تۇتىنۋشى قۇقى قورعالادى

قازىر ەلىمىزدە تۇتىنۋشىنى الداپ, ساپاسىز تاۋارلار ۇسىنۋ نەمەسە الدىن الا تولەنگەن اقشانى قاقشىپ كەتىپ, جوق بولۋ سياقتى ارەكەتتەر كوبەيىپ بارادى. سونداي ارەكەتتەر سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىندا دا ارتىپ كەلەدى. وبلىستىق ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلار قۇقىن قورعاۋ دەپار­تامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءلازىم مياشەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بىل­تىر دەپارتامەنتكە 491 ارىز-شاعىم تۇس­كەن بولسا, بيىلعى 11 ايدىڭ وزىندە بىل­تىرعى سان 8,4 پايىزعا كوبەيگەن. «ەگەر سالالار تۋرالى ايتاتىن بولساق, بيىل بولشەك ساۋ­دادا ارىز-شاعىم – 41,5%, ەلەكتروندىق ساۋدادا – 46,2%, تۇر­مىستىق ساۋ­دادا – 3,0%, تكش ساۋدا­سى بويىنشا 2,1%-عا ارتتى. وسى كورسەتكىشتەر ءبىر جا­عىنان تۇتىنۋ مادە­نيە­­تىنىڭ جوعا­رى­­­لا­­عانىن كورسەتسە, ەكىنشى جاعى­­نان كاسىپ­كەر­لەردىڭ ءىس-ارەكەتىندەگى ال­داپ-ارباۋدىڭ دا ارتقانىن كور­سە­تەدى», دەدى ول.

اتالعان زاڭ جوباسىندا ءوزىنىڭ قۇقى­عىن قورعاۋدىڭ امالدارىن تۇتى­نۋشى ءوزى تاڭدايدى دەلىنگەن. مۇن­داي امالدارعا الاياقتىق جاسا­عان بيزنەس وكىلىن بىردەن سوتقا بەرۋ نەمەسە مەملەكەتتىڭ ورگانعا شاعىمدانىپ, ونى زاڭدى جولمەن جاۋاپقا تارتۋ جاتادى. سونىمەن بىرگە زاڭ جوباسى تۇتىنۋشىنىڭ قۇقىعىن قورعايتىن قوعامدىق ينس­تي­تۋتتاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق وسى سالاعا ومبۋدسمەن ەنگىزۋدى ەسەپكە العان. تۇتىنۋشى قۇقىن قورعاۋ بارىسىندا ومبۋدسمەن جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرى مەملەكەتتىك باج تولەمەيتىنى دە جوبادا قاراس­تى­رىلعان. سونىمەن قاتار تۇتى­نۋ­شىلاردىڭ قوعامدىق بىرلەس­تىك­تەرىنە ىشكى نارىقتىڭ قوعامدىق مونيتورينگى شەڭبەرىندە تاۋار­لار­دىڭ ۇلگىلەرىن تاڭداۋ جانە قىز­مەت­تەردى (جۇمىستاردى) ساتىپ الۋ قۇقىعى بەرىلەدى. ۇشىنشىدەن, تۇتى­نۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ قاعيدالارىن تۇرعىن ءۇي-كوممۋ­نال­دىق شارۋاشىلىق, بايلانىس, تۋريزم, مادەنيەت, ساۋدا, كولىك جانە باسقا دا تۇتىنۋعا قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنا كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى. بۇلار بارلىق سالادا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن جان-جاقتى قورعاۋ ءۇشىن قاجەت, سونداي-اق تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىق­تا­رىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سالا­ارا­لىق ۇيلەستىرۋىن كۇشەيتەدى.

