بوياۋ ءوندىرۋ نەگە باياۋ؟

153 ءوندىرىس. از با, كوپ پە؟

قۇرىلىستىڭ اجارىن اشا­تىن ءبىر دۇنيە بار. ول – ءتۇرلى ءتۇستى بوياۋ. ەسىك پەن تەرەزە, ەدەن مەن توبەنىڭ ءتۇسىن بەرەتىن لاك پەن بوياۋ, قۇرىلىستا ارلەۋ نەمەسە كورروزيادان قور­عاۋ ءۇشىن عانا ەمەس, كوركەمدىك-ەستە­تيكالىق جاعىنان دا ماڭى­زى ەرەكشە.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە قاراستى ونەر­كاسىپ كوميتەتى بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, قازاقستاندا لاك, بوياۋ نەمەسە ەمۋلسيا شىعاراتىن شامامەن 150-دەن استام كومپانيا بار. بۇل – حيميالىق ءوندىرىس بو­يىنشا حالىق سۇرانىسىنىڭ ءۇش پا­يىزىن عانا قاناعاتتان­دى­را­دى. ەلدەگى وسى وندىرىستە تا­نىمال وندىرۋشىلەر قاتارى­نا «Alina Paint», «كونتسەرن باكاراسوۆ», «الماتى بوياۋلارى», «Smash ltd», «بەلىي دوم», «Nanotech Paints», «مۋس­تانگ-دەكور», «تيككۋ­­ريلا», «رادۋگا», «لاكرا», «Brozex», «سكيف», «كازكومپلەكستروي», «بسف», «Gamilon kz», «لكپ الري» جانە «ساعان colour», ت.ب. جاۋاپ­كەرشىلىگى شەك­­تەۋ­لى سەرىكتەس­تىكتەرى جاتادى. ايتا كەتەيىك, بۇلاردىڭ با­سىم كوپشىلىگى الماتى وبلىسىن­دا ورنالاسقان.

تاعى ءبىر ناقتى اقپارات, بىزگە يمپورتتالاتىن تاۋاردىڭ (بوياۋ) باسىم كوپشىلىگى رەسەي مەملەكەتىنەن (39%) كەلەدى. ودان كەيىنگى ورىندا پولشا (10%), گەرمانيا (8%), يتاليا (6%), تۇركيا (5%) تۇر. ءبىر قىزىعى, الەمدىك ساۋدا نارىعىندا جەتەكشى ءرول الاتىن قىتايلىقتاردىڭ بوياۋى سوڭعى ورىندا (4%). تۇتىنۋشىلار تاراپىنان سۇرانىس سونشالىقتى كوپ ەمەس.

جوعارىدا ايتقانداي, ەلدەگى بوياۋ وندىرىسىندەگى زاۋىتتار مەن تسەحتار كوبىنە-كوپ شيكىزاتقا تاۋەلدى. اسىرەسە حيميالىق قوسپالاردىڭ بارلىعى دەر­لىك شەت مەملەكەتتەردەن كەلەدى.

قاۋىپسىزدىك بوياۋ باعاسىنان تومەن بە؟

وزىق تەحنولوگيالار ارقىلى ءونىم شىعاراتىن «الماتى بوياۋلارى» جشس جىلىنا 5 مىڭ توننا لاك-بوياۋ مەن 6 مىڭ توننا تەرموپلاس­تيك وندىرەدى. زاۋىت تالدىقورعان قالاسىندا ورنالاسقان. كاسىپورىنعا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ بارلىعى تار­تىلعان. تەك ءوندىرىس باسشى­لى­عى مەم­لەكەتتىڭ وتاندىق تاۋار وندىرۋ­شى­لەردى بارىنشا قولداۋ كەرەكتىگىن اي­تادى.

