كەز كەلگەن جەكپە-جەك سپورت ءتۇرىنىڭ ەرەجەسىن الىپ قارايتىن بولساڭىز, ءبارىنىڭ دە نەگىزگى ماقساتى – سايىس الاڭىندا قورعانا ءجۇرىپ قارسىلاسىن جەڭۋ. قازىرگى تاڭدا جەكپە-جەك – بارلىق ەلدە بار سپورت ءتۇرى. ماسەلەن, قازاقتا – كۇرەس, جاپونداردا – دزيۋدو, دجيۋ-دجيتسۋ, كورەيلەردە – تاەكۆوندو, سەرۋم, ازەربايجاندا – پولەش, ايتا بەرسەڭ ۇزىن-سونار بولىپ كەتە بەرەتىن بۇل سپورت تۇرلەرى جەر-جاھانعا وزىندىك فيلوسوفياسىمەن جانە ەتيكاسىمەن كەڭىنەن تانىلدى.
ال سامبونىڭ تاريحىنا زەر سالار بولساق, نەگىزى ەڭ العاش كسرو-دا قالانعانىن بايقايمىز. سونداي-اق بۇل سپورت سالىستىرمالى تۇردە بارلىق جەكپە-جەك ونەرىنە جاتاتىن سايىستاردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاسى سانالادى. ءسويتىپ, حالىقارالىق سپورت ۇيىمى سامبونى 1938 جىلدىڭ 16 قاراشاسىندا رەسمي بەكىتتى. تۇپتەپ كەلگەندە, سامبونىڭ ماعىناسى ء«وزىڭدى قارۋسىز قورعاۋ» دەگەندى بىلدىرەدى.
ەلىمىزدە بۇل سپورت 1950-60 جىلداردان باستاپ دامي باستادى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە سامبو كۇرەسىنەن قازاق بالۋاندارى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكىزە باستادى. ءتىپتى, قىزدارىمىز دا جاقسى كورسەتكىشتەرگە جەتە باستادى.
وسىنداي جەكپە-جەك ءتۇرىن كاسىپ ەتىپ, تالاي بەلەستەردى باعىندىرعان قازاق قىزدارىنىڭ اراسىندا لەيتەنانت گۇلجان توكەنقىزىنىڭ شوقتىعى بيىك. اسكەرگە 2010 جىلدىڭ قاراشاسىندا كەلگەن گۇلجان باستاپقىدا قىزمەتكەر رەتىندە جۇمىس ىستەپ, ءوزىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن كورسەتكەن سوڭ, الماتى گارنيزونىنداعى اسكەري پوليتسيا باسقارماسىنا 2012 جىلى اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلادى.
سپورتقا كەلۋ سەبەبىن بالا كەزدەگى ارمانىمەن ۇشتاستىرعان وفيتسەر جەكپە-جەك ونەرىنىڭ قىر-سىرىنا 14 جاسىندا قانىعا باستاعان. العاشىندا سامبو سپورتىن قىز بالاعا جات دەپ قابىلداعان اكەسى گۇلجاننىڭ جەكپە-جەك تۇرىمەن اينالىسۋىنا قارسى بولعان. دەگەنمەن كەيىننەن قىزى جەتىستىككە جەتە باستاعان سوڭ, اكەسى ونىڭ تاباندىلىعىن مويىنداپ, «ارقاشان جولىڭ اشىق بولسىن», دەپ اق باتاسىن بەرىپتى.
گۇلجان سپورتقا كەش كەلسە دە, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنىپ, ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە باستاعان. 2002 جىلى سپورتقا كەلگەن كەيىپكەرىمىز ءتورت جىلدان سوڭ قازاقستان ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ قاتارىنا الىنىپ, الەمدىك جارىستاردا دا ەل نامىسىن قورعاي باستادى. 2006 جىلى سامبودان ەل چەمپيونى اتانىپ, سول جىلى ازيا چەمپيوناتىندا كۇمىس جۇلدەگە قول جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ماسكەۋدە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنىپ, قولا جۇلدەنى قورجىنعا سالدى. وسىلايشا, ساناۋلى جىلدىڭ ىشىندە «سامبودان سپورت شەبەرى» دەگەن ابىرويلى اتاققا يە بولدى.
