اۋىلداعى ماحاببات

مۇنىڭىز وتىرىك دەپ ايتى­ڭىزشى. ماحاببات – پاراسات­تى­لىققا باستايتىن عاجايىپ جول. ادام ءومىرىن نۇرلاندىرىپ, با­قىتقا بولەر شىنايى سەزىمنىڭ جە­مىسى. ونىڭ ءدامىن تاتقان ادام عانا ازاپ پەن ءلاززاتتىڭ ءيىسىن سەزەدى. شاحانوۆشا ايتساق, «عا­شىق­تىقپەن وتكەن كۇندەر عانا ءومىر, ال قالعانى جاي كۇندەر». ءسىز بۇعان كەلىسەسىز بە؟

وسى رەتتە ءبىز ۇسىنعان مىنا كارتيناعا كوز سالىڭىزشى. نە بايقادىڭىز؟ كوز سالساڭىز, سۋداي كىرشىكسىز تازالىقتىڭ لەبى ەسەدى. بۇل – فرانتسۋز سۋرەتشىسى جيۋل باستەن-لەپاجدىڭ بالا ما­حابباتى. تۇنعان ناتۋراليزم. كەل­بەتتى كوركەمونەرگە كوز تويمايدى. مۇمكىن ءوزى ءبىز سەكىلدى شا­رۋانىڭ بالاسى بولعاندىقتان با شىعارماسىنىڭ نەگىزگى كۋلتى – اۋىل ءومىرى. ايتسە دە ول اۋىلداعى كۇيبەڭ تىنىس-تىرشىلىكتى ەمەس, ءتۇرلى-ءتۇستى رومانتيكانى جىرلايدى. سودان دا بولار كەنەپتەگى سابيلىك سەزىمى وڭمەنىڭىزدەن وتە­دى. ونىڭ الاپات سوعىستى باستان كەشكەنىنە سەنبەيسىز. مايداندا ءجۇرىپ ىشكى مەيىرىمىن جوعالتپاعان سۋرەتكەردىڭ تۋىندىسى داۋىلدى كۇنى تەڭىز بەتىندە ميمىرت قانا تەربەلگەن الىپ كەمەدەي.

جاس كەزىندە قىلقالام شەبەرى نەمىس-فرانتسۋز سوعىسىن باستان وتكەرىپ, اۋىر جارالانىپ ەلىنە ورالادى. دەگەنمەن دەنەسىن بيلەگەن سىرقاتقا قاراماستان قىل­قالامنان باس تارتپاعان. قايتا ۇلى ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعى ەسە­لەنىپ, ساعىنىشى جانارتاۋداي جارىلادى. ەڭ وكىنىشتىسى, ونىڭ اجالىنا سوعىستا العان جاراقاتى ەمەس, قاپيادا جولىققان قاتەرلى ىسىك جەتتى. نەبارى 36 جاسىندا كوز جۇمدى. بىراق وسى از عانا ۋاقىت ارالىعىندا وقىرمانعا نەبىر تاڭعاجايىپ تۋىندى سىيلاي الدى.

ول كوپ ساياحاتتادى, ونىڭ ىشىن­­دە انگليا مەن الجيردەگى ەستە­لىكتەرى ەرەكشە. بۇل ساپارلار ونىڭ شىعارماشىلىعىنا جاڭا دەم بەردى. ەۋروپالىق كەسكىندەمەگە قات­تى قىزىقتى, كوپتەگەن رەسەيلىك سۋرەتشىلەرمەن ديدارلاستى. ما­سەلەن, اتاقتى سۋرەتشى ۆ.سەروۆ ءار جەكسەنبى سايىن ترەتياكوۆ گالەرەياسىنا بارىپ, «اۋىل ماحابباتىن» تاماشالايتىنىن ايتادى. ودان ءبىر ساتكە بولسا دا جالىققان ەمەس. ءبىز دە اۆتوردىڭ وسى كارتيناسىنان ءالى كوز الماي وتىرمىز.

