وسىدان التى جىل بۇرىن ەلوردا تورىندە ەكسپو – 2017 كورمەسى وتكەنى تۋرالى كوپشىلىك حاباردار. اتالعان شارا اياسىندا بارلىق وبلىستارداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيلەرى جوعارى دەڭگەيدە كورمە ۇيىمداستىردى. بۇل وقيعا شەتەلدىك قوناقتار مەن ەلىمىز تۇرعىندارىنىڭ كوزايىمىنا اينالعان ەدى.
وسى ورايدا, قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ۇيىمداستىرعان كورمە ەكسپوزيتسياسىنان مىنا ءبىر سۋرەتتەگى كەرەمەت مۇراق-قالپاقتى كورگەن ەدىك. مۇنداي التىن جىپپەن زەرلەنگەن جادىگەر – قازىرگى تاڭدا قۇندى ەكسپونات بولۋىمەن قاتار, حالقىمىزدىڭ قولونەر شەبەرلىگىن تانىتاتىن بىردەن-ءبىر دالەلدى زات.
«قازاقتىڭ ەتنوگرافيالىق كاتەگوريالار, ۇعىمدار مەن اتاۋلاردىڭ ءداستۇرلى جۇيەسى» اتتى بەس تومدىق ەنتسيكلوپەديانىڭ ءتورتىنشى تومىندا: «مۇراق – ەرتەدە حان-سۇلتاندار كيگەن ءساندى ەرەكشە باس كيىم. قازاق داستۇرىندە بۇل بۇيىمدى تەك تورەلەر تۇقىمى پايدالانىپ كەلسە, ءحىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ, بۇل باس كيىمدى قازاق بيلەرى دە كيەتىن بولدى» دەپ جازىپتى.
ەل اۋزىندا ساقتالعان «حاندار كيەر مۇراقتى, قاراشا كيەر قۇراقتى» دەگەن تامسىلگە قاراعاندا, باسىنداعى مۇراق-قالپاعىنا قاراپ سول تۇلعانىڭ مانساپ-دارەجەسى ايقىندالاتىن بولعان. مۇراقتى كەيبىر ولكەلەردە ايىر قالپاق دەپ تە اتايدى. مىسالى, «ابىلايدىڭ ايىر قالپاعى» نەمەسە قىرعىز تۋعانداردى اۋىزەكى تىلدە «ايىر قالپاقتى اعايىن» دەيتىنىمىز بار.
بايولكەلىك ەتنوگراف مارقۇم بيقۇمار كامالاش ۇلى: «اتام قازاق «قالماق ابزالى – مۇراق, كورپە ابزالى – قۇراق», دەيدى. مۇراققا قاراپ حالقى مانساپتى ادامدى ايىرادى. مۇراق قالپاعىن ەلباسى, تورە, بيلەر كيگەن. مۇراقتى ويۋلاپ, ورنەكتەپ, ءارتۇرلى التىندى كۇمىستەلگەن جىپتەرمەن ساندەيدى. ويۋ-ورنەك جىبىنە قاراي مۇراقتار جىلتىراپ كورىنەدى. مۇراقتى كوبىنە يەسى ءارتۇرلى جيىن, جينالىس, توي-تومالاق, ءسان-سالتاناتقا كيەدى» دەپ جازىپتى (ب. كامالاش ۇلى. «قازاقتىڭ بايىرعى سالت-داستۇرلەرى». ولگەي, 2005).
ال جوعارىدا ايتقانىمىزداي قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە تۇرعان سۋرەتتەگى التىن زەرلى مۇراق تۋرالى ايتار بولساق, بۇل جادىگەر 1927 جىلى بايدىڭ مۇلكىن تاركىلەۋ بارىسىندا قوستاناي وكرۋگى قارابالىق اۋدانىنىڭ №10 اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, بولىس باسقارۋشىسى بىرماعامبەت الدياروۆتىڭ ۇيىنەن تاركىلەنىپ الىنىپتى. كەيىن جادىگەر بك(ب)پ – قوستاناي گۋبكومىنىڭ شەشىمىمەن مۋزەيگە تاپسىرىلعان. جوعارعى جاعى كۇمبەز ءتارىزدى, ەتەگى كەڭ كەلگەن بۇل مۇراق – قالپاق اق كيىزدەن تىگىلگەن جانە التىندالعان مەتالل جىپپەن زەرلەنگەن. اتالعان وتباسىنان بۇل جادىگەردەن باسقا التىن جىپپەن زەرلەنگەن كيىم ۇلگىلەرى – ەر كىسىنىڭ شاپانى مەن ايەلدىڭ قامزول-بەشپەنتى, ەر ادامنىڭ قايىس بەلدىگى – كىسە بەلبەۋ ت.ب. بۇيىمدار الىنعان ەكەن.