جەرسىز ۇلتتىق مۇددە قۇندىلىقتارى قالىپتاسپايدى. قازاقتىڭ سان عاسىرلىق تىنىس-تىرشىلىگى جەرگە تىعىز بايلاۋلى. ۇلتىمىزدىڭ وركەندەۋى جونىندەگى سان ساۋال ەل مەن جەر تاعدىرى توڭىرەگىندە وربىگەن. سەبەبى قازاقتىڭ بارلىق ءومىرى, بايلىعى, تاريحى, ءداستۇر تاجىريبەلەرى, ۇرپاق بولاشاعى جەردى قورعاۋدان, ءبىر قارىسىن جوعالتپاي بولاشاققا اماناتتاۋدان قۇرالادى. دانا حالقىمىز قاسيەتتى جەردى «اناعا», «اتامەكەنگە» بالاعان. حح عاسىر باسىندا دا قازاق دالاسى, قازاق بالاسى جەر جايىنداعى ماسەلەلەرمەن ءجيى بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان. سونىڭ ىشىندە الاش قايراتكەرلەرى ءوز ەڭبەكتەرىندە تىعىرىقتان شىعار جولدى نۇسقاپ وتىرعان. وسى ورايدا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ جەر تۋرالى جازعان جازبالارىنان ءۇزىندى ۇسىنامىز.
«ەلدىكتىڭ كەپىلى – جەر. ول – تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ جانە سول ۇلتتىڭ باسقۇجاتى. ارى. نامىسى. بارى. بايلىعى. بولىنبەيتىن ەنشىسى. سول ءۇشىن باسىن ولىمگە تىگەدى».
«قازاقتىڭ بايىرعى جەرىن قاشان قازاقتار ءوز بەتىنشە عىلىم مەن تەحنيكاعا سۇيەنىپ تولىق يگەرمەيىنشە, جەر جەكە مەنشىككە دە, قونىستانۋشىلارعا دا بەرىلمەيدى».
ء«بىرىنشى ۇستانىم – جەر ماسەلەسى. جەرسىز وتان جوق»
ەكىنشى ۇستانىم: جەردىڭ استىنداعى, ۇستىندەگى, اسپانىنداعى بارلىق يگىلىك قازاق مەملەكەتىنە قىزمەت ەتۋى كەرەك. «ونىڭ ءاربىر ءتۇيىر تاسى قازاقتىڭ وڭىرىنە تۇيمە بولىپ قادالۋ كەرەك» .
ءۇشىنشى ۇستانىم: «قازاقتىڭ جەرىندە وندىرىلگەن ء«بىر ۋىس ءجۇن سول مەملەكەتتىڭ ازاماتتارىنىڭ ۇستىنە توقىما بولىپ كيىلۋى».
«جەر تۋرالى كورگەن زورلىق كوپ. جەر دەسە دىرىلدەمەي بولمايدى. سوندا دا جەر ماسەلەسى نەگىزگى ءومىر ماسەلەسىنىڭ ەڭ زورى. جەر ءىسىن الا قاشتى, تارتىپ الدى, ءتيىپ كەتتى قىلماي, اقىلمەن, سابىرمەن اتقارعان وڭ».
ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ 1917 جىلى «قازاق» گازەتىنىڭ №227 سانىندا جاريالانعان «جەر كوميتەتى» ماقالاسىنان.
«جەرگە, ەگىنگە, ونىمگە ەككەن يە, ەڭبەك يە». سۇلتانبەك قوجانوۆ, «ەڭبەك يە, ەككەن الادى» ماقالاسىنان.
«ايدالاعا ايعاي, قۇرعاق داۋ, جەلوكپە ساياسات, جەلىكپە اۋىلجاقتىقتان گورى, حالىققا جەر-سۋ كەرەگىرەك». سۇلتانبەك قوجانوۆ, «اق جول» گازەتى «ەگىس ماۋسىمى ءھام جەر ماسەلەسى» ماقالاسىنان.
«قازاق مال باققان حالىق, قازىرگى باعىپ وتىرعان مالىنا لايىق جەر قالدىرماي تاستاۋىن اقىلعا سىيدىرۋعا بولمايدى. حالىقتىڭ عۇمىرى جيىرما-وتىز جىلدا عانا ەمەس, دۇنيە تۇرعانشا تۇرادى. سول ءۇشىن ءتۇبىن ويلاعاندا قازىرگى تۇرمىستىڭ نەشە عاسىرلاردان بەرى بەكىپ قالعان نەگىزىن بۇزباسقا كەرەك». مىرجاقىپ دۋلاتوۆ ءسوزى.
«اۆتونومياسىز جۇرت جەر – سۋعا يە ەمەس, كوپتىڭ اۋزىنا قارايدى. ءبىزدىڭ قازاق-قىرعىزدىڭ جەرى مول. ەنشى الامىن دەپ تەلمىرىپ وتىرعان جۇرتتان جەرىمىزدى قورعاۋعا اۆتونوميا ۇلكەن قارۋ. اۆتونوميالى جۇرتتىڭ جەر بيلىگى وزىندە بولادى».ء الىمحان ەرمەكوۆ, «سارىارقا» گازەتىندە جاريالانعان ماقالاسىنان.
«قازىرگى قازاق ماسەلەسىنىڭ ەڭ زورى – جەر ماسەلەسى. بۇل – قازاقتىڭ ءتىرى يا ءولى بولۋ ماسەلەسى».
«جەردى قولىندا قاتتى ۇستاۋ, بوس ۇستاۋ قازاقتىڭ وزدەرىنەن». احمەت بايتۇرسىن ۇلى, «جەر جالداۋ جايىنان» ماقالاسىنان.