– ءبىزدىڭ ونىمدەردىڭ بارلىعى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن وندىرى­لە­دى. سونىمەن قاتار ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىنە سايكەس سەرتيفيكاتتارىمىز بار. بىزگە تەك قازىرگى نارىقتىق ساۋدا جۇيەسىندەگى ءوزىمىزدىڭ دۇكەن سورە­لە­رىندە وتاندىق ءونىمنىڭ ساتىلۋىنا جاع­داي جاساۋ كەرەك, – دەيدى زاۋىت ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى ريمما سالىقوۆا.

ورىنباساردىڭ ايتۋىنشا, تاعى ءبىر ماسەلە – شيكىزات تاپشىلىعى. ساپالى ءارى ۋاقتىلى بوياۋ ازىرلەۋ ءۇشىن جاقىن اي­ماق­تاردان جەتكىلىكتى دەڭگەيدە شيكى­زات كەرەك.

– ءبىز بارلىق شيكىزاتتى مەيلىنشە جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردەن الۋعا تىرىسامىز. الايدا گەرمانيا, رەسەيدەن كەلەتىن حيميالىق شيكىزاتتار بار. ويت­كەنى ولار بىزدە وندىرىلمەيدى. امال جوق, شەتەلگە قارايمىز. سول ءۇشىن ءبىز ۇدايى جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردى اتال­­عان شيكىزاتتاردى وندىرۋگە ۇسى­­نىس ايتىپ كەلەمىز. مىسالى, قا­زاق­ستاندا ەرىتكىش سۋ (راستۆوريتەل) وندىرىلمەيدى. ال وعان سۇرانىس جوعا­رى. ءبىز ونى رەسەيدەن الىپ كەلۋگە ءماج­بۇرمىز. نەگە سول قوسپالاردى ون­دىر­­مەسكە؟ ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك سا­تىپ الۋلاردىڭ تالاپتارى قيىن. ءبىز كەيدە سايتقا كىرىپ, ءوزىمىزدىڭ وتاندىق ءونىمدى ورنالاستىرا الماي جاتامىز. ال مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى تالاپتى بىلەسىز, ەڭ تومەن باعاداعى ونىمدەر الى­نادى. ارينە, ونىڭ ساپاسىنا دا ەشكىم كەپىلدىك بەرمەيدى. ال ءبىزدىڭ ونىم­دەر وتە ساپالى ءارى باعاسى دا ورتاشا. اسا قىمبات دەپ ايتۋعا كەلمەيدى, – دەيدى ول.

15 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز جۇمىس ىس­تەپ كەلە جاتقان «الماتى بوياۋلارى» كاسىپورنى ءوز جۇمىسشىلارىن ءاردايىم ارنايى كۋرستاردان وتكىزىپ, شەبەرلىگىن شىڭداپ وتىرادى. ماۋسىمدىق كەزەڭدە 100-گە جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قام­تي­تىن زاۋىت قىس ايلارىندا جۇمىس كۇشىن ازايتاتىنىن مويىنداپ وتىر. ويتكەنى قۇرىلىستىڭ قىزار شاعى – كوك­تەم مەن جاز ايلارى. تاۋارعا سۇرا­نىس تا سول ۋاقىتتا كوبەيەدى.

