اڭعال – الاياقتىڭ جەمى

حالىق وتە ءجيى قولداناتىن الەۋمەتتىك جەلىنىڭ ءبىرى WhatsApp-تا «داۋىس بەرۋگە كومەكتەسىڭىز!» دەگەن اتاۋمەن اشىلعان چاتقا سۇراۋسىز, ەسكەرتۋسىز قوسىپ قويىپتى. قوسقان سىيلى كىسىدەن سۇراپ ەدىم, «وسىدان ەكى-ءۇش اپتا بۇرىن WhatsApp-قا كىرە الماي قالدىم. ماعان تانىستارىم حابارلاسىپ, بەلگىسىز چاتقا قوسۋىمنىڭ سەبەبىن سۇرادى. سودان WhatsApp-تىڭ سەرۆيستىك ورتالىعىنا شاعىمداندىم. 12 ساعاتتان سوڭ عانا جەلىگە كىرىپ, الگى چاتتىڭ كوزىن جويا الدىم. قازىر سونداي الاياقتار كوبەيىپ كەتىپتى», دەگەن جاۋاپ الدىم. ءسىزدى مۇنداي چاتقا ءنومىرىڭىزدى بىلەتىن ادامنىڭ اتىنان قوسادى, ياعني ادمين دە – الياقتاردىڭ قۇربانى. مىسالى, وسى نۇسقادا جاقىنىڭىز, تانىسىڭىز داۋىس بەرۋدى سۇرادى دەپ ويلايسىز دا, ويلانباستان چاتقا كىرىپ, داۋىس بەرۋ ءۇشىن سىلتەمەگە وتەسىز. سىلتەمەگە وتكەنىڭىز – شوتىڭىزداعى اقشادان تۇگەل ايىرىلعانىڭىز. پوليتسەي ءدال وسىنداي جولمەن بىرنەشە ادامنىڭ الدانعانىن ايتتى. بۇل – ءبىر عانا ۋچاسكەلىك پوليتسەيدىڭ تىركەگەن دەرەگى. ەلىمىزدە قانشاما ادامنىڭ سان سوققانىن ناقتى ءبىلۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى بىرەۋ شاعىمدانادى, بىرەۋى اقشاسىن قۇربان بولعان ادامنان قايتارىپ العاندىقتان, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ءوتىنىش جازبايدى. كوردىڭىز بە, الاياقتار ءسىزدى شىعىنعا باتىرۋمەن شەكتەلمەي, تانىس-تۋىسىڭىزدى توناپ, ءنومىرىن, جەلىسىن بۇزىپ, اتىنان اقشا سۇراپ, اقىرىندا ونى «الاياق» ەتىپ, قارىم-قاتىناسىڭىزعا سىزات ءتۇسىرىپ كەتەدى.

الاياقتىقتىڭ مۇنداي جولى – ولار ويلاپ تاپقان جۇزدەگەن جوبانىڭ ءبىرى عانا. ءار جوبا مىڭداعان ادامدى سان سوقتىرىپ, وتباسىنداعى جانجالعا, داعدارىسقا, كەيبىرى ءتىپتى سۋيتسيدكە اپارىپ جاتىر. جاڭالىقتاردان دا الاياقتارعا الدانعان قانشاما جاننىڭ قينالعانىن, كومەك سۇراپ شىرىلداپ جىلاعانىن كورىپ ءجۇرمىز. سوندا دا الدانىپ قالۋعا بەيىمبىز. نەگە؟ كەيىنگى كەزدەرى الاياقتار نەلىكتەن كو­بەيىپ كەتتى؟ بىزدىڭشە, مۇنىڭ سەبەبىن ەلى­مىزدەگى كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىنىڭ السىز­دىگىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. ال تاعى ءبىر سەبەبىن «الاياقتىڭ» وزىنەن ەستىدىك. وتان­دىق كينوگەرلەر 12 بولىمنەن تۇراتىن «مو­شەننيكي» دەيتىن فيلم ءتۇسىرىپتى. جاس اكتەر ولجاس نۇربايدىڭ رەجيسسەرلىگىمەن تۇسىرىلگەن وسى سەريالدىڭ باستى كەيىپكەرى  د. ەسىمدى الاياق ءفيلمنىڭ باسىندا «قازىر نەگە الاياقتار كوبەيدى, بىلەسىڭدەر مە؟ ويتكەنى سونشالىقتى سەنگىش, اقىماق ادام كوپ. الاياقتار كۇن سايىن جۇزدەگەن ادامدى الدايدى. ونىڭ سەبەبى – ولاردىڭ اقىلدىلىعىندا ەمەس, سىزدەردىڭ اقىماقتىعىڭىزدا», دەيدى. باستى الاياق جۇرتتى الداپ اقشا تاباتىن قىزمەتكەر-الاياقتارىنا ەڭ باستىسى سەنىمگە كىرۋ ەكەنىن ۇنەمى ەسكەرتىپ وتىرادى. فيلمدە كورسەتىلەتىن ەڭ كوپ تارالعان ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ بىرىندەگى ءماتىن مازمۇنى مىناداي: «سالەمەتسىز بە؟ بۇل – بانكتىڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنەن پالەنشە. شوتىڭىزدان جاڭا عانا 900 مىڭ تەڭگە اۋدارىلدى, سول اۋدارىمدى ءسىز جاسادىڭىز با؟ ءسىز بولماساڭىز, الاياقتار ەكەنى انىق. شوتىڭىزدى بۇعاتتاۋ ءۇشىن قازىر تەلەفونىڭىزعا كەلەتىن 4 تسيفرلى كودتى ايتىڭىز». 4 ساندى ايتتىڭىز با؟ وندا الاياقتاردىڭ قۇربانىسىز. اتالعان فيلم دەتەكتيۆ, كريمينال باعىتىندا بولعانىمەن, تانىمدىق جاعىن دا جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ءبىر قىزىعى, جاس رەجيسسەردىڭ ءوزى دە الاياقتاردىڭ قۇربانى بولعان, شەتەلدەن كەلەتىن كەرەمەت كاسىپكەردىڭ وتپەيتىن ترەنينگىنە اقشا اۋدارىپتى.

ايتايىن دەگەنىمىز, الاياقتىقتىڭ ءتۇرى وتە كوپ. اڭعال ادامنىڭ سەنىپ قالۋ قاۋپى تىم جوعارى. سول سەبەپتى اسقان ساقتىقپەن ارەكەت جاساماسقا بولمايدى. سەبەبى الاياق­تار زاماننىڭ اعىمىنا, ادامداردىڭ كۇندە­لىكتى ارەكەتىنە, قانداي رەسۋرستى ءجيى قولدا­ناتىنىنا, كىمگە, قانداي جاعدايدا سەنەتى­نىنە قاراي ءتۇرلى قيتۇرقىلىقتى ويلاپ تاۋىپ جاتىر. ولار شىعارعان, جاساعان «جوبا­لاردىڭ» مىنسىزدىگى سونشا, ۇستاتپاي كەتەدى. ميللياردتاعان اقشامەن ءىزىن سۋىتادى, ءبىتتى.

شىنى كەرەك, كەيدە ءوزىن الاياققا جاتقىز­بايتىن جاندار دا كوزگە كورىنبەيتىن «كۋاگەر­دى» ۇمىتىپ, وزىمەن قوسا الدەكىمدى الداپ, ارباپ پايدا تاپقانىن «جەمقورلار دا جىم­قىرىپ جاتىر عوي, مەنىكى اشەيىن» دەپ اقتاپ العانسيدى. ماسەلەن, تەكسەرۋشى كورمەي تۇر دەپ قوعامدىق كولىكتە جولاقىسىن ادەيى تولە­مەۋ دە وسىعان ۇقسايدى. بىراق ءتۇپتىڭ-تۇبىندە ءار ادام ءوز ارەكەتى ءۇشىن ءوزى عانا جاۋاپ بەرەدى, جوعارىداعىداي اقتالىپ, جامان ارەكەتتى ادەتىنە اينالدىرعانداردىڭ ىسىنە ويىنداعى جەمقورلار جاۋاپ بەرمەيدى.