قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا توتەنشە جاعدايلار سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىندا «كوكتەم-2024» وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن ۇيىمداستىردى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىعى جان-جاقتى پىسىقتالعان وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنىڭ ءبىر پاراسىن ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ءوزى باقىلادى.
وسى جىلى ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندە قار قالىڭ جاۋعانى بەلگىلى. ارينە, قانداي دا ءبىر اپاتتىڭ بەتى اۋلاق بولسىن دەيمىز. ايتكەنمەن, ساقتانعاننىڭ سان سوعىپ قالمايتىنى دا اقيقات. قاھارلى قىستىڭ قوس بۇيىردەن قىسقانى ەسكەرىلگەن بولۋى كەرەك, توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنە جاۋاپتى ماماندار سۋ تاسقىنى ورىن العان جاعدايدا قانداي قادامدارعا بارۋ كەرەكتىگىنە ايتارلىقتاي باس اۋىرتىپتى. وعان ءبىز كەزەكتى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا دا كوز جەتكىزدىك.
بايزاق اۋدانىندا وتكەن ءىس-شارا بارىسىندا سالاعا جاۋاپتى ماماندار اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىنە تيەسىلى قۇرالداردىڭ الەۋەتىمەن تانىستىرىپ, قاۋىپ تونگەن جاعدايدا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋ, ءتورت ت ۇلىك مالدى قاۋىپسىز جەرگە جەتكىزۋ جۇمىستارىن پىسىقتادى. وبلىس اكىمىنىڭ قاداعالاۋىمەن وتكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى كەزىندە ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ توتەنشە جاعدايعا دايىندىق دەڭگەيى زەردەلەندى. مامانداردىڭ جەدەل ارەكەتتەرىنە زەر سالساق, ولار كەز كەلگەن جاعدايعا دايىن ەكەنىن بايقايسىڭ.
وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى ارنايى تۇزىلگەن ستسەناري بويىنشا جۇرگىزىلدى. قايبىر جىلى تالاس وزەنى ارناسىنان تاسىپ, ماڭايداعى تۇرعىن ۇيلەردى سۋ باسۋ قاۋپى تونگەن بولاتىن. تۇرعىنداردىڭ «تابيعات توسىن مىنەز تانىتا ما؟» دەپ ابىرجىگەنىن دە كورگەن ەدىك. قۇتقارۋشىلار سول وقيعانى قاپەردە ۇستادى ما, كىم ءبىلسىن؟ ايتەۋىر وقيعا ءوربيتىن نىسان رەتىندە باستاۋىن قىرعىز ەلىنەن الاتىن تالاس وزەنىن تاڭداپتى. مۇندا جوسپارعا سايكەس, سۋ تاسقىنى قاۋىپى تونگەن اۋماقتاعى بالىق اۋلاۋعا كەلگەن ازاماتتاردى قۇتقارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. جەدەل قۇتقارۋ جاساعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قىزمەتتىك ءيتتىڭ قاتىسۋىمەن تۇرعىنداردى تاۋىپ, ولاردى ارناي ترەكول تەحنيكاسىمەن ەۆاكۋاتسيالايدى.
ستسەناريگە سايكەس قۇتقارۋ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلار سۋ جايىلعان اۋماقتى تازارتۋعا جەدەل كىرىسەدى. ولاردىڭ ءوز جۇمىسىن جانكەشتىلىكپەن اتقارىپ جاتقانىنا قاراپ, مۇنىڭ جاي عانا وقۋ-جاتتىعۋ ەكەنىن ەستەن شىعارىپ الاسىڭ. تەز قيمىلداۋ ارقىلى جاۋاپتىلار وزدەرىنە تيەسىلى جۇمىستى ويداعىداي ورىندايدى. ەلەكتر جەلىلەرى مەن گاز شارۋاشىلىعىنا جاۋاپتى ماماندار دا جۇكتەلگەن مىندەتتەرىن تالاپقا ساي اتقارادى. جالپى العاندا, بايزاقتاعى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا 101 ادام, 25 بىرلىك تەحنيكا جۇمىلدىرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسۋشىلاردىڭ شالت قيمىلىنا قاراپ-اق ولاردىڭ كەز كەلگەن جاعدايعا دايىن ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
سونداي-اق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى كۇيىك اسۋىندا دا ۇيىمداستىرىلدى. كۇيىكتە قىس مەزگىلىندە ءتۇرلى وقيعالار بولىپ جاتادى. سودان دا بولسا كەرەك, ۇيىمداستىرۋشىلار كۇيىك اسۋىندا دا شەبەرلىكتەرىن ءبىر پىسىقتاپ الۋدى ءجون كورگەن سەكىلدى. مۇندا ماماندار قار قۇرساۋىندا قالعان ازاماتتاردى قۇتقارۋ بويىنشا دايىندىق جۇمىسىن پىسىقتادى. ءىس-شارا بارىسىندا ءوڭىر باسشىسى ە.قاراشوكەەۆ وبلىستىق جانە اۋداندىق ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتتەرىنىڭ دايىندىعىن زەردەلەپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ الەۋەتىمەن تانىستى.
«توتەنشە جاعدايلارعا جاۋاپتى مامانداردىڭ جۇمىسى اۋىر ەكەنى انىق. كىسى بالاسى قاي جەردە قانداي وقيعا بولاتىنىن تاپ باسىپ ايتا المايدى. قورشاعان ورتا مەن ادامدارعا قاۋىپ تونگەن كەزدە مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنەمىز. تۇرعىندارعا ءتۇرلى دەڭگەيدە قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن. ونداي جاعدايدا مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى مەن دايىندىعى, باتىلدىعى, ءبىلىمى سىنعا تۇسەدى. ولار قاي كەزدە دە تاس ءتۇيىن دايىن بولۋى كەرەك.
ءبىز سالاعا جاۋاپتى ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىن باعالايمىز. مامان رەتىندە ولار قاي كەزدە دە ايانىپ قالمايتىنى بەلگىلى. قانداي قيىن جاعداي بولسا دا, تىعىرىقتان جول تاباتىن, تونگەن قاۋىپكە تويتارىس بەرەتىن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇمىستارى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. بۇل – قوعام قاۋىپسىزدىگىنىڭ كەپىلى», دەيدى ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆ.
اۋدانداردا وتكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بارىسىندا توتەنشە جاعدايعا جاۋاپتى ماماندار كەز كەلگەن جاعدايعا ساقاداي ساي ەكەنى بايقالدى. جۇمىسقا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جۇگىن سەزىنەتىن ازاماتتاردىڭ شەبەرلىگى كوز ءسۇيسىنتتى.
جامبىل وبلىسى