زاڭ جوباسى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقى­عىن­ ونلاين ساۋدا بارىسىندا قورعاۋدى دا قاراستىرعان. بيىلعى جىلدىڭ 11 ايىندا سول­تۇستىك قازاقستان وبلىستىق ساۋدا دەپار­تامەنتىنە تۇسكەن شاعىمدار اراسىندا ونلاين ساۋداعا بايلانىستىلارى بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 34%-عا ارتتى. سوندىقتان تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بۇل سالاعا ەرەكشە كوڭىل بولۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا تۇتىنۋشىلاردىڭ ماسەلەلەرىن جىلدام شەشۋ ءۇشىن «Wildberries» ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنىڭ وكىلدەرىمەن WhatsApp ارنا­سى قۇرىلدى. اتاپ ايتقاندا, «Wildberries» ماركەتپلەيسپەن بىرلەسىپ, دەپار­تامەنت 72 تۇتىنۋشىعا 2 ملن 770 مىڭ تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قايتارۋعا كومەك كورسەتتى. سونداي-اق قازىر «Ozon» ەلەك­تروندى ساۋدا الاڭىنىڭ وكىل­دەرىمەن WhatsApp ارناسى قۇرىلدى. الايدا جۇرگىزىلىپ جاتقان پروفي­لاك­تيكالىق جۇمىستارعا قارا­ماس­تان قازىر الەۋمەتتىك جەلى­لەر­دىڭ ءارتۇرلى پاراقشالارىندا ساتىپ الىنعان تاۋارلاردى تاڭداپ الۋ جانە تولەۋ كەزىندە الاياقتىق ارەكەتتەر ورىن الىپ وتىر. ماسەلەن, استانا قالاسىنىڭ ءبىر تۇرعىنى Instagram الەۋمەتتىك جەلى­سىن­دەگى جارنا­مانى كورىپ, «Apple air pods3» قۇلاققاپتارىنا تاپسىرىس بەرىپ, ساتۋ­شىعا 64 مىڭ تەڭگە كولەمىندە الدىن الا تولەم جىبەرگەنىمەن, تاپسىرىس بەرىلگەن تاۋارىن الا الماعان. تاپسىرىس بەرگەن كەزدە Instagram پاراقشاسىندا 17 مىڭنان استام جازىلۋشى بولعان. Instagram پاراق­شاسىندا ساتۋشىنىڭ كەڭسەسى پەترو­پاۆل قالاسى سۋتيۋ­شەۆ كوشەسى, 60 دەپ, «كۆارتال» بيزنەس-ورتالىعى كور­سەتىلگەن. الايدا اتال­عان نى­سان­عا بارعان كەزدە بۇل مەكەن­جاي سۇلۋلىق سالونى بولىپ شىعادى جانە ساتۋشىنىڭ Instagram-پاراق­شا­سىن­دا جاريالانعان بەينەنۇس­قاۋ­لىق وسى سالوننىڭ Instagram-پاراق­شا­سىنان كو­شى­رىل­گەنى انىق­تالدى. بۇل ءوتىنىش قازىر قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارىندا قارالىپ جاتىر.

الاياقتىق, سونداي-اق سيپاتتا­ما­­سىنا نەمەسە ۇلگىسىنە سايكەس كەل­مەيتىن ساپاسىز تاۋارلاردى ساتۋ ارتىپ تۇر. وسىعان بايلانىستى ءلازىم ميا­شەۆا تۇتىنۋشىلارعا كەلەسى كەڭەس­تەردى: تاۋار تۋرالى اقپاراتتى, ونىڭ ىشىندە تاۋاردىڭ كەپىلدىك مەرزىمى جانە جارامدىلىق مەرزىمى تۋرالى اقپاراتتى مۇقيات زەردەلەۋ, ساتۋشىدان سايكەستىك سەرتيفيكاتتارىن نەمەسە سايكەستىك تۋرالى دەكلاراتسيا­نى تالاپ ەتۋ كەرەكتىگىن ايتا كەلىپ ول: «ساتۋشىدان تاۋاردى ساتىپ الۋ فاكتىسىن راستايتىن قۇجات­تى تالاپ ەتۋگە ءاربىر تۇتى­نۋ­شى­ قۇقىلى. ساتىپ الۋ الدىن­دا سا­تۋ­شىنىڭ بەدەلى تۋرالى, سون­داي-اق ول ساتاتىن تاۋارلاردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى تۋرالى تۇتى­نۋ­­شى­لاردىڭ پىكىرلەرىمەن تانىسۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ساتۋ­شى­نىڭ باي­لانىس دەرەكتەرى جانە تاۋاردى ايىر­باستاۋ-قاي­تارۋ شارتتارى تۋرالى اقپارات بەرىل­مەگەن كۇماندى ينتەر­نەت-رەسۋرستاردا تاۋارعا تاپسىرىس بەرۋدەن اۋلاق بولۋ كەرەك», دەيدى.

ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول قازىر تۇتىنۋ­شى­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان تاراپىنان «ساپالى ءونىم» جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى جانە وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنگەنىن ءمالىم ەتتى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى