ءابىلحان مەن ءابىل

قىلقالام شەبەرى قۇس قا­ناتى تالاتىن بايتاق دالامىزدا بوي تىنىقتىرعاندا ويى قۇستاي سامعاي, قيالى شەكسىز كەڭىستىكپەن استاسىپ كەتەدى ەكەن. تۇمسا تابي­عاتتىڭ تاما­شاسىن كارتيناسىنا تۇسىر­گەنشە مازاسى قاشىپ, بايى­ز تاپپاي, بەيمالىم كۇي كەشەدى. جىبىرلاعان قوڭىزدان قا­سيەت ىزدەگەن قازاق بالاسى توپى­راقتىڭ تۇيىرشىكتەرىنە دەيىن ءتىل ءبىتىرىپ, اۋىل ءومىرىن وسىلاي الديلەيدى. وعان سۋرەت­كەر­دىڭ اسپانتاۋ بوك­تەرىندەگى شال­كودە جايلاۋىنا ساپارى دالەل, ناقتىراق ايتساق – وسى كارتينا. مۇنى بىزگە جۋر­ناليست بولات ءماجيت بايان­داپ بەردى. ول كومپوزيتور بەي­بىت دالدەنباي اعامىزدىڭ جەكە ارحيۆىنە ءۇڭىلىپ, ءابىلحان قاس­تەەۆتىڭ شالكودە جايلاۋىنا قاشان بارعانى, ونداعى سۇلۋ تا­بيعات­تى قالاي كەسكىندەگەنىن جەتكىزدى.

«اكەم ءابىل دالدەنباي اتاقتى قىلقالام شەبەرى ءابىلحان قاستەەۆپەن دوس-جاران بولىپ, جاقىن ارالاستى. مەن باستاۋى­ش سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە سۋ­رەت­شىنىڭ نارىنقولعا كەلگەنى, ءبىزدىڭ ۇيدە تۇرىپ ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەگەنى ءالى ەسىمدە. قازىر ول جايىندا ويلاسام, سول كۇن­دەرى ءابىلحان قاستەەۆ جاي عانا قوناق بولماپتى. الدىنا ۇلكەن شى­عارماشىلىق ماقسات قوي­عان ەكەن. حاس تالانتتى جاسىل كىلەم جامىلعان جايلاۋ ەرەكشە قىزىقتىرعان. سۇلۋلىققا دەگەن ىڭكار سەزىمدەرىن قىل­قالام ارقىلى پاش ەتتى. قازىر سۋ­رەتشىنىڭ سول تۋىندىلارىنا قا­راعان سايىن اكەم ءابىل مەن ءابىلحاننىڭ قۋانا قاۋىشقان ساتتەرى, تۋعان باۋىرلارداي يىق­تاسىپ ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەگەنى كوز الدىما كەلەدى», دەيدى كوم­پوزيتوردىڭ ءوزى.

قاستەەۆتىڭ قاسيەتى سول, تا­بانى تيگەن توپىراققا ءتىل ءبىتى­رىپ, تابيعاتتى كارتيناعا كو­شىر­گەنشە وي ۇستىنە جۇرەدى. كىسىگە ارتىق اڭگىمە ايتپايدى, تو­ماعا-تۇيىق قالپى, جاتعالام­شارلىقتاي الەم­گە تاڭدانىسپەن قاراپ, تال­عام تۇزەدى. ماسەلەن, شالكودە جاي­­لاۋىن ارالاپ, ونى مايلى بوياۋ­مەن كەنەپكە قالاي كەس­كىن­دەگەنى دە اڭىزعا جۇك بولار اڭگىمە. ونى دوسى ءابىل دال­دەنباي سۋرەتكەر تۋرالى ەستە­لىگىندە بىلايشا تارقاتادى.

«سۋرەتشى ۋادەسىندە تۇردى. 50-جىلدىڭ سوڭىنا قاراي نا­رىنقولعا كەلدى. بۇل كۇن ءبىزدىڭ اۋلەتىمىز ءۇشىن كىشىگىرىم مەرەكەگە اينالدى دەسەم ارتىق بولمايتىن شىعار. اسىرەسە قاستەەۆتى كورگەنىنە كۇليا اپكەم ەرەكشە قۋاندى. قادىرلى قوناققا تۋعان جەردىڭ قويناۋلارىن تۇگەل كورسەتۋگە تىرىستىق. الدىمەن نا­رىنقولدىڭ باتىسىنداعى بايىن­قول اڭعارىنا باردىق.

