ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «بوداندىق ءبىزدى قالاي سىناسا, بوستاندىق تا سولاي سىنايدى» دەگەن ءسوزى بار. ۇستارعان اقىل مەن ۇشتالعان وي, شىڭدالعان رۋحتىڭ ءسوزى بۇل. ەلدىك پەن بوستاندىق, ازاتتىق پەن ۇلت ءۇشىن كۇرەستە كورەسىنى كورىپ, ابدەن شىڭدالىپ شىققان تاۋەلسىز سانا تۋدىرعان ءسوز قازاقتىڭ ماڭدايىنا سىيىپ تۇر. اللاسى القاپ بەرە سالعان اينالايىن ازاتتىقتىڭ الاش بالاسىنا قانشالىقتى قىمباتقا تۇسكەنىن دە وسى ءبىراۋىز سوزدەن باعامدايمىز.
ۇلتىمىزدىڭ ماڭدايىنا جازىلعان ازاتتىق دەگەن جالعىز اۋىز سوزدە بارلىق تاعدىرىمىز بەن ار-نامىسىمىز تۇرعان جوق پا؟ ار-نامىستى توبەڭە تۇتقاننان اسقان باقىت جوق ومىردە. بولسا, ايتىپ بەرىڭىز. العاش قازاق حاندىعىن ەلگە قامال ەتكەن قاھارماندار ەسكە تۇسەدى. ۇلت ازاتتىعى ءۇشىن جولدان تايماي, ار-نامىسىن تۋ ەتكەن الاش ارىستارى جادىمىزدا جاڭعىرادى. كەڭەس وكىمەتىنىڭ نەشە ءتۇرلى قۇقايىنا قاراماي ەلدىكتى, ءداستۇردى ساقتاعان تۇلعالاردىڭ دا ورنى بولەك. بۇلاردىڭ زاڭدى جالعاسى – كەشەگى جەلتوقسان ازاماتتارى.
بىزگە ازاتتىق توبەدەن تۇسە سالماعانى اقيقات. ارىدەگى تاريحتى ايتپاعاندا, بەرىدەگى ۇلت زيالىلارىنىڭ قانى مەن جانىنىڭ اماناتى – ازاتتىق. تاۋەلسىز ەل بولۋ جانە سوعان سىزات تۇسىرمەي ۇستاپ تۇرۋ. جوعارىداعى جالعىز اۋىز ءسوزدى ءابىش ابىز وسىنىڭ ءبارىن ەت جۇرەگىنەن وتكىزىپ بارىپ ايتقانعا ۇقسايدى.
ءيا, ازاتتىق دەپ اۋزىڭدى اشساڭ, ۇلتتىڭ تولعامالى تاريحى تۋ كوتەرەدى. قاشاندا ەلدىك ۇرانى كوتەرىلگەندە ءتامام قازاق اتقا مىنگەن. بويىڭدى بەلگىسىز ءبىر رۋح كەرنەيتىنى سودان شىعار, بالكىم. قالاي دەسەك تە, ۇلتتىق كود, ۇلتتىق تانىمنىڭ ءبىر شەتى لەپەس بەرەرى ءسوزسىز.ءاليحان بوكەيحان, احمەت بايتۇرسىن ۇلى باستاعان ارىستار مەملەكەتشىلدىكتى ۇران ەتىپ الۋى تەگىن ەمەس قوي. اباي مەن الاشوردا زامانىنا «باعانالى وردا – باستى وردا! بايسال وردا قونعان جۇرت» بولىپ سوناۋ بۇقار جىراۋ, ابىلاي زامانىنان جەتكەن سانا مەن رۋح قازىر جاڭاشا تۇلەۋگە ءتيىس. تۇلەپ تە كەلەدى. قازىر ولاردىڭ الدى ءوزىنىڭ انا تىلىمەن قاتار الەمنىڭ كەمىندە ەكى-ءۇش ءتىلىن بىلەدى. تۇركىنىڭ داڭقتى ءداۋىرىن تاڭبالاعان بىتىكتاستاردى, حاندارعا سەرىك بولعان جىراۋلار تولعاۋلارىن, ابايدان الاشقا دەيىنگى دانالاردى وقىپ وسكەن جاستار قوعامعا, وتانىنا نەمقۇرايدى قاراي المايدى. ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ توتە جولىن ءتۇيسىنىپ وسكەن ۇرپاق كەلىپ قالدى كەيىنگى وتىز جىلدا. الدىندا ۇلت زيالىلارى ايقىنداعان ۇستىن, باستارىندا بوستاندىق اتتى باقىت باردا ولارعا كەرەگى – ءورىس قانا. ويتكەنى ءفارابيدىڭ «ەلىڭنىڭ بولاشاعىن بىلگىڭ كەلسە, ماعان جاستارىڭدى كورسەت» دەگەن اتاقتى ءسوزى بار. ءبىزدىڭ ۇلتتىڭ كوكسەگەنى دە – سول بولاشاق. «اسىل – تاستان, اقىل – جاستان» دەگەن. ازاتتىقتىڭ التىن شامشىراعى جارقىراي بەرسىن!