قازىر ەلىمىزدە جول قۇرىلىسى ءبىر ىزگە ءتۇسىپ, كۇرە جول ارقىلى جولاۋشى مەن جۇك تاسىمالى ارتىپ كەلەدى. ايماقتار اراسىندا جول-كولىك ينفراقۇرىلىمى جاعىنان قىزىلوردا وبلىسى كوپ وڭىردەن الدا تۇر. بيىل وبلىستا جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 37,1 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 603 شاقىرىم اۆتوموبيل جولدارى, كوشەلەر جانە كوپىر وتكەلدەرى جوندەلىپ جاتىر. بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا جولعا قارالعان قارجى ەكى ەسە ۇلعايسا, كەلەر جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 53 ملرد تەڭگەنىڭ 84 جوباسى ۇسىنىلىپ وتىر. بىراق سىرداعى اعايىندى الاڭداتىپ وتىرعان ءبىر ماسەلە – كوپ جىلداردان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان «بەينەۋ – شالقار» كۇرە جولىنىڭ جوباسى.
وسىدان 2 جىل بۇرىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جاساعان ساپارىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «بەينەۋ – بوزوي – شالقار» جولىن باستاۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى. سودان بەرى جوبا كوپ تالقىسىنا ءتۇسىپ, بىرنەشە مارتە قوعامدىق تىڭداۋلار وتكىزىلدى. قىزىلوردالىقتاردىڭ باسىم بولىگى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتودالىزىنە قوسىلاتىن بۇل كۇرە جولدىڭ ارال اۋدانى سەكسەۋىل كەنتى ارقىلى جۇرگىزىلگەنىن قالايدى. ويتكەنى جول شالقار اۋدانى ارقىلى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ءاۆتودالىزىنىڭ 1 153 شاقىرىمىنداعى قيىلىسىنا قوسىلعان جاعدايدا, ونىڭ جالپى ۇزىندىعى شامامەن 825 شاقىرىمدى قۇرايدى. ال قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانىنداعى سەكسەۋىل كەنتى تۇسىنداعى حالىقارالىق ءدالىزدىڭ 1 337 شاقىرىمىنان تۇسسە, ۇزىندىعى 505 شاقىرىم بولادى.
– بۇل جولدىڭ سەكسەۋىل ستانساسى ارقىلى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» دالىزىنە 1 337-شاقىرىم تۇسىنان قوسىلۋى توتە بولماق. جولدىڭ وسى باعىتتا سالىنۋى قىزىلوردا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگى مەن ورتالىعىنىڭ اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىمەن بايلانىسىن جاقسارتىپ, كاسپي جاعالاۋىنداعى تۋريزم نىساندارىن پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. اتىراۋ ارقىلى رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا جۇك تاسىمالىن جەدەلدەتەدى. سونىمەن قاتار ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وڭىرىنە ۆاحتالىق جۇمىسقا باراتىنداردىڭ كولىك قاتىناسى, ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءبىر جۇيەگە تۇسەدى. بەينەۋدەن سەكسەۋىل ارالىعىنداعى «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرىن جاعالاي تۇسكەن تەحنيكالىق تاسجول بار. ەداۋىر قىسقا بولعاندىقتان كوپتەگەن كولىك جازدا اقتاۋ مەن اتىراۋعا وسى جولمەن قاتىنايدى. ەگەر كۇرە جول تۇسسە, كەلەشەكتە مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ بۇل تاسجولدى ۇستاپ تۇرۋ شىعىندارى دا جويىلادى, – دەيدى قوعام بەلسەندىسى بولات نۇرقوجاەۆ.
جەرگىلىكتى ازاماتتار اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتى تاپسىرىسىمەن ازىرلەنگەن جوبالار اراسىندا «بەينەۋ – بوزوي – شالقار» باعىتى بويىنشا – 4, ال سەكسەۋىل ارقىلى جالعىز نۇسقا جاسالعانىنا نارازى.
