – سۇيىنشىلەۋ, ەسكەرتۋ ماعىناسىندا بولىپ كەلسە, شايتاني ءتۇس الدەبىر قيىندىقتان قاشىپ ءجۇرۋ, تىعىرىققا تىرەلىپ جان قينالاتىن تۇستارى, ال قيالي ءتۇس وڭدەگى ويلاردان قۇرالعان, نە شولدەگەن جاننىڭ سۋ كورۋى ىسپەتتى قۇبىلىستار. الەمدە ءتۇس ارقىلى تۋعان عىلىمي ەڭبەكتەر, ولەڭدەر, پروزالىق تۋىندىلار ءجيى ۇشىراسادى. دات عالىمى ۆور تۇسىندە كۇننىڭ ۇستىندە جاتقانىن, كۇننىڭ اينالاسىندا دوڭگەلەكتەر اينالىپ جۇرگەنىن كورەدى. عالىم كوپ ۇزاماي-اق ءتۇس نەگىزىندە اتوم قۇرىلىسى جونىندەگى عالامشارلىق مودەلىن قۇراستىرادى. بىرنەشە جىلدان سوڭ قوردالى ەڭبەگى ءۇشىن نوبەل سىيلىعىن يەلەنىپ, جاھاندىق تانىمالدىلىققا يە بولادى. XX عاسىردىڭ ورتاسىندا امەريكالىق عالىم دجەيمس ۋوتسون تۇسىندە كوبرا تەكتەس جىلانعا كەز بولادى. ءتۇسى ارقىلى شابىتتانعان ول دنق-نىڭ قۇرىلىمى مەن فورماسىن ويلاپ تابادى. مىنە, ءتۇس تىلسىمى! كەزەكتى عىلىمي جۇمىسىنان سوڭ قالجىراپ ۇيقىعا كەتكەن مەندەلەەۆ تاڭ-تاماشا تۇسكە تاپ كەلەدى. كەنەت ءوزى نەشە جىل زەرتتەپ باس قاتىرعان حيميالىق ەلەمەنتتەر كەستەسى كوزىنە اپ-ايقىن ەلەستەيدى. عالىم تۇرا سالا قالام ىزدەپ, اسىعا جازۋعا كىرىسىپ, تەك ءبىر ەلەمەنتكە عانا تۇزەتۋ ەنگىزەدى دە قالعانىن تۇسىندەگىدەي ەتىپ قالدىرادى.
قازاق ءومىردى تۇسكە تەڭەيدى. ەگەر بۇل ءتۇستى الدەبىر شىعارماعا ۇقساتۋ قاجەت بولسا, «مىڭ ءبىر ءتۇن» ەرتەگىسىنە تەڭەر ەدىك.