ەل استاناسى بۇگىندە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مادەني ءىس-شارالاردىڭ الاڭىنا اينالدى. مۇنىڭ ايقىن مىسالى – كۇنى كەشە عانا اياقتالعان «ALEM SAZ» II حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالى. التىن كۇزدىڭ ايشىقتى جوباسىنا تەڭەلگەن فەستيۆال 27 قىركۇيەك پەن 3 قازان ارالىعىندا ەلوردالىق كورەرمەنگە ءتۇرلى ەلدىڭ ءتۇرلى اسپاپتاعى مۋزىكاسىنان شاشۋ شاشتى. اتاپ ايتساق, تۇركيا, جاپونيا, ماجارستان, گەرمانيا, پاكىستان, يسپانيا, رەسەي ەلدەرىنىڭ ۇزدىك ونەرپازدارى قازاق ساحناسىندا ونەر كورسەتتى.
الەم مادەنيەتىن شىعارماشىلىق ىنتىماقتاستىق ارقىلى ءبىر پلاتفورمادا بىرىكتىرۋگە ارنالعان حالىقارالىق فەستيۆال مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن, روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءوتتى.
ەسكە سالساق, اتالعان اۋقىمدى مادەني جوبا بىلتىر قازاقستان مەن الەمنىڭ 76 ەلى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستارعا جانە اوسشك (ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس) قۇرىلعانىنا 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان ەدى. ءىس-شاراعا يتاليا, گەرمانيا, ءۇندىستان, رەسەي, يسپانيا, بەلارۋس, تۇركيا ەلىنىڭ مۋزىكانتتارى قاتىسىپ, 13 مىڭنان اسا كورەرمەن تاماشالادى.
فەستيۆالدىڭ بيىلعى ماۋسىمى يسپانيا كۇنىمەن باستالدى. يسپاندىق گيتاراشى اموس لورا جانە كومپوزيتور گيتو مالەتا دۋەتى «فلامەنكو دجاز» اتتى شىعارماشىلىق كەشىن ۇسىندى. ايتا كەتەيىك, ۆيرتۋوز گيتاراشى اموس لورا – قازىرگى زاماننىڭ تانىمال جاس مۋزىكانتتارىنىڭ ءبىرى. ول دجاز, روك جانە كۋبا مۋزىكاسىنىڭ ورىنداۋشىلارىمەن بىرلەسىپ كورسەتكەن ونەرى مەن كاسىبي شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ارقاشان كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ جۇرەدى. اتالعان كەشكە كومپوزيتور, كوپتەگەن كينوفيلمنىڭ مۋزىكاسىنىڭ اۆتورى گيتو مالەتا قاتىستى. يسپانيا كۇنى اياسىندا استانا قولونەرشىلەر اليانسىنىڭ ساندىك-قولدانبالى ونەر كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق اموس لورا «فلامەنكو دجاز» ستيلىندە گيتارادا ويناۋ تەحنيكاسى بويىنشا شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدى. بۇدان بولەك, «دوس-مۇقاسان» (قازاقستان) جانە «يبەريا» (يسپانيا, دەرەكتى, ميۋزيكل, اعىلشىن تىلىندە) فيلمدەرى كورسەتىلدى.