ماسەلەنى زەرتتەپ جۇرگەندەردىڭ پىكىرىنشە, جوبا قازىرگى نۇسقادا قابىلدانسا, تراسسانىڭ ارال – ىرعىز بولىگىندەگى كولىك جۇكتەمەسىن كۇرت ارتتىرىپ جىبەرەدى. وسى ماسەلەنى كوتەرىپ جۇرگەن سەكسەۋىلدىك ارداگەر تەمىرجولشى ومىرسەرىك جانۇزاقوۆ بۇعان دەيىن دە سەكسەۋىل ارقىلى وتۋگە ءتيىس تەمىرجول باعىتى بەينەۋ – شالقار بولىپ وزگەرىپ كەتكەنىن ايتادى. قازىر وسىنداي ويلانباي جاسالعان ولقىلىق زاردابىن تارتىپ وتىرمىز دەگەن مامان سەكسەۋىل مەن بەينەۋ اراسىن قوسۋ نۇسقاسىنىڭ تيىمدىلىگىنە نازار اۋدارۋدى سۇرايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۆتوجول شالقار ارقىلى بەينەۋگە تارتىلسا, كەزىندە قاتە قابىلدانعان تەمىرجول جوباسىنىڭ تاعدىرىن قايتالايدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى تۇرعىندارى ءۇشىن دە وسى باعىت ءتيىمدى. راس, ولار ءۇشىن وڭتۇستىك باعىتقا بەينەۋ – سەكسەۋىل ارقىلى جۇرگەن اقتوبە جولىنان 500 شاقىرىمعا قاشىق. بىراق باتىستان قاتىنايتىندار ءۇشىن اقتوبە مەن ىرعىز ارالىعىنداعى جول قىستا قار باسىپ, كوكتايعاققا اينالاتىندىقتان بەينەۋ – سەكسەۋىل باعىتى قاۋىپسىز.
جۋىردا ارال اۋدانىندا «بەينەۋ – بوزوي – شالقار» اۆتوموبيل جولىنىڭ قۇرىلىسى» تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىنىڭ تەحنيكالىق شەشىمدەرى بويىنشا قوعامدىق تىڭداۋ ءوتىپ, وعان اۋدان اكىمدىگى, «قازاۆتوجول» ۇك» اق ماماندارى, جوبالاۋشى «قازجولجوبا» جشس وكىلدەرى قاتىستى. قوعامدىق تىڭداۋدا اۋدان اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى جوبانى قىزىلوردا وبلىسى ارال اۋدانى ارقىلى ىسكە اسىرۋ ەڭ الدىمەن اۋدان ورتالىعىنان شالعايدا ورنالاسقان, ەكونوميكالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋى جاعىنان كەنجەلەپ قالعان قوسامان, اقەسپە, قۇلاندى مەن اقباستى سەكىلدى اۋىلدىق وكرۋگتەر مەن ەلدى مەكەندەردىڭ حالقىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىنا, تۇرمىس-تىرشىلىگىنە وڭ اسەر ەتىپ, ولاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
جىر بولعان جول جوباسىنا بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا قىزىلوردا وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسى دە ۇسىنىس جولدادى. قوعامدىق كەڭەستە كۇرە جولدىڭ سەكسەۋىل ارقىلى تۇسكەنىن قولدايتىن الماتى, تۇركىستان وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستەرىنىڭ قولداۋ حاتتارى بار. باستاما كوتەرىپ جۇرگەندەر «اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا قوعامدىق تىڭداۋلار وتكىزىلگەنى ءجون بولار ەدى», دەگەن پىكىر ايتادى.
بۇل ماسەلە جۋىردا عانا وبلىسقا ساپارمەن كەلگەن كولىك ءمينيسترى مارات قاراباەۆتىڭ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋىندە دە ايتىلدى. ۇزاق جىلدار ارال, قىزىلوردا, جاڭاقورعان اۋداندارىن باسقارعان بەلگىلى ازامات ناجمەدين مۇساباەۆ, قوعام بەلسەندىسى بولات نۇرقوجاەۆ, ارداگەر ومىرسەرىك جانۇزاقوۆ, ارال اۋدانىنان ارنايى كەلگەن وكىلدەر كەزدەسۋدەن كەيىنگى جەكە قابىلداۋدا مينيسترگە ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. مينيستر دە ءوز ساپارىنىڭ ماقساتى ەلمەن كەزدەسىپ, وسىنداي پروبلەمالاردى كۇلبىلتەلەمەي, ونى شەشۋدىڭ جولىن كەڭەسۋ ەكەنىن ايتىپ, باستاماشىل توپ پىكىرىن مۇقيات تىڭدادى. جەكە قابىلداۋدا مينيستر مەن جەرگىلىكتى ازاماتتار ماسەلەنى كەلەر جىلدىڭ باسىندا تاعى قوعامدىق تالقىلاۋ الاڭىنا شىعارۋعا كەلىستى.
قىزىلوردا