ءار تۋىندىنىڭ دۇنيەگە كەلۋى, العاش ايتىلۋى نەمەسە وقىلىپ, ورىندالۋى, ەل ىشىنە تارالۋى, اۆتوردىڭ يەلىگىنەن «اۋا جايىلىپ» شىعىپ, جەكە دارا عۇمىر كەشۋى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. اڭگىمە, پوۆەست, ءتىپتى رومان, پوەمالارعا ارقاۋ بولىپ جاتاتىندارى دا از ەمەس. تۋى, ءومىر ءسۇرۋى بار دا ونداي جاۋھار دۇنيەلەر ومىرشەڭ. ءتىپتى اۆتورى ۇمىتىلىپ كەتكەن قانشاما ولەڭ حالىق ءانى رەتىندە ورىندالىپ جۇرگەنىن جاقسى بىلەمىز.
ءوز ۋاقىتىمەن قوسا بىرنەشە بۋىندى تاربيەلەپ, كەيىن ۇلكەن ساحنالىق قويىلىمعا اينالىپ, ءبىر ءوزى بىرنەشە تۋىندىعا ۇلاسىپ كەتكەن شوقتىعى بيىك اندەردىڭ ءبىرى ءشامشى قالداياقوۆتىڭ «سىعان سەرەناداسى» ەكەنى بەلگىلى. ءسوزىن قادىر مىرزا ءالى جازعان بۇل ءان تۋرالى تۇسىرىلگەن بىرنەشە حابار جانە اقىن يسرايل ساپاربايدىڭ مۋزىكالىق دراماسى دا ايتارلىقتاي اسەرلى.
ءبىز بۇل ءاننىڭ تۋ تاريحىن دا, شىعۋ ءمانىسىن دە ايتىپ اۋرە بولمايمىز. بىزگە دەيىن تالاي حابار ءتۇسىرىلىپ, ايتىلىپ قويعان. ءتىپتى ءان نەگىزىندە قويىلعان مۋزىكالىق دراماسىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟ ءبارىن ايت تا ءبىرىن ايت, وسى تۋىندىنى تىڭداعاندا جانىمىزدىڭ ءبىر جارىپ قالاتىنى, جادىراپ سالاتىنى عوي! قازاق دالاسىنداعى تۇڭعىش سەرەنادا دەسەك, قاتە بولار ەدى, ارينە. سال-سەرىلەر شىرقاپ كەتكەن سەرەنادا از با بىزدە؟ مۇندا ءبىز سىعاننان دا, سەرەنادادان دا بۇرىن قازاق جۇرەگىنىڭ ەركىندىگىن ايتقىمىز كەلەدى. ەركىن, ازات جۇرەكتىڭ ءلۇپىلى كوڭىل كەڭىستىگىن شالقىتىپ جىبەرگەندە... نەمەسە كەرىسىنشە, كوڭىل جۇرەكتى تولقىتىپ شىرقاپ سالعاندا... وسىنداي كەرەمەتتى اكەلگەن ومىرگە...
عاجابى, ءان ءمانىسىن, اۆتوردىڭ جان تولقىنىسىن, اۋەن ىرعاعىن تەرەڭ تۇيسىنگەن اقىن سونىڭ ءبارىن سوزبەن كوركەم بەينەلەگەن. «تۋلاعان قانى بار, تۇلپار دا تابىلار, ءۇمىت بولسا; كۇن تۋسا باسىڭا, مويىما, جاسىما, جىگىت بولساڭ!» بۇل – قازاق جانىنىڭ ەركىندىگى. «كۇي شىعارىپ, ءان سالىپ, كوكپار تارتىپ, قىز قۋىپ» وسكەن ەلدىڭ بالاسىنىڭ ءسوزى. ءشامشى مەن قادىرعا دەيىن ايتىلعان ءسوز: «جاسىنان جۇيرىك ءمىنىپ وسكەن بۇلا, جاۋ جۇرەك, ەر كوڭىلدى جىگىتتەرى» (ساكەن) دەپ. بۇل اۋەن مەن ءسوز ءبىر ەلدىڭ, ءبىر ۇلتتىڭ عانا ەمەس, ادامزات جانىنىڭ ازاتتىعى مەن بوستاندىعىن جىرلاپ تۇر. تىڭداعان ءوز الدىنا, وقىپ كورىڭىز:
«تولقىسىن شارتاراپ,
تاسىشى, تەبىرەنشى,
و, گيتارا!