– بىزدە زاۋىتقا سۇرانىس كوپ تۇسەتىن مەزگىلدە 100-گە جۋىق جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى. بىلەسىز, جولداردى كوبىنە-كوپ كوك­تەمدە سىرلاي باستايدى. قىستا جۇ­مىس بولمايدى. ەندى وسى ءجۇز ادام­دى ۇزدىكسىز جۇمىسپەن قامتىپ وتىرۋ ءۇشىن, ارينە, سۇرانىس كەرەك. سۇرانىس بولۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قاتىسۋىم قاجەت. سول ءۇشىن جەرگىلىكتى وندىرىسكە باسىمدىق بەرىلسە ەكەن دەيمىز. نەگە دەسەڭىزدەر, بىزدە جۇمىس ىستەپ, وتباسىن اسىراپ وتىرعاندار بارشىلىق. جالپى, جىل سايىن قازاقستانداعى بارلىق جولعا كەتەتىن بوياۋ كولەمى 5 مىڭ توننادان اسادى. ءبىز ول كولەمدى ەمىن-ەركىن يگەرە الامىز. بىراق وتاندىق ونىمگە سۇرانىس جوق. الگىندە ايتىپ كەتتىم, بىزدە سەرتيفيكاتتار دا بار. تەحنولوگ ماماندارىمىزدىڭ تاجىري­بە جيناقتاۋ ماقساتىمەن اۋستريا, گەر­مانيا, تۇركيا, رەسەيدە وقۋىنا جاعداي جاسادىق. ءبىز العاش جۇمىستى اۋستريالىقتارمەن باستا­عان­­بىز. باتىستا ءبىرىنشى ءونىمنىڭ باعا­سى­نا ەمەس, ساپاسىنا نازار اۋدارادى. بىزدە كەرىسىنشە. شەتەلدە ارزان دەگەن تۇسىنىك جوق, ارزان دەگەن ساپاسىز دەگەن ءسوز. مىسالى, ولار جولعا قاجەت بوياۋلاردىڭ ءبىرىنشى باعاسىنا ەمەس, سا­پاسىنا ءمان بەرەدى. ويتكەنى جول قاتە­لىكتى كەشىرمەيدى. قاۋىپسىزدىك ما­ڭىز­دى. تاعى قايتالاپ ايتامىن, بىزدەگى تاپسىرىس اياسىندا بارلىق بوياۋدى بارىنشا ارزان بەرۋ كەرەك. جولعا ساپالى بوياۋ قولدانۋ كەرەكتىگىن بىلسە دە ءمان بەرمەيدى. ازىرگە قاۋىپسىزدىك باعاسى بوياۋدىڭ باعاسىنان تومەن بولىپ تۇر. مەن ەكى نەگىزگى ماسەلەنى ايت­تىم. باسقا اناۋ ايتارلىقتاي قيىن­دىق­تار جوق, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ر.سالىقوۆا.

قۇيىلمالى بوياۋ كوپ

وسى كاسىپتىڭ باسى-قاسىندا جۇر­گەن­­دەردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا دا­يىن­دا­لاتىن بوياۋدىڭ كوبىسى قۇيىل­مالى. دۇرىسى, شەتەلدەن اكەلىپ, ارنا­يى ىدىسقا قۇيىلىپ, وتاندىق ءونىم بولىپ ساتىلا بەرەدى.

– 2020 جىلى كۇزدە ءوز كاسىپورنى­مىزدى ىسكە قوستىق. بىراق سول ۋا­قىت­تاعى پاندەميا كەسىرى, ودان كەيىنگى رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى جاعداي ءبىزدىڭ وندىرىسكە اسەر ەتپەي قويمادى. سوندا دا جۇمىستى توقتاتقانىمىز جوق. الداعى كوكتەمدە زاۋىت جۇمىسى تىپ­تەن قارقىن الادى دەپ ويلايمىن. سوعان ماقسات قويىپ, جۇمىس جۇر­گىزۋدەمىز. جىلىنا 2 500-5 000 ليتر بوياۋ شىعارامىز دەگەن جوس­پارىمىز بار. ءونىمنىڭ نەگىزگى شيكىزاتى – سۋ مەن كالتسي كار­بوناتى. بۇل – وزىمىزدەن تابىلاتىن زاتتار. ال ارنايى حيميالىق قوسپالار مەن ءتۇس بەرەتىن زاتتاردى شەتەلدەن الدىرامىز. زاۋىتتىڭ قۇرال-جابدىقتارى كانادا ەلىنەن كەلگەن. 10-نان استام ادام جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى «باۋماستەر ينتەرنەشنل» جشس باسشىسى سەرىكباي ءشاپي ۇلى.

