اقىندىق پەن باتىرلىق – ەگىز ۇعىم. «باتىر اقىن بولماسا, ول بويىنا ءمىن ەمەس, اقىن باتىر بولماسا, كورگەن كۇنى كۇن ەمەس». باتىرلىق پەن اقىندىقتى تۇيىستىرگەن سيرەك تۇلعا – باۋىرجان مومىش ۇلى. باتىر جىرلارى قاھارماندىق كوزىندەي, ايبىندى ەرلىكتىڭ وزىندەي.
اۋەلى باتىر باۋىرجان حاقىنداعى پوەزيانىڭ ءوزى ءبىر شوعىر. باسىن قۇراساق, تومدىققا پارا-پار. قاسىم امانجولوۆ, ءابىلدا تاجىباەۆ, عالي ورمانوۆ, مۇقاعالي ماقاتاەۆ جىرلاعان سوم تۇلعا اڭىز تۋدىردى, دابىلى الىسقا جەتتى.
«مەن كىم ەدىم, مەن ەدىم,
مەن دە مىڭنىڭ ءبىرى ەدىم.
قىزىقپاي باققا, اتاققا,
ادال ەڭبەك ق ۇلى ەدىم.
قىزمەت ەتكەن حالىققا,
اق نيەت مىڭنىڭ ءبىرى ەدىم,
اتاقسىز سولدات ءبىرى ەدىم».
ماحامبەتشە جىرلاعان وسى جىردان باتىردىڭ ۇلتىنا دەگەن العاۋسىز جۇرەگىن, اقجارما نيەتىن كورەمىز. باققا, اتاققا قىزىقپاعان, ادالدىققا قۇل ار-نامىس شىراقشىسىن تانيمىز. ء«وز ۇلتىن سىيلاماۋ, ونى ماقتانىش ەتپەۋ – ساتقىندىقتىڭ بەلگىسى», «ەل دەگەندە ەمىرەنىپ, جۇرت دەگەندە جۇگىنىپ قىزمەت ەتكىن!» دەگەن حاس ەردىڭ جانى ومىردە دە, ولەڭدە دە رۋح الداسپانىمەن سۋبۇرقاقشا اتقىلايدى.
«ويعا وي بوپ سۇڭگىپ باتقىم كەلەدى,
ويدى ويمەن تولقىتىپ.
شالقىپ ويدان وي شىعارعىم كەلەدى,
سەزىمگە سەزىم بوپ باتقىم كەلەدى,
سەزىمدى سەزىمگە سەندىرىپ,
سەزىمنىڭ راحاتىن دا, ازابىن دا تاتقىم كەلەدى».
باتىر باۋىرجان – جۇرەككە ۇلان-اسىر قايراتپەن بىرگە سەزىمتالدىق, جاناشىرلىق, مەيىرباندىق جيعان تۇلعا. راقىمدىلىق پەن ادىلەتكە سۇيەنبەگەن جۇرەكتەن, بالكىم باتىرلىق تا شىقپاس ەدى. تۇلعانىڭ قايسار جىرلارىمەن بىرگە ەسكى جىلدار ەنشىسىنە قيال كوزىمەن ساپارلاعان ليريكاسى دا بار.
«اڭساپ, ارناپ الىستان كەلگەنىمدە,
راحىم ءتۇسىپ, كىم ەدى مەيىرىم ەتكەن؟
ەسىمدە جوق, جاراتقان سول قاي پەندە,
پىرىندەي قول قۋسىرىپ قۇرمەت ەتكەن؟
الدە سايتان قىرمىزى قىزى ما ەدى,
سۇم ىزىنە سۋ توگىپ جوق بوپ كەتكەن؟
ۇمىتشاق الاڭعاسار جازعان باسىم,
سول كىم ەدى جۇرەككە اسەر ەتكەن؟..»
جۇرەك تۇكپىرىندەگى جالت ەتكەن جالقى بەينەنى ىزدەۋ, ساعىنۋ, الاسۇرۋ – كوڭىلى وياۋ كىسىگە ءتان. پۋشكيننىڭ «گۇل» ولەڭىمەن ۇندەس سەزىمتال جىر نازىكتىك پەن اڭسارعا تولى. ولەڭدە «جەزتىرناق», ء«پىر», «حور قىزى», «سايتان قىزى» سىندى شىعىستىق, ۇلتتىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جۇرناقتارى كەزىگەدى. شەرحان مۇرتازانىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, الىپ ەر وسكەن ورتاسىنان-اق مول ءبىلىم جيناعانىن, ءاۋ باستان-اق ۋىزىنا جارىعانىن اڭعارامىز. سوندىقتان دا «ادىلدىككە باس ۇرىپ, ۋ بەرسەڭ دە, ماعان بال» دەگەن قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاقتىڭ ايدارى بيىك, ارى اسقاق.
«اجال تۇر اڭدىپ ارباپ مۇلدە جاقىن,
اتادان شالا-شارپى ەرلەر اتىن.
ات جالىندا ىستەلگەن ادال ەڭبەك,
اق نيەتپەن ۇسىندىم ساعان, حالقىم».
باتىر باۋىرجان, باۋىرجان نە ىستەسە ۇلتقا ۇسىندى, ۇلت جولىندا ەتىگىمەن قان كەشتى. ىلە سول ۇلتى زاڭعار تۇلعانى اڭىزعا اينالدىرىپ جۇرە بەردى. قاسىمشا تولعاساق: «بەتىنە تۋعان جەردىڭ وشپەستەي عىپ, ەر جازدى ءوز قولىمەن جۇرگەن ءىزىن». مايدانگەر جازۋشى د.سنەگين: «مەن قازاقتاردىڭ اراسىنان باۋىرجانمەن سالىستىرۋعا كەلەتىن جان تاپپاي ءجۇرمىن, بالكىم تاپپايتىن دا شىعارمىن» دەسە, قازاقتىڭ اقىن ولجاسى: «ادامگەرشىلىك, ازاماتتىق, پاراساتتىلىق, ەرلىك, سۇلۋلىق جاعىنان باۋكەڭ – مەنىڭ ۇلى ۇستازىم» دەگەن ەكەن. ءيا, وتپەن جازىلعان ءومىرباياندى وشىرۋگە ۋاقىت تا دارمەنسىز. قاي قىرىنان بايقاساڭ دا قىران شىعار ەسىل ەردىڭ ابزال جىرى, ال قالامگەرلىك اماناتى – ۇلت قورىنا قۇيىلعان كوزسىز داڭق, توزباس شىڭ.