قار سۋى قاربالاس تۋدىرۋى مۇمكىن

بيىل وبلىس اۋماعىنداعى اۆتوكولىك جولدارىن ارشۋ, ەلدى مە­كەندەردەگى قار تازالاۋ جۇمىس­تارىنا 2 ملرد 245 ملن تەڭگەنىڭ ۇستىندە قوماقتى قارجى ءبولىنىپ وتىر. كەيىنگى ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە 90 مىڭ تەكشە مەتردەن استام قار شىعارىلعان.

توتەنشە جاعداي دەپار­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى قايرات قاسىم­نىڭ ايتۋىنشا, الداعى سۋ تاس­قىنىنا ازىرلىك بارىسىندا 158 توننا جانارماي ساتىپ الىنعان. 60 مىڭ 200 قاپ, ياعني 9 072 توننا ينەرتتى ماتەريال دايىن تۇر. تجد جانىنان قۇرىلعان ارنايى كوميسسيا اۋدان-قالالاردى ارالاپ, سۋ تاسقىنى قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن ەلدى مەكەندەردىڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ جۇمىستارىن باستادى.

الداعى كوكتەمدە وبلىستىڭ 6 اۋدانىنداعى وزەن-كولدەردە مۇز جارۋ جۇمىستارى جۇرەتىن بولادى. وعان 62,5 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلىپ قويعان. عارىش مونيتورينگى بويىنشا بارلاۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا 6,5 ملن تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ازاماتتىق قورعانىس قىزمەتىنىڭ 2 مىڭ 827 قۇتقارۋشىسى, 1 375 تەحنيكاسى, 276 موتوسورعىسى, 108 قايىعى كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنان كەلەتىن قاۋىپتى تويتارۋعا دايىن تۇر. مۇ­نىڭ سىرتىندا 1 ملرد 550 ملن تەڭگە شاماسىندا توتەنشە قور بار.

توتەنشە جاعداي قىزمەتى سۋ تاسقىنىنا دايىندىعىن پىسىقتاپ الۋ ءۇشىن اقپاننىڭ باسىندا «كوكتەم» كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋ شارالارىن وتكىزەدى. بۇل ءىس-شارالاردىڭ اياسىندا قۇتقارۋشىلار مۇگەدەكتەر مەن زەينەتكەرلەردىڭ اۋلاسىن قاردان تازارتۋعا كومەك كورسەتپەك.

كەڭەستە جانكەلدين اۋدا­نىنىڭ اكىمى شوتا وسپانوۆ 2024 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق جۇمىستارى تۋرالى بايان ەتتى. بيىل شالعاي اۋدانداعى تورعاي, قابىرعا, قونىراۋلى, ۇلى جىلانشىق, ولكەيىك وزەندەرىنىڭ بويىندا قار قالىڭ. تاسقىننىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جىلداعىداي بيىل دا بىرنەشە وزەندە مۇز جارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«اۋدان اۋماعىندا 13 سۋ بو­گەتى ورنالاسقان. اتالعان گيدرو­تەحنيكالىق قۇرىلىمداردىڭ جاع­دايى قاناعاتتانارلىق. كوكت­ەم­­گى سۋ تاسقىنى كەزىندە ەلدى مە­كەندەرگە ەش قاۋىپ ءتونىپ تۇر­عان جوق. ولاردىڭ ءبارى تۇرمىس­تىق قاجەتتىلىككە پايدالانىپ وتىرعان بوگەتتەر. بيىل جەر­گى­لىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ اۋدان اۋماعىنداعى تابيعي جانە تەح­­نوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا ارنالعان توتەنشە رەزەرۆىنەن 4 ملن تەڭگە, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ مەن جويۋعا 1,1 ملن تەڭگە قاراس­تىرىلدى. قازىرگى تاڭدا ينەرت­تىك ماتەريالدار, قاپشىقتار, 9 مو­توسورعى, 2 قايىق جانە قۇم تول­تىرىلعان قاپشىقتاردى ءتيىستى ورىندارعا جەتكىزەتىن 2 جۇك كو­لىگى, 1 ەكسكاۆاتور, 1 جۇك تيەگىش تەح­­نيكاسى دايىن تۇر», – دەيدى جان­كەلدين اۋدانىنىڭ اكىمى.