زاۋىت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل وندىرىسپەن جۇمىس ىستەۋ قيىن. ەگەر مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولسا, ءار وڭىردەن كەمىندە 10-نان اسا شاعىن تسەح سالۋعا بولادى. ال قازىرگە بوياۋ دايىندايتىن تسەحتاردىڭ كوبىسى تەك سىرتتان كەلەتىن دايىن ءونىمدى شاعىن ىدىسقا قۇيىپ, ارنايى باسپادان شىققان قاعاز قاپتاماسىن وراپ, ساتىلىمعا شىعارا بەرەدى.

ايتا كەتەيىك, اتالعان كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتا جول ءۇستى بەلگىلەرىنە قاجەت­تى جانە كولىك شامىمەن شاعى­لى­ساتىن ارنايى بوياۋ تۇرلەرىن دە دايىنداماققا بەل بۋىپ وتىر.

وڭىردە العاش رەت...

لاك-بوياۋ وندىرىسىنە قاتىستى كوم­پا­نيالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ال­ما­تىدا ورنالاسقان دەدىك. ال كەي­بىر وڭىرلەردە مۇنداي جوبا ەندى قولعا الىنىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – قىزىلوردا وبلىسى. جاڭا جىلدان باستاپ قىزىلوردالىق تۇرعىن ايدوس امانگەلديەۆ مەملەكەتتىك قول­داۋ ارقىلى قۇرىلىسقا قاجەتتى سۋ-ەمۋلسيالى بوياۋىن شىعارا باستادى.

– «2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوباسى» ارقىلى جاڭا بيزنەس-يدەيالاردى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك قايتارىمسىز گرانت ۇتتىم. قارجى كولەمى – 5 ملن تەڭگە. بۇعان الماتى قالاسىنان ارنايى قوندىرعى مەن جابدىعىن الىپ, عيمارات جالداۋ ارقىلى شاعىن تسەح اشتىق. ەمۋلسياعا قاجەتتى شيكىزات پەن ءتۇرلى قوسپانى دا الماتىدان الدىرامىز. قازىر تاپ­سىرىس اياسىندا جۇمىس باستاپ كەت­تىك. ءونىم ازىرگە قالا ورتالىعى مەن وبلىسقا قاراستى اۋداندارعا تارايدى. قوسىمشا جەرگىلىكتى قۇرىلىس كومپانيالارىمەن دە كەلىسىم جۇرگىزىپ جاتىرمىز, – دەيدى «دوس گرۋپپ» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ يەسى ا.امانگەلديەۆ.

ايدوس قۇرعان تسەح ءۇش ءتۇرلى ەمۋلسيا دايىندايدى. ءبىرىنشىسى – ىشكى بولمەلەرگە, ەندى ءبىر ءتۇرى – ءۇي سىرتىن ارلەۋگە ارنالعان. سونداي-اق قابىرعا نەمەسە توبەگە جاعىلعان ەمۋلسيا كىر­لەگەن ۋاقىتتا جۋعا ارنالعان ءتۇرى دە بار ەكەن. كاسىپكەر الداعى ۋا­قىتتا جول بەلگىلەرىنە جانە ءۇي جاع­دايىنا قا­جەت ءتۇرلى ءتۇستى بوياۋ ءوندىرىسىن دە ىسكە قوس­­پاقشى.

تاۋەلسىزدىكتەن بەرى قاراي وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ۇلە­سى ارتقانىن بىلەمىز. دەي تۇرعانمەن دە ءدال وسى حيميالىق ءونىم شىعارۋ باعىتىندا كەنجە قالعانىمىز وتىرىك ەمەس. بوياۋ شىعارۋدا باياۋلىق بار. ال بۇعان ىنتالى توپقا مەملەكەت دەم بەرسە, ءىستى دوڭگەلەتەتىندەر دە جوق ەمەسىن باي­قادىق.