• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 28 قاراشا, 2023

ۇلت ادەبيەتىنىڭ ۇزدىك شىعارمالارى

401 رەت
كورسەتىلدى

الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «اباي باسپاسىنان» جارىق كورگەن 35 كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. وقىرمانعا جاڭا لەپپەن جول تارتقان بىرەگەي سەريادا ادەبيەتىمىزدىڭ شامشىراعىنا اينالعان ايتۋلى اقىن-جازۋشىلاردىڭ ىرگەلى شىعارمالارىنان ­باستاپ, بەلگىلى جاس اۆتورلاردىڭ ەڭبەكتەرى دە قامتىلعان. بۇل تۋىندىلاردىڭ ىشىنە وڭايلىقپەن قولعا تۇسە بەرمەيتىن, ىزدەگەنگە تاپتىرماس اكادەميالىق زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى دە ەنىپ وتىر.

ءار كەزەڭنىڭ كلاسسيك قالامگەرلەرىنىڭ شىعار­مالارىمەن ايشىقتالعان 35 كىتاپ الەم­دىك سۇرانىسقا ساي, زاماناۋي ۇلگىدە جاسالعان. جيناقتاردىڭ ءبىرازى بۇرىننان قالىپتاسقان فورما مەن تۇستەر گالەرەيا­سىن, ءتىپتى مازمۇنى مەن تاقىرىبىن دا بۇزىپ-جارىپ, ءوز جاڭا تارتىمدىلىعىمەن وقىرمانعا جول تارتىپ وتىر. رۋحانيات جاناشىرلارى مەن قابىرعالى قالامگەرلەر باس قوسقان سالتاناتتى شارا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا­نىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىمەن باستالدى. ءمينيستر­دىڭ ىزگى لەبىزىن كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەك­تورى ءادىل قويتانوۆ جەتكىزدى.

«قازاقتىڭ باس اقىنى ۇلى ابايدان باس­تالىپ, دۋلات, شاكارىم, ءماشھۇر ءجۇسىپ, م.اۋەزوۆ­تەرمەن جالعاسىپ, كەشەگى كلاسسيك اقىن-جازۋشىلار مەن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاس اۆتور­لارىنىڭ شىعارمالارىن قامتىعان جاڭا كىتاپتار ۇلت ادەبيەتى جاۋھارلارىنىڭ بىرەگەي سەرياسى دەپ بىلەمىز. بۇل كىتاپتار اراسىندا الاشوردا قايراتكەرلەرىنىڭ ىرگەلى تۋىندىلارىمەن قاتار, قۇندى اكادەميالىق زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى دە بار. زاماناۋي ۇلگى­دە, مينيماليزم ديزايندا كوركەمدەلگەن كىتاپتاردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىن دە اتاپ وتكىمىز كەلەدى.

ۇلت مادەنيەتىنىڭ التىن قازىناسىن, رۋحاني مۇراسىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا امان جەتكىزۋ, ونى ناسيحات ەتۋ – بارشامىزعا ورتاق مىندەت. وسى ورايدا, «اباي» باسپاسىنىڭ يگىلىكتى باستاماسى كوپشىلىك سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ, وقىرمان تاراپىنان جوعارى باعالانادى دەپ سەنەمىز. جاڭا كىتاپ­تار كىتاپسۇيەر قاۋىمنىڭ قۋانىشىنا اينالسىن, دەلىنگەن ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ لەبىز حاتىندا.

اقىن, اقبەرەن ەلگەزەك باسقاراتىن «اباي باسپاسى» ىرگەلى تۋىندىلاردان تۇراتىن ايتۋلى سەريانى ءبىر جىلعا جۋىق باسپاعا دايىنداعان. كىتاپتاردىڭ اتاۋلارى مەن رەتى دە جۇيەلى ويلاستىرىلىپتى.