ال ەكىنشى كۇن رەسەي حالىقتارىنىڭ ونەرىنە ارنالسا, ءۇشىنشى كۇنىندە تۇركيا ەلىنىڭ مادەنيەتىنە كۋا بولدىق. بۇل كەشتە «Thrace Quartet» اتتى تۇركيانىڭ تانىمال شىعارماشىلىق ۇجىمى ونەر كورسەتتى. اتالعان توپ ءداستۇرلى ەتنيكالىق اۋەندەر مەن ريتمدەردى زاماناۋي دجاز ەلەمەنتتەرىمەن شەبەر ۇيلەستىرەدى. كۆارتەتكە كلارنەتشى سەركان چاگرى جانە پيانيست تۋلۋگ تىرپان جەتەكشىلىك ەتەدى. Thrace Quartet الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جيناعان مۋزىكالىق اسپاپتارى مەن تەمبرلەردى دجاز جانرىنىڭ ەركىندىگى مەن يمپروۆيزاتسياسى ارقىلى ۇتىمدى بىرىكتىرەدى. الەمنىڭ ءار بۇرىشىنان كەلگەن ءتۇرلى ءستيلدى توپتاستىرىپ, كورەرمەنگە باي دىبىستىق تاجىريبە ۇسىنادى. Thrace Quartet دجازدىڭ ستاندارتتى ىرعاقتى قۇرىلىمدارىمەن شەكتەلمەيدى, ءوز مۋزىكاسىن ەرەكشە تۇرلەندىرۋ ءۇشىن مۋزىكالىق نوتالاردى قۇبىلتادى. تۇركيا كۇنى اياسىندا تۇرىك تاعامدارىنان ءدام تاتۋ, «انادولى كوللەكتسياسى جانە بەيوعلۋ دامۋ ينستيتۋتىنىڭ 60 جىلدىعىنا ارنالعان كوللەكتسياسى» ءسان كورسەتىلىمى, تۇرىك قولونەرىنەن شەبەرلىك ساعاتتارى (كالليگرافيا, توقۋ, باتيك, تۇرىك كەستەسى, ماراش جۇمىستارى, مايلى بوياۋمەن سۋرەت سالۋ), «وسمانلى مەملەكەتى مەن ورتا ازيا حاندىقتارى قارىم-قاتىناستارىنىڭ قۇجاتتارى» اتتى كورمە, تۇركيانىڭ 100 جىلدىعىنا وراي سۋرەت سالۋ, پروفەسسور, دوكتور اۋەز بايدابەكوۆ جانە دوتسەنت, دوكتور ومەر زايموعلىنىڭ «ورتالىق ازيادان انادولىعا دەيىنگى تۇرىك ونەرىنىڭ ىزدەرى جانە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندەگى گەومەتريالىق ەلەمەنتتەر» اتتى سەمينارى ءوتتى. سونداي-اق «ۆabam ve oğlum» («اكەم مەن ۇلىم») ءفيلمى كورسەتىلىپ, كلارنەتشى سەركان چاگرى مەن پيانيست تۋلۋگ تىرپاننىڭ «انادولىعا ءتان يمپروۆيزاتسيا ادىستەرى» اتتى شەبەرلىك ساباعى ۇيىمداستىرىلدى.
كەلەسى كۇنگى مۋزىكالىق كەشتە تانىمال جاپوندىق سكريپكاشى مايۋكو كاتسۋمۋرا مەن گوبويشى ميامۋرا كادزۋحيرو قازاق مەملەكەتتىك سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن كوپشىلىككە كلاسسيكالىق جانە زاماناۋي ونەر تۋىندىلارىن تارتۋ ەتتى. كونتسەرتتىك باعدارلامادا جاپوندىق جانە قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ تانىمال شىعارمالارى ورىندالدى. ماسەلەن, جاپون مۋزىكانتتارى عازيزا جۇبانوۆانىڭ شىعارماشىلىعىنداعى سۇيەكتى تۋىندىسى سكريپكا مەن وركەسترگە ارنالعان كونتسەرتىن ورىندادى.
سكريپكاشى مايۋكو كاتسۋمۋرا ساحنادان تۇسە سالا قازاق مۋزىكاسىنان العان اسەرىمەن ءبولىستى.
«وسىدان جيىرما جىل بۇرىن ستۋدەنت كەزىمدە العاش رەت استاناعا كەلدىم. وسىندا ءبىر بايقاۋعا قاتىسقان ەدىم. ول كەزدە استانا ەندى ەلوردا بولىپ جاتقان ەدى. ال قازىر اراعا وسىنشا ۋاقىت سالىپ كەلىپ, تاڭعالىپ تۇرمىن. جيىرما جىلدا استانا قاتتى وزگەرگەن. قازاقستاندا ونەر كورسەتۋگە ۇسىنىس تۇسكەن كەزدە مەن قازاقتىڭ كلاسسيكالىق مۋزىكاسىنان ەشقانداي حابارىم بولعان جوق. سوسىن يۋتۋبتان عازيزا جۇبانوۆانىڭ سكريپكا مەن وركەسترگە ارنالعان كونتسەرتىنە كوزىم ءتۇستى. ءبىرىنشى اكت باستالعاندا-اق ەرەكشە كۇي كەشتىم, اۋەنىنە ەلىتتىم. ول مۋزىكادان جاپوندىق ىرعاققا ۇقساس ءبىر اۋەزدى بايقادىم. ويتكەنى ءبىز ازياتتاردىڭ جان دۇنيەسىن مۋزىكادا بولىسەمىز. قازاقتاردىڭ الدىندا ءوزىم تەبىرەنگەن, جان-تانىممەن قابىلداعان وسى شىعارمانى ورىنداي العانىما قۋانىشتىمىن», دەدى سكريپكاشى.
ال گوبويشى ميامۋرا كادزۋحيرو, ەڭ الدىمەن قۇشاق جايا قارسى العان ەلىمىزدىڭ ىستىق ىقىلاسىنا ءتانتى بولدى.
«قازاقتاردىڭ اڭىزعا اينالعان قوناقجايلىلىعىنا ريزامىن. ءتىپتى كوشەدە كەلە جاتساق, بىزدەن جول سۇراعاندار دا بولدى. بۇل ءبىر قىزىق سەزىم, شەتەلدە جۇرسەك تە وسى قالانىڭ تۇرعىنى سياقتى قابىلداپ جاتىر. شىن مانىندە, ءتۇر ۇقساستىعىمىزدان بولەك ءبىزدى بايلانىستىراتىن دۇنيە كوپ. ىشكى رۋحاني كۇش, ورتاق مادەنيەت, ونەردە دە ۇقساس اۋەزدەر بار. سكريپكاشى مايۋكو قازاق مۋزىكاسىن تاڭدادى, ال مەن گوبوي انكورىمەن جاپوننىڭ حالىق ءانىن الدىم. ءبىز ارنايى ەكى حالىقتىڭ كلاسسيكالىق مۋزىكاسىن قاتار تاڭدادىق. بۇل ەكى ۇلتتىڭ كلاسسيكالىق مۋزىكاسىنداعى ورتاق اۋەزدەردى كورسەتۋگە جاقسى مۇمكىندىك بولدى», دەدى گوبويشى.
بۇل كۇنى كۇنشىعىس ەلىنىڭ ەرەكشە رومانتيكالىق اتموسفەراسىن بەرەتىن «مەجدۋ نامي», «مەستو, گدە جيۆەت موري» فيلمدەرىنىڭ كورسەتىلىمى بولدى.
مۋزىكا فەستيۆالىنىڭ ەندىگى قوناقتارى – ماجارستان مەن پاكىستان ارتىستەرى. تانىمال ماجارستاندىق پيانيست ءھام كومپوزيتور كاەل نوربەرت كلاسسيكالىق شىعارمالاردى ايرىقشا ورىنداۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ماجارستاننىڭ جەتەكشى بارابانشىسى, ءوز ەلىندە دجاز بايقاۋىنىڭ ءبىرىنشى جۇلدە يەگەرى اندراش لاكاتوس پەن الەمدەگى بەدەلدى دجاز فەستيۆالدەرىندە كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ جۇرگەن كونتراباسشى پيتەر ولاحتىڭ ونەرلەرى كوپشىلىكتى تاڭعالدىردى. «تۇران» ەتنو-انسابلىمەن بىرگە ونەر كورسەتكەن ماجارلار الداعى جوسپارلارىمەن دە ءبولىستى.
«تۇران» ءانسامبلىنىڭ ارتىستەرىمەن دايىندىق جۇمىستارى ءساتتى ءوتتى. ساحناداعى ورىنداۋىمىز دا جامان شىقپاعان سياقتى. بىزگە ءبىر وي كەلدى, بولاشاقتا «تۇران» ەتنو-انسامبلىمەن بىرگە ۇلكەن كونتسەرت بەرسەك دەيمىز. ەكىجاقتى بىرىكتىرسەك, جاقسى ۇيلەسىم شىعاتىنىن بايقادىق. كەڭ-بايتاق قازاق ەلىندە ونەر كورسەتۋ – ءبىز ءۇشىن مارتەبە. قازىر ارادا قانشا ۋاقىت وتسە دە, ەكى حالىقتى بايلانىستىراتىن كوپ دۇنيە بار, اسىرەسە مۋزىكا. ەكى حالىقتىڭ دا ونەرىنە فولكلورلىق بەلگىلەر ءتان», دەدى كاەل نوربەرت.
سودان كەيىن پاكىستاننىڭ جەتەكشى ارتىستەرى روزماري مۋشتاك پەن دجابار ابباستىڭ ورىنداۋىنداعى ءتۇرلى شىعىس اۋەندەرى شىرقالدى. سونىمەن قاتار «Qazaqstan» ورتالىق كونتسەرت زالىنىڭ فويەسىندە «پاكىستاننىڭ ونەرى مەن مادەنيەتى» كورمەسى اشىلدى. «Parwaaz Hai Junoon», «Waar» فيلمدەرى پاكىستان ونەرىمەن جاقىنىراق تانىستىردى.