شاتتىق تولى ماڭايى

قازىرگى تاڭدا وقۋشىلار سارايى تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت شاھارى وقۋشىلارىنىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. مەكەمە وزىق تاجى­ري­بەلى ۇيىم رەتىندە 2017 جىلى رەسپۋب­لي­كالىق قوسىم­شا ءبىلىم بەرۋ سالا­سى­نىڭ «التىن قورى» كىتا­بىنا ەنگەن. 80 جىلدىق تاريحىندا دارىن­دى­لار ورداسى 200 مىڭنان استام بالا مەن جاس­وس­پى­رىم­گە قوسىم­شا ءبىلىم بەرگەن, كاسىبي ماشىق قالىپ­تاستىرىپ, ۇرپاق تاربيە­سىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋگە زور ىقپالىن تيگىزدى. بۇگىنگى تاڭدا قوسىم­شا ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەر­لىك باعىتىن قامتىعان مەكەمەدە 124 ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. وندا بەس مىڭعا جۋىق بالا ءبىلىم الىپ جاتىر. وسىلايشا, ۇيىم وقۋ­شى­لاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىم­داس­تىرۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىر.

بىلتىر جىل سوڭىندا وقۋ­شى­لار سارايىنىڭ 80 جىلدىعىنا وراي «مەرەيلى مەكەنگە – 80 جىل» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەن­تسيا ءوتتى. ودان بولەك مەكەمەنىڭ فويەسىندە «ۇلتتىق قۇندىلىق – ۇلى رۋح» تاقىرىبىندا قولونەر جانە بەينەلەۋ ونەرى كورمەسى, كارتينگ, اۆيامودەلدەۋ, گوبەلەن مەن بىلعارى قولونەرىنىڭ جۇمىستارى تانىستىرىلدى. كيىز ۇيدە ۇلتتىق تاعامداردان داستارقان جايىلىپ, وقۋشىلار سارايىنىڭ «ساراي سازى» ۇلتتىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلى مەرەكەلىك كونتسەرت قويدى. كەلگەن قوناقتار مەكەمە ءىشىن ارالاپ, ءتۇرلى باعىتتاعى ۇيىرمەلەرگە ەكسكۋرسيا جاسادى. سونداي-اق «مەرەيلى مەكەنگە – 80 جىل» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارا­عا قوناقتارمەن بىرگە شىم­كەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيت سىزدىق­بە­كوۆ تە ارنايى قاتىستى.

«سىزدەر ەلىمىزدىڭ بولاشاعى – جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم مەن سانالى تاربيە بەرۋ جولىندا تالماي ەڭبەك ەتىپ كەلەسىزدەر. وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن شىڭداپ, وي-ءورىسىن دامىتۋدا جانە ولاردىڭ بويىنا وتانشىلدىق, ەڭبەكسۇيگىشتىك, مەيىرىمدىلىك سەكىلدى ىزگى قاسيەتتەردى دارىتۋداعى ەڭبەكتەرىڭىز ۇشان-تەڭىز. تىنىمسىز ىزدەنىستەرىڭىز بەن جۇيەلى جۇمىستارىڭىزدىڭ ناتيجەسىندە شىمكەنتتىك ورەندەر رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭ­گەيدەگى ونەر, سپورت جانە ءبىلىم سايىستارىندا ۇزدىكتەردىڭ قاتا­رى­نان كورىنىپ ءجۇر. سوندىقتان جۇ­مىس­تارىڭىزعا شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىن. شاكىرتتەرىڭىز ارقا­شان­ سەنىم­دەرىڭىزدى اقتاپ, ابىروي بيى­گى­نەن­ كورىنىڭىزدەر», دەدى قالا اكىمى.

سونىمەن بىرگە عىلىمي-تا­جىري­بەلىك كونفەرەنتسيا بارىسىندا قوناقتار مەكەمە تۋرا­لى بەينەباياندى تاماشالادى. «باقىتتى بالالىق باستاۋى» تاريحي-جىلنامالىق دراماسىندا وقۋشىلار سارايىنىڭ اشىلۋى تۋرالى, اتى اڭىزعا اينالعان «ايگولەك» حالىقتىق بالالار بي ءانسامبلىنىڭ شىعارماشىلىق ءومىر جولى جا­يىندا, بالالار قوعامدىق ۇيىمىنىڭ جۇمىسى جونىندە, سونداي-اق «شاتتىق تولى ماڭايى – وقۋشىلار سارايى» اتتى تاقىرىپتا كورىنىس ساحنالاندى. بۇدان بولەك كونتسەرتتىك باعدارلامادا «ايگولەك» حالىق­تىق بالالار بي ءانسامبلى, «ەركە­تاي» بي ءانسامبلى, ءداستۇرلى ءان ۇيىر­مەلەرى, «التىن عاسىر», «بالداۋرەن» ۆوكالدى توپتارى, ءىى قالالىق «شىمكەنت داۋىسى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارى ونەر كورسەتتى. ءوز كەزەگىندە شىم­كەنت قالاسى ءماسليحاتىنىڭ توراعا­سى ب.نارىمبەتوۆ, ءبىلىم باسقار­ما­سىنىڭ باسشىسى ن.شامشيەۆا, ارداگەر ۇستازدار ج.كەرىمبەكوۆا, گ.بەلياەۆا, «ايگولەك» ءانسامبلىنىڭ تۇلەگى ا.تولەمباەۆا مەن رەسپۋب­لي­كالىق مەكتەپتەن تىس مەكەمەلەر­دەن كەلگەن قوناقتار ۇجىمعا ىزگى تىلەگىن ارنادى.