وتباسىندا اكەسىنەن, اعاسىنان باتىلدىقتى, اناسىنان مەيىرىمدىلىكتى بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن جۇرەكتى قىز مۇنىمەن توقتاماي, اسكەردە دە تالاي جارىسقا قاتىسىپ, جەتىستىكتەرگە جەتىپ ءجۇر.
اڭگىمە بارىسىندا گۇلجان اتاسىنىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسىپ, «قىزىل جۇلدىز» وردەنىن يەلەنگەنىن ايتتى. اعا سەرجانت اسكەري شەنىندە سوعىسقان اتاسىن ماقتان تۇتاتىنىن, ۇيدە كوپ مەدالى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلە: «وتان قورعاۋ كاسىبىن تاڭداۋىم دا اتامنان, اعامنان دارىعان بولسا كەرەك», دەدى ول.
گۇلجان – ەكى قىز بەن ءبىر ۇلدىڭ اناسى. جولداسى دا – اسكەري قىزمەتشى. ادەتتەگى اسكەريلەر سياقتى بۇل وتباسى دا گارنيزوننان گارنيزونعا تالاي رەت كوشكەنىن ايتادى. «اسكەري قىزمەت سونىسىمەن دە قىزىقتى», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, جارىستاردان وزىپ, ۇزدىك دەپ تانىلىپ جۇرگەن گۇلجان – بۇگىندە اسكەري پوليتسيانىڭ بەتكەۇستار وفيتسەرى.
«اسكەري قىزمەتشى بولعان سوڭ اسكەري قىزمەت جارعىسىندا جازىلعانداي, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, ساپتىق تۇرعىدا جيناقى بولۋىڭ كەرەك, – دەپ گۇلجان جارىستارداعى جەتىستىكتەرىنە توقتالا كەتتى. – شاڭعى تەبۋ, ءجۇزۋ, اتۋ سىندى سايىستاردا جەتىستىكتەرگە جەتتىم. اسكەري پوليتسيا باس باسقارماسى مەنىڭ سپورتتىق جەڭىسىمدى جوعارى باعالاپ, جاقىندا العاشقى وفيتسەرلىك شەن – «لەيتەنانت» اتاعىن بەردى. اسكەري پوليتسيا باسقارماسىنا سول ءۇشىن العىسىمدى ايتامىن».
اسكەري قىزمەت – مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ەرەكشە ءتۇرى. جولداسى ەكەۋى دە اسكەري قىزمەتشى بولعان سوڭ, تاڭنىڭ اتىسى, كۇننىڭ باتىسى جۇمىستا. مۇندايدا ەنەسىنىڭ كومەگى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ, ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن سپورتشىمىز ءوزىنىڭ دە سپورتپەن اينالىسىپ, اسكەردە جارىستارعا قاتىسىپ جۇرگەنى سول كىسىنىڭ ارقاسى دەدى.
«كەشەگى سپورتشى نەمەسە بۇگىنگى سپورتشى» دەگەن تۇسىنىك جوق ەكەنىن مىسالعا كەلتىرگەن بالۋان جۇزۋدەن, اتۋدان, شاڭعى تەبۋدەن وتەتىن جارىستارعا قاتىسىپ جۇرگەنىن مىنەزدەن دەپ تۇسىندىرەدى. «مىنەزسىز سپورتشى جەڭىسكە جەتە المايدى. ايتپەسە بۇل سپورت تۇرلەرىنىڭ ءبارىن اسكەرگە كەلىپ ۇيرەندىم» دەيدى.
جەكپە-جەك سپورتىنان قازاق ەلىنىڭ اتىنان شىعىپ, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتىپ جۇرگەندەردىڭ اربىرىنە جانكۇيەر گۇلجان ءالى دە سپورتتىڭ سامبو, دزيۋدو, كۇرەس سىندى تۇرلەرىن ءجيى قاداعالاپ وتىراتىنىن ايتتى.
ايتپاقشى, ول دجيۋ-دجيتسۋ ارالاس جەكپە-جەگىنەن دە تاتاميگە شىعىپ, 2008 جىلى ەل چەمپيونى اتانعان. سول جىلى بىشكەك قالاسىندا وتكەن ازيا بىرىنشىلىگىندە ءۇشىنشى ورىن ەنشىلەپتى.
جۋىردا عانا قارۋلى كۇشتەر اراسىندا وتكەن XIII سپارتاكيادادا جۇزۋدەن ءبىرىنشى ورىن الىپ, اسكەري پوليتسيا قورجىنىن التىن مەدالمەن تولىقتىرعان.