جەڭىمپازدار جولى

ەل مەرەيىن ۇستەم ەتكەن شىمكەنتتەن شىق­قان ازيادا چەمپيوندارىن تاعى ءبىر مارتە تانىستىرساق, ولار – نىسانا كوزدەۋ­دەن زۋحرا يرنازاروۆا, كاراتەدەن قايسار الپىسباي مەن سوفيا بەرۋلتسەۆا, بايداركا جانە كانوە ەسۋدەن سەرگەي ەمەليانوۆ, ستەند اتۋدان زويا كراۆچەنكو مەن ولگا پانارينا.

مەگاپوليس سپورتشىلارىنىڭ مۇنداي جەتىستىكتەرى قانداي قۇپيامەن بايلانىستى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ ەڭ باستى سىرى – ورەندەردىڭ ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسى. سودان كەيىن سپورتتىق ينفراقۇرىلىم مەن باپكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىنىڭ ناتيجەسى.

شىمكەنت بويىنشا ازيا ويىندارىنا سپورتتىڭ 23 تۇرىنەن 66 سپورتشى قاتىستى. قالالىق سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان تۇمان­باەۆتىڭ ايتۋىنشا, ازيادا الدىندا جىگىتتەر مەن قىزدار جوسپارعا سايكەس تىڭعىلىقتى دايىندالعان. زۋحرا يرنازاروۆا قىتايداعى جارىسقا بارماي تۇرىپ نىسانا كوزدەۋدەن الەم چەمپيونى اتانىپ كەلدى. سوندىقتان ونىڭ ازيا ويىندارىندا جەڭىسكە جەتۋى – كەزدەيسوقتىق ەمەس. ول الەمدە نىسانا كوز­دەۋدەن مىقتى سپورتشى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى. زويا كراۆچەنكو مەن ولگا پاناري­نا دا وسى سپورت تۇرىنەن الەم كۋبوكتەرىنىڭ بارلىق ساتىسىندا جۇلدەگە ءىلىنىپ ءجۇر. 60 كگ-دا ونەر كورسەتكەن قايسار الپىسباي – كاراتەدەن توكيو وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى دارحان اسادىلوۆپەن ءبىر سالماقتا. قاي جارىستا دا ەكەۋى ءبىر قاتاردان تابىلاتىن. بىراق بۇل جولى دارحان ءوزىنىڭ ورنىن باۋىرى قايسارعا بەردى. ناتيجەسىندە ەل قورجىنى ءبىر التىنمەن تولىقتى. قايسار الپىسباي دا – وسال سپورتشى ەمەس. يسلام ويىندارىنىڭ, پاريجدەگى حالىقارالىق جارىستىڭ جۇلدەگەرى. ءوزىنىڭ مىقتى ەكەنىن كەزەكتى ازيا ويىندارىندا دا بايقاتتى.

سپورت باسقارماسى 4 جىلدا ءبىر كەلە­تىن ازيا ويىندارى باستالار كەزدە الدىن الا تىڭعىلىقتى دايىندالعان. ءاربىر سپورتشىمەن جەكە-دارا جۇمىس جۇرگىزىپ, جاتتىعۋلارىنان, جارىستارىنان قالدىر­ماعان. رەسمي دودالاردان جۇلدەمەن ورالعان قىز-جىگىتتەردەن بۇل جولعى باسەكەدە دە مە­دالسىز قالمايتىنىنا سەنگەن. بۇل جەردە جات­تىقتىرۋشىلاردىڭ ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. 2018 جىلى رەسپۋبليكالىق مارتەبە الىپ, مەگاپوليس بولعان شىمكەنتتىڭ بۇل – ءبىرىنشى ۇلكەن جەڭىسى. ءتىپتى تاريحي دەپ ايتۋعا بولادى. شاھاردىڭ سپورتتىق شەجىرەسى وسىنداي جەتىستىكپەن باستالىپ جاتىر. سپورت باس­شىلىعىندا ساڭلاقتار سالعان سارا جولدى كەيىنگى تولقىن ءىزباسارلار جالعايدى دەگەن سەنىم مول.

دەگەنمەن بارلىق جەتىستىك بىردەن بولا سالمايدى. سپورتتا ءبىر-ەكى جىلدا بيىك شىڭ­­دار باعىنبايدى. بۇل ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ كەرەك. باپكەرلەر ديناستياسى قاجەت. سپورت­شىلاردى تاربيەلەيتىن, شىڭدايتىن جۇيە, باعدارلاما بولۋعا ءتيىس. وسىنىڭ ءبارى شىمكەنتتە قالىپتاسقان بولىپ تۇر. ايتپەسە 45 ەلدىڭ كىل مىقتىلارى جينالعان ازيا ويىندارىندا عايىپتان تايىپ التىننان ولجا سالۋ – وتە قيىن. ونىڭ ۇستىنە قازىر سپورت سالاسى بارلىق جەردە ەرەكشە قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. ءاربىر ەل سپورتتان قارجى اياپ جاتقان جوق, ءتىپتى دامۋدىڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق جوسپارىنا اينالعان. ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا بار. ماسەلەن, نىسانا كوزدەۋدەن بۇرىن 10-15 قانا ەل قاتىسىپ كەلسە, قازىر ولار­دىڭ سانى قىرىقتان اسادى. بايداركا مەن كانوە ەسۋدەن دە ساناۋلى مەملەكەت جۇلدەگە تالاساتىن. وسى كۇندە ازيانىڭ بارلىق ەلى دەرلىك قايىقپەن جارىستا الدىنا جان سالمايدى. ال سپورتتا تابىسقا جەتۋدىڭ ءبىر سە­بەبى – مىقتى ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋى. بۇل جاعىنان شىمكەنتتە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ناتيجە بار. ماسەلەن, ابدەن ەسكىرىپ توزعان مەتاللۋرگ ستاديونى جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلدى. بوزارىق تۇرعىن الابىندا ءزاۋلىم سپورت ورتالىعى اشىلدى. بادام سۋ قويماسىنداعى بازا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. قازىر بالالار سوندا جاتىپ, جاتتىعۋ وتكىزۋگە مۇمكىندىك الدى.