تاستان-تاسقا سەكىرگەن تاۋ وزەنىنىڭ داۋىسى جارتاستاردى جاڭعىرتادى. وزەننىڭ بيىك ساعا­سىندا التىن كەنى بار. ءابىلحان ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىس­تى. جانعا جايلى شو­عان سايىنا اكەلدىك. مەن شو­عان ابىز­دىڭ ۇرپاعىمىن. بابا­لارى­مىزدىڭ قانداي ءوڭىردى مە­كەن­­دەگەنىن كورىپ سۋرەتشى تاڭ-تا­ما­شا بولدى.

قارىنداش پەن قىلقالامدا تىنىم جوق. اسەرىن قويىن داپ­تەرىنە ءتۇرتىپ الاتىن اقىن­دار سەكىلدى جازىپ جاتادى. قارىن­داشپەن سىزىلعان نەشە الۋان نۇسقالارى دايىندالادى. اق قاعازعا سىيماعانىن ويعا توقىپ, جادىنا ساقتايدى. بۇلدىرگەننىڭ نازىك ساباقتارىنا دەيىن ۇمىت­پايدى. ادامداردىڭ كوڭىل كۇيىن بوياۋلارمەن كورسەتەدى.

بىرنەشە كۇننەن كەيىن ءوزىمنىڭ ءۇش اياقتى موتوتسيكلىممەن شال­كودەگە جول تارتتىق. ءبىراز ەل جا­ڭالىقتان قۇلاقتانىپ ۇلگەرىپتى. باسشىلار مەن قوسشىلاردىڭ توسىپ تۇرعانىن كوردىك. جاي­لاۋدىڭ اۋماعى كەڭ. قاق تو­رىندە قاسقايىپ ايعايتاس تۇر. سۋ­رەتشىگە «شوقان اسقان» اسۋى تۋرالى دا ايتىپ بەر­دىك. قوي باعىپ جۇرگەن قارا­پايىم ەڭبەك­كەر­لەردىڭ اراسىندا ەل مەن جەر­دىڭ شەجىرەسىنە قانىق نەبىر سۇڭ­عىلا ادامدار بار. ولارمەن سۇحباتتاسقاندا ءابىلحان مۇلدەم ارقالانىپ كەتتى.

العاشقى ساتتەن باستاپ-اق شىعارماشىلىق جۇمىسىنا بەلسەنە كىرىستى. ءبىر ءىستى دۇرىستاپ تيا­ناقتاماي جانى جاي تاپپايدى ەكەن. ۇنەمى وي ۇستىندە جۇرەدى. اينالامەن ءۇنسىز تىل­دەسەدى. ءومىر­دىڭ ءبىز ۇقپاعان قۇ­پيالارىنا ۇڭىلەدى. وسى وقي­عالار بارىسىندا كوركەم شى­عارمالاردىڭ دۇ­نيەگە وڭاي كەلمەيتىنىن بىلدىك. اق قاعازعا دا, كەنەپكە دە سۋرەتتەر سالىنىپ جاتتى», دەيدى دوسىن ساعىنا ەسكە الىپ.

دۇنيەنىڭ بوياۋى وزگەر­گە­نىمەن, قاستەەۆتىڭ كارتيناسى ءوز بيىگىنەن تۇسكەن جوق. بايىرعى قازاقتىڭ تازالىعىن, جان مەيى­رىمىن, تاتۋ تۇرمىسىن, سۇلۋ سال­تىن شى­عارماشىلىعىنىڭ وزەگىنە اي­نالدىرعان داڭقتى سۋرەتشىنىڭ جاسامپاز مۇراسى داۋىرمەن بىرگە كوشەرى حاق. وعان قازاق ءزارۋ, ءبىز ەسكىنى ەمەس, ەستىنى ساعىنعاندا سوعان ۇڭىلەمىز, رۋحىمىزدى وياتامىز. قاستەەۆتىڭ بوياۋى قازاق تۇرعانشا تۇعىردان تۇسپەسى انىق.