كەڭەس بارىسىندا توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قايرات قاسىم كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە تۇرعىندارعا دەر كەزىندە حابار بەرىپ وتىرۋ ماسەلەسىنىڭ كەمشىن تۇستارىنا توقتالدى. وب­لىستا بوگەت, پلاتينا, جاساندى سۋ قويماسى سەكىلدى ۇلكەندى-كىشىلى 98 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىم بار. سونىڭ سەگىزى سۋ تاسقىنى قاۋپى بار ەلدى مەكەندەرگە جاقىن ور­نالاسقان. الايدا تۇرعىندارعا سۋ تاسقىنى جونىندە حابارلايتىن قۇرىلعى وسى 8 گتق-نىڭ بەسەۋىندە عانا بار. ونىڭ ءوزى اينالاسىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ بارىنە بىردەي حابار جەتكىزە المايدى.

«زاڭ بويىنشا نىساننىڭ مەنشىك يەسى توتەنشە جاعداي تۋ­رالى تاياۋ ورنالاسقان ەلدى مە­كەندەردىڭ ءبارىن حاباردار ەتىپ وتىرۋعا ءتيىس. ەلدى مەكەندەرگە جا­قىن تۇرعان سەگىز گتق-نىڭ جە­تەۋى «قازسۋشارۋاشىلىعىنا» تيەسىلى. سوندىقتان اتالعان مەكەمە سۋ باسۋ قاۋپى بار اۋىلداردىڭ بارىنە مۇمكىندىگىنشە دابىل قاققىش نەمەسە داۋىس ۇلعايتقىش قۇرىلعىلارىن ورناتقانى ءجون. سوندا اكىمى اۋىلعا تاياپ قالعان قىزىل سۋ تۋرالى جۇرتتى دەر كەزىندە حاباردار ەتە الادى. مۇنداي حابار تاراتۋ قۇرىلعىلارىنىڭ باعاسى 200 مىڭنان باستالىپ, ءارى كەتسە 1 ملن تەڭگەگە دەيىن بارادى. ەسە­سىنە, اۋىل نەمەسە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاپ, قوراداعى مالدى قاۋىپسىز جەرگە ايداپ اپارۋدى دەر كەزىندە ۇلگەرتىپ ۇيىمداستىرا الادى», – دەدى قايرات قاسىم.

وتكەن جىلعى سۋ تاسقىنى كە­زىندە وڭىردە 47 تۇرعىن ءۇي سۋ استىندا قالعانىن ەسكە سالعان دە­پار­تامەنت باسشىسى: «اسىرەسە قا­راسۋ اۋدانىنداعى قارامىرزا اۋىلىندا – 35 ءۇي, مولودەجنىي اۋى­لىندا – 1 ءۇي, جەلەزنودوروجنىي اۋىلىندا – 8 ءۇي, جانە ۆوستوك اۋىلىندا – 3 ءۇي تەلەگەي-تەڭىز سۋدىڭ ورتاسىندا قالدى. وبلىس كولە­مىندەگى بىرقاتار جولدى تاسقىن سۋ شايىپ كەتتى. ارقالىققا قاراستى ەكىدىڭ, اقتاس جانە قاراسۋ اۋدانىنا قاراستى گەرتسەن اۋىلدارىنا كولىك قاتىناسى توقتادى.

سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر ءۇشىن جازعاسالىم ءۇش تۇر­عىن ءۇي سالىندى. كوكتەم مەن جازدا سۋ تاسقىنىنا دايىندىق بارىسىندا ينجەنەرلىك جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ەكى اۋىلدىڭ اينا­لاسىندا ەكى جەرگە توپىراق ءۇيى­لىپ, توسقاۋىل قويىلدى. ەنى 4 مەتر­لىك ەكى جاساندى سۋ بۇرعىش ور­ناتىلدى. ون ءۇش سۋ وتكىزگىش قۇرىلىستاردا قالپىنا كەلتىرۋ-جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى, 2 500 سۋ وتكىزگىش قۇرىلىم مەن 35 شاقىرىمنان استام نوسەر كارىز­دەرى تازارتىلدى. جالپى ۇزىن­دىعى 700 مەترلىك ەكى بوگەت مىقتاپ بەكىتىلدى», دەدى.

رەسەي اۋماعىندا ورنالاسقان سۋ بوگەتتەرى دە شەكارا تۇبىندەگى بىرقاتار ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعانىن ەسكەرۋ كەرەك. تجد باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر شەكارانىڭ ارعى بەتى مەن بەرگى بەتىندەگى جاۋاپتى قىزمەتتەر كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ, تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋ, ءۇي جانۋارلارىن قۇتقارۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋدا جۇمىلا قي­مىل­داۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتىر.

قوستاناي وبلىسى