سپورتشىلار ەلگە ورالعانىمەن ارقانى كەڭگە سالۋعا ۋاقىتى جوق. ويتكەنى باسقار­ما باسشىسى ايتقانداي, كەلەسى جىلى ولاردى پاريجدە بولاتىن دۇنيەجۇزىلىك جازعى وليمپيادا كۇتىپ تۇر. نەگىزىندە ازيادا 2022 جىلى وتۋگە ءتيىس ەدى. بىراق كارانتينگە بايلانىستى ءبىر جىلعا كەيىنگە شەگەرىلدى. سوندىقتان قازىر سپورتشىلار جاتتىقتىرۋشىلارىمەن بىرگە جوسپار قۇ­رىپ, ۇلكەن دودانىڭ دايىندىعىنا كىرىسىپ جاتىر.

ءبىر ەسكەرەتىن جايت, نىسانا كوزدەۋ دە, بايداركا مەن كانوە ەسۋ دە – ارزان سپورت ەمەس. الايدا سپورتتان الەمدىك رەيتينگتى بەرمەيتىن ەلدەردىڭ ءوزى بۇل سايىستاردان ءبىرىنشى ورىن الا المادى. سوعان قاراعاندا قىمبات بولسا دا مەگاپوليستە بالالاردىڭ وسى سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋىنا جاعداي جاسالعان. بۇل ويىمىزدى باسقارما باسشىسى دا شەگەلەي ءتۇستى. ونىڭ ايتۋىنشا, قالالىق اكىمدىك پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارى تاراپىنان سپورتقا قولداۋ وتە قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بۇعان دالەل, بىلتىر ەسكەك ەسۋ سپورتىنا دەپ جاڭا قايىقتار ساتىپ الىندى. قارۋ-جاراقتار, وقتار دا – سۋ جاڭا. وتكەن جىلى قازىعۇرت شاعىن اۋدانىندا Shooting Plaza Shymkent اتۋ كلۋبى اشىلدى. ول ورتا ازياداعى ستەند اتۋ الاڭىنىڭ وندىعىنا كىرەدى. ال قازاقستاندا ءبىرىنشى ورىندا تۇراتىن بازا. قانشا بالا سوندا نىسانا كوزدەپ ۇيرەنىپ, وقۋ-جاتتىعۋلارىن وتكىزەدى. بۇرىن وقۋشىلار بۇل سپورتقا بارۋعا شاماسى جەتپەيتىن. نەمەسە كەرىسىنشە سپورتشى كوپ بولعانىمەن مىلتىقتار ساناۋلى بولاتىن. قازىر سۇرانىسقا قاراي بارلىق سپورتتىق كەرەك-جاراق ساتىپ الىنادى.

مەديتسينا, تاعامتانۋ عىلىمدارى وسى كۇندە سپورتقا دا ەنگەن. ونسىز ساڭلاقتاردىڭ جارىستاعى جەڭىستەرى مۇمكىن ەمەس. مەگا­پوليستە سپورتشىلاردى عىلىمعا سۇيەنىپ دايىنداۋ ماسەلەسى دە كەيىنگى ءبىر-ەكى جىلدا قاتتى قولعا الىنعان.

«دارۋمەنسىز, بويعا قۋات بەرەتىن تاعام­دارسىز سپورتشى ەشقاشان جەتىستىككە جەتە المايدى. ويتكەنى جاتتىعۋ, جارىستان كەيىن دەمالىپ, دەنەنىڭ ءال-قۋاتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن دە مينەرالدار مەن دارۋمەندەرگە باي قوسپالار قاجەت. وسىعان بايلانىستى سپورت دارىگەرلەرىن دايىنداپ جاتىرمىز. قاي جەردە قانداي مامان بار ەكەنىن ەستىسەك, دەرەۋ وزىمىزگە شاقىرىپ الامىز. سوندىقتان سپورت مەديتسيناسىنا كوپ كوڭىل بولەمىز. كەرەك بولسا, ءبىلىم شىڭداۋ ماقساتىندا رەسەي­­دەگى ماماندارمەن تاجىريبە الماسامىز. جوعارى سپورت شەبەرلىگى مەكتەبىندە دارى­­گەرىمىز ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, ۇلكەن نا­تيجەگە قول جەتكىزدى. جەكپە-جەك سپورتتا ادام تەز شارشايدى. كوپ سالماق قۋاتىن بولعان سوڭ ورگانيزمنىڭ ءوز-وزىنە كەلۋى ۋاقىتتى الادى. ال ارنايى ازىرلەنگەن قوسپا­لاردىڭ ارقاسىندا قازىر سپورتشىلار 5-6 كگ سالماق قۋسا دا وزدەرىن سەرگەك سەزىنەدى. ءتىپتى شارشاماعاندارىن ايتادى. سول ءۇشىن زەرتتەۋىمىزدى ءارى قاراي جالعاستىرىپ, دامىتا بەرمەكپىز», دەدى ب.تۇمانباەۆ.

ستاتيستيكاعا توقتالساق, بۇگىندە شىم قالادا 33 سپورتتىق ۇيىم جۇمىس ىستەي­دى. وندا 18 مىڭنان اسا بالا مەن ءجاسوسپىرىم جاتتىعادى. مىڭعا جۋىق سپورتقا باۋليتىن جاتتىقتىرۋشى بار.

شىمكەنت