شىمكەنت قالاسىنىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى باس­شى­­سىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى مۇراتحان اقبەرديەۆ وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى ع.بەيسەمباەۆتىڭ قۇت­تىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. «ۇرپاق تاربيەسى – ۇلتتىڭ بولاشاعى. ماعجان جۇماباەۆ ايتقانداي, «جاس بالا – جاس شىبىق. جاس كۇنىندە قالاي ءيىپ تاستاساڭ, سولاي وسەدى». دەمەك بالانىڭ ساناسىنا ءبىلىم مەن بىلىكتى, مەيىرىم مەن قاناعاتتى, وزگە دە ادامزات بويىنداعى اسىل قاسيەتتەردى بۇعاناسى قاتپاعان ساتىنەن باستاپ ءسىڭىرۋ ماڭىزدى. تاريحى 1943 جىلدان باستاۋ الاتىن شىمكەنت قالاسىنداعى وقۋشىلار سارايى – ەلىمىزدەگى بايىرعى مەكتەپتەن تىس مەكەمەلەردىڭ ءبىرى. بۇگىندە تاربيە وشاعى جىلدار بويى قالىپتاسقان تاجىريبەنىڭ ناتيجەسىندە قو­سىم­شا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ايتار­لىق­تاي جەتىستىككە جەتىپ وتىر. وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ىسىن­دە­ ۇلتتىق پەداگوگيكا باستاۋلارىن نازارعا الىپ, بالالاردىڭ بويىنا ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مەن قۇندىلىقتاردى سىڭىرۋگە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان وقۋشىلار سارايىنىڭ ۇجىمى ءوزىنىڭ ماقساتقا باعىتتاۋشىلىعى, جاسامپازدىق قۋاتى, شىعارماشىلىق ىزدەنىسى مەن جوعارى كاسىبي دەڭگەيى ارقىلى قويىلعان مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋدە تەك بيىكتەن كورىنىپ كەلەدى» دەلىنگەن ءمينيستردىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.

جالپى, كونفەرەنتسيا باعدار­لا­ماسىندا پلەنارلىق وتىرىس, شەبەرلىك سىنىپتارى, سەكتسيالىق جۇمىستار ۇيىمداستىرىلدى. پلەنار­لىق وتىرىستا وقۋ­شى­لار سارايىنىڭ ديرەكتورى ب.مۋستافاەۆ مەكەمەنىڭ تاريحىنا شولۋ جاساپ, ۇيىمنىڭ قۇرىلۋ, قالىپتاسۋ كەزەڭىنە, سونداي-اق دامۋ جولىنا, جەڭىستى دە جەمىستى ساتتەرىنە توقتالىپ ءوتتى. ءو.جانىبەكوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى «پسيحولوگيالىق قولداۋ» ورتالىعىنىڭ باسشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور گ.ايتجانوۆا پسيحولوگيا عىلىمىنىڭ زاماناۋي مىندەتتەرى تۋرالى, ال مەكەمەنىڭ «اقسۋ» ساۋىقتىرۋ لاگەرى جونىندە ش.اسىلبەكوۆا ارنايى بايانداما جاسادى. ءىس-شارا بارىسىندا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ ءتۇرلى باعىتىن قامتىعان وزىق تاجىريبەلى ۇيىرمە-سەكتسيالاردا شەبەرلىك سىنىپتارى ءوتتى. سونىمەن بىرگە ۇيىر­مەلەردىڭ ءىس-تاجىريبەسى نەگىزىندە رەسپۋب­ليكالىق «قوسىم­شا ءبىلىم جانە تاربيە» جۋرنالىندا جاريا­لان­عان ماقالالار مەن وزىق ءىس-تاجىريبەلەر 4 تا­قى­رىپ­تىق سەكتسيا جۇمىسىندا تالقىعا ءتۇستى.

شىمكەنت