 باستەن-لەپاج تابيعاتپەن كوپ جۇمىس ىستەدى. ءتىپتى ونىڭ پورترەتتىك جۇمىسى كوبىنەسە اشىق كەڭىستىكتە جازىلدى. نەگە دەسەڭىز, سۋرەتشى سول ارقىلى شىعارماسى تابيعي, تەرى رەڭكتەرى جارقىن بولادى دەپ سەنگەن. ول جىلدىڭ ءار مەزگىلىندەگى اسپاننىڭ ەرەكشەلىكتەرىن, جاپىراق پەن ءشوپتىڭ ءتۇس وزگەرتۋىن الۋان بوياۋ­مەن ادەپتەگەن. جەر بەتىنىڭ تەكس­تۋراسىن شەبەر دە نازىك جەتكىزدى.

 اۆتوردىڭ كەز كەلگەن پولوتنولارىنان شارۋا ەڭبەگىن كورەسىز. بىراق سول اۋىر جۇمىستا دا سۋرەتشى وزىندىك پوەتيكا تابادى. ءىشىنارا ناقتى اكادەميا­لىق بولعانىمەن, ونىڭ كارتينالا­رى پاريج ونەر سالونىنىڭ اتموسفەراسىنا جاڭا اعىن اكەلدى. كوپ جاعدايدا سۋرەتشى پەيزاج بەن پورترەتتى ءبىر كەنەپتە بىرىكتىرىپ, ولارعا رومانتيكالىق, ءتىپتى سەنتيمەنتالدى سيپاتتاردى بەردى. باق­ساڭىز, كومپوزيتسياداعى تازا ءھام تابيعي تۇستەر ونىڭ تۋىندىلارىن فوتوسۋرەت نە فوتوسۋرەتتەردىڭ كوشىرمەسى سەكىلدى اسەر بەرەدى.

 «اۋىل ماحابباتى» كارتينا­سى – اۆتوردىڭ ءساتتى تۋىندىلارى­نىڭ ءبىرى. سۋرەتتە ءبىر-بىرىنە ەسسىز عاشىق جىگىت پەن قىز بەينەلەن­گەن. ولاردىڭ وتباسىلارىنا تيەسىلى جەر تەلىمدەرى اعاش قورشاۋمەن بولىنگەن. سول بولىنگەن ەسكى دۋال­دا عاشىقتار كەزدەسەدى. ولار ۇنەمى كەزدەيسوق كەزدەسكەن ادامشا ۇيالا ءتىل قاتادى. جىگىت كوزىن تومەن سالىپ, تارتىنشاقتانا اڭگىمە تاقىرىبىن ىزدەيدى. ال ارۋ بولسا گۇلدەن كوزىن الماي, بالاڭ ويىن ماپەلەيدى.

 بويجەتكەننىڭ جىڭىشكە ورىلگەن بۇرىمى, ۇستىندەگى سۇر كيىمىمەن ۇيلەسكەن قوڭىر يۋبكاسى شارۋا قىزىنىڭ قالپىن ساقتاپ تۇر. ءتىپتى كىشكەنتاي اياقكيىمى دە سونداي ءساندى. عاشىعىنا ادەمىرەك كورىنۋ ءۇشىن ورامالىن شەشىپ, قورشاۋعا ءىلىپ قويعان بولسا كەرەك. جاس جىگىت نە ايتارىن بىلمەي ساۋساقتارىن ايقاستىرۋعا كوشكەن. بۇدان قوبالجىعانى انىق بايقالادى. شالبارىنىڭ سىرتىنان ارنايى الجاپقىش جاپقان. ول قىزعا قاراي ءسال ەڭكەيە, قۇلاق تۇرەدى.

تابيعاتتىڭ يديلليالىق سۋ­رەتى كورىنىستى تولىقتىرىپ تۇر. الىستاعى كىشكەنتاي شىر­كەۋ­دىڭ قاراڭعى سۇلباسى, سۇيىس­پەن­شىلىكپەن بويالعان شارۋا عيما­راتتارى, عاشىقتاردىڭ اياعىمەن قاتارلاسقان اشىق سارعىش ناس­تۋرتسيا گۇلدەرى سونداي شەبەر بە­رىلگەن. شىعارما تىم جۇمساق ءارى تاۋسىلمايتىن رومانتيكاعا تولى.