ەي, جان سەرىگىم,
توگىلسىن كۇي تاراپ!
جانىڭ تارىقپاسىن,
ءان قالىقتاسىن!
قايران باسىڭ,
عارىپ باسىڭ,
كوزىڭدى جۇمباي
قامىقپاسىن».
عاجايىپ اۋەنگە تۋعان وسىناۋ ءسوزدى توقتار سەرىكتىڭ ورىنداۋىندا قانشا مارتە تىڭداپ وستىك. مۇندا ۇلتتىڭ بولمىسى مەن ماحابباتىن ايگىلەيتىن قۇدىرەت اۋەندە عانا ەمەس, سوزىنە دە تاسقا قاشالعانداي تاڭبالانعانى بايقالادى. شامشىگە, كەلەر عاسىرلاردىڭ قۇرداسى شامشىگە قۇداي سىعان قىزىن تەككە كەزدەستىرمەپتى. ءوزىڭدى ءسۇي, وزگەنى ءسۇي – ءبارى ءبىر, ەڭ باستىسى, ابايشا ايتقاندا, «ادامدى سۇيە الۋىندا». سوندا عانا ازاتتىققا يە بولا الاتىن سياقتى جان بالاسى. ەڭ اياۋلى نارسە – ادام رۋحىنىڭ ازاتتىعى ەكەنىن تۇسىنگەن سوڭ «جانىڭ تارىقپاسىن» دەيدى. بۇل جەردە ءشامشى مەن قادىردىڭ وي-سەزىمى ادامزاتپەن ديالوگكە ءتۇسىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرادى. پەندە بالاسىنىڭ سەزىمىن تەربەپ كەلە جاتقان گيتارانى جان سەرىگىم دەيتىنى دە سوندىقتان شىعار.
تۋىندىنىڭ بار ج ۇلىن-جۇيەسى وسى قايىرماسىنا توعىسقان. بۇل ەندى ايتا سالعانعا عانا وڭاي ءسوز, شەدەۆر دەپ! تالداپ, مۇشەلەپ, جىلىكتەپ جەتكىزەتىن دۇنيە عوي وقىرمانعا. شەت جاعاسىن عانا ءبىز وسىلاي ءتۇيسىنىپ جاتقانعا ۇقسايمىز.
ساز بەن ءسوزدىڭ جىمى بولەك بولعانىمەن, نەگىزى مەن بارار جەرى ءبىر. سەبەبى سازگەر وسى ءاندى ەسترادا جانرىنا وڭدەپ, تىگىسىن جاتقىزعان ۇلىقپان جولداسوۆ ءان قايىرماسىنىڭ شۋماقتارىنان ۇزاق ەكەنىن ايتادى. ادەتتە, كوپتەگەن ءاننىڭ شۋماقتارىنان قايىرماسى قىسقالاۋ نەمەسە بىردەي بولۋشى ەدى عوي. «سىعان سەرەناداسىندا» ولاي ەمەس. ءبىر باستالعان قايىرما ۇزىلە جازداپ, ەندى اياقتالدى دەگەندە, تاعى جالعاسا بەرىپ, قايىرا كوتەرىلىپ بارىپ تياناقتالعاندا, شۋماقتارىنان الدەقايدا ۇزاپ كەتەدى ەكەن.
P.S. ولاي بولسا, «جانىڭ تارىقپاسىن...»