اتاپ ايتساق, قازاقتىڭ باس اقىنى, اعارتۋ­شى, قازاق جازبا ادەبيەتىنىڭ, قازاق ادەبي ءتىلى­نىڭ نەگىزىن قالاۋشى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ارتىندا قالعان رۋحاني مۇراسى «جۇرەكتىڭ كوزى اشىلسا...», قازاقتىڭ اۋليەسى اتانعان, اقىن, اعارتۋشى, فيلوسوف ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ ادەبي مۇراسى «حال-احۋال», ۇلى اقىن شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرى «ناسيحات», ءسوز زەرگەرى دۋلات باباتاي ۇلىنىڭ شىعارمالارى «ساندىقتاس» دەگەن اتاۋمەن وقىر­مانعا ۇسىنىلعان. سونداي-اق مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ ولەڭدەرى «الاشقا», جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ تۋىندىلارى «رابيعا», قازاق پوەزياسىنىڭ قۇلاگەرى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ شىعارمالارى «ساعاناق» اتاۋىمەن باسىلعان.

قارىمدى قالامگەر بەيىمبەت ءمايليننىڭ ادەبي مۇراسى «قاندى تۇمان», كلاسسيك جازۋشى ساكەن سەيفۋلليننىڭ شىعارمالارى «اققۋ­دىڭ ايرىلۋى» دەيتىن اتاۋمەن جا­رىق كوردى. قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, الاش قوز­عالىسىنىڭ قايراتكەرى, پوەزياسى قا­زاق ادەبيەتىنە عانا ەمەس, تۇركى تەكتەس حا­لىق­تار ادەبيەتىنە دە ۇلكەن ىقپال ەتكەن بەس ارىس­تىڭ ءبىرى ماع­جان جۇماباەۆتىڭ ومىر­شەڭ, رۋحتى ولەڭ­دەرى «تۇران», ۇلى جازۋشى م.اۋەزوۆتىڭ شىعارما­لارى توپتاسقان كىتاپ­تار «كوكسەرەك» جانە «قيلى زامان» اتاۋىمەن وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان.

اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ جيناعى «وتان», ۇلى اقىن تولەگەن ايبەر­گەنوۆتىڭ سالقار پوەزياسى «ساعىنىش» دەگەن اتپەن جارىق كوردى. سونىمەن قاتار «اباي» باسپاسىنان شىققان كىتاپتار تىزىمىندە قازاق­تىڭ كلاسسيك اقىندارى جۇمەكەن ناجىمە­دەنوۆ, تۇمانباي مولداعاليەۆ, سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ جىر جيناقتارىنىڭ, كورنەكتى جازۋشى سماعۇل ەلۋبايدىڭ «بالالىق شاق بايانى» اتتى كىتابى دا ايرىقشا ماڭىزعا يە.

قازاقتىڭ اسا كورنەكتى اقىندارى, قازاق پوە­زياسىنا وزگەشە لەپ اكەلگەن جاراس­قان ءابدى­راش, تەمىرحان مەدەتبەك, تىنىش­تىقبەك ابدى­كاكىم ۇلى, سۆەتقالي نۇرجان, تابىل­دى دوسىموۆ تۋىندىلارى دا وسى جي­ناق­تاردىڭ سالماعىن ارتتىرىپ تۇر. اتال­مىش كىتاپتار تىزبەگى قر مەملەكەتتىك سىيلى­عىنىڭ يەگەرى ولجاس سۇلەيمەنوۆ, مۇح­تار شاحانوۆ باستاعان بۋىن يسرايل ساپار­باي, نەسىپبەك ايت ۇلى, كۇلاش احمەتوۆا, سا­بىر اداي, گۇلنار سالىقباي, قالقامان سارين, تاناگوز تولقىنقىزى, ەرلان ءجۇنىس ەسىمدى قالام­گەرلەردىڭ تۋىندىلارىمەن جالعاسا بەرمەك. سولار­دىڭ ىشىندە بۇگىنگى كۇننىڭ بەتسەللەرىنە اينالعان ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلىنىڭ «داي­اعاشى» كىتابى مەن اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ «بول­ماعان بالالىق شاق» تۋىندىسى مۇلدە بولەك ديزاين­دا, جاڭاشا فورماتتا وقىرمانعا ۇسى­نىلعان.

 

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار