ەسكى كىتاپتاعى سۋرەت

كىتاپتىڭ كولەمى 22,5ح16,5 سم, ال بەت سانى 861 پاراقتان تۇرادى. تۋىندىنىڭ ءون بويىندا 206 ءتۇرلى پوليتيپ-فوتو, 20-دان اسا دياگرامما مەن كار­توگرامما, سونداي-اق ولكەنىڭ ءبىر دانا تۇتاس كارتاسى جانە گۋبەر­نياعا قاراستى اكىمشىلىك اۋماقتاردى كورسەتكەن 8 شاعىن كارتا ەنگىزىلگەن. كىتاپتا 1867 جىلى ىرگەسى قالانعان تۇركىستان گۋ­بەرنياسىنىڭ تاريحى بايان­دا­لادى.

كىتاپتا وسى جىلدارى ولكەدە 1,5 ملن قازاق ءومىر سۇرگەنى تۋرالى مالىمەتتەر, ولاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى جايىندا كوپ­تەگەن فوتوسۋرەت جاريالانىپتى. سونىڭ ءبىرى – كىتاپتىڭ 523-بەتىندەگى «اڭشىلىق» اتتى ءVى بولىمدە جاريالانعان فوتو. قۇمنىڭ ىشىندەگى جۇپىنىلاۋ جالعىز ءۇي. ونى بۇركەي شوعىر­لانعان اۋىلدىڭ قاتىن-قالاشى, تۇگەل­دەي داڭعارا كيمەشەك كيىپ العان. بۇلاردىڭ قاسىندا تۇيەگە ءمىنىپ, سول قولىنا بۇيدا ۇستاپ, وڭ قولىنداعى بالداققا بۇركىت قوندىرعان قۇسبەگى تۇر. فوتونىڭ استىنا «كيرگيز-وحوتنيك س بەركۋتوم» دەگەن انىقتاما بەرىلىپتى. ال فوتونى تۇسىرگەن «ۆ.يۋ. فون-برانكە» دەگەن ادام ەكەن.

اتالعان فوتو-جادىگەر جاريا­لانعان كىتاپتىڭ جارىق كورگەنىنە بيىل 110 جىل تولىپ وتىر. كىتاپ­تاعى سۋرەت قايدا تۇسىرىلگەنى اي­تىلماعان. بىراق سىرداريا وڭى­رىندەگى قازاقتاردىڭ اڭشىلىق كاسىبى تۋرالى باياندالعان, سونداي-اق قۇسبەگى قازاقتار اۋزىنان جازىپ الىنعان بۇركىتتىڭ جاسى مەن اتاۋىنا قاتىستى ەكى ءتۇرلى نۇسقا بەرىلگەن ەكەن. ءبىرىنشى نۇسقا: ءبىر جاس – بالاپان, ەكى جاس – تىرنەك, ءۇش جاس – تاستۇلەك, ءتورت جاس – انا, بەس جاس – قانا, التى جاس – جاڭا, جەتى جاس – قۇم تۇلەك, سەگىز جاس – سۇم تۇلەك, توعىز جاس – قوڭىر تۇلەك, ون جاس – كارى تۇلەك, ون ءبىر جاس – اق تۇلەك, ون ەكى جاس – اقىرعى تۇلەك دەلىنسە, ەكىنشى نۇسقا بويىنشا: ءبىر جاس – بالاپان, ەكى جاس – حان ءتۇبىت, ءۇش جاس – تىرنەك, ءتورت جاس – تاستۇلەك, بەس جاس – مۇزبالاق, التى جاس – كوك ءتۇبىت, جەتى جاس – قانا, سەگىز جاس – جاڭا, توعىز جاس – ماي ءتۇبىت, ون جاس – بارقىن, ون ءبىر جاس – بارشىن, ون ەكى جاس – شوگىل دەلىنگەن.