ءسىز نە دەيسىز؟
قازىرگى كەزدە دەمالىس كۇندەرى وبلىس اۋماعىنداعى شالقار كولىنە دەمالۋعا, شومىلۋعا باراتىنداردىڭ سانىندا ەسەپ جوق. ال دەمالۋشىلار سوڭعى جەكسەنبىدە كول جاعاسىنا كەلگەن كەزدە كۇتپەگەن توسىن قۇبىلىسقا تاپ بولدى. جاعاداعى سۋ قاپ-قارا بولىپ لايلانعان. قويۋلانعان. ونى ودان ءارى كەشىپ, العا قاراي ءجۇرگەندە شومىلۋشىلار اعاش ۇگىندىلەرىنە ۇقساس ۋاق قالدىقتاردى كوردى. بۇل نەندەي قۇبىلىس؟ مۇنى نەگە جوريتىنىن بىلمەي, ءبارى دە اڭ-تاڭ بولدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى تەمىر قۇسايىن باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا ەكولوگيا دەپارتامەنتى باسشىسى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سىرىم تىلەگەنوۆكە:
– ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟
– ءبىزدىڭ دەپارتامەنتتىڭ زەرتحانالىق تالداۋ ءبولىمىنىڭ ماماندارى كول سۋى قۇرامىنىڭ سىناماسىن الدى. سول كەزدە مۇندا فەنول, تاعى دا باسقا زياندى ولشەۋىش زاتتاردىڭ شەكتەن تىس كوبەيىپ كەتكەنى انىقتالدى. بۇل – بالدىرلار مەن سۋداعى وزگە دە وسىمدىكتەردىڭ شىرۋىنەن پايدا بولاتىن قۇبىلىس. بۇعان اسەر ەتەتىن فاكتور – كۇننىڭ ىسىپ كەتۋى. ءسويتىپ, كول شەتى مەن ونىڭ ىرگەسىندەگى قامىس پەن قوعانىڭ تۇگى مەن مامىعى ۇشىپ, ءبىراز مولشەردە سۋ بەتى مەن ايدىنىنا تارالىپ كەتكەن. ارينە, مۇنى باكتەريولوگيالىق قۇبىلىس دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى. نەگىزىنەن, بۇل – تابيعي جايت. شالقار كولىندە ورىن العان مۇنداي وزگەرىستى مۇناي قالدىقتارىنىڭ تۇسۋىمەن بايلانىستىرىپ جۇرگەن تۇرعىندار دا بار ەكەن. الىنعان سۋ سىناماسى قۇرامىندا مۇنداي دەرەكتەر انىقتالعان جوق.
بۇل ساۋالعا باتىس قازاقستان وبلىسى تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى دەپارتامەنت باسشىسى سەرىكباي يمانقۇل بىلايشا جاۋاپ قايتاردى:
– ءبىز شالقار كولى ايدىنىندا پايدا بولعان تەرىس وزگەرىسكە بايلانىستى وعان ارنايى بريگادا جىبەرگەن ەدىك. ونىڭ قۇرامىندا ميكروبيولوگ, باكتەريولوگ جانە ساراپتاما ءبولىمىنىڭ ماماندارى بولدى. جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر مەن زەرتتەۋلەر سۋ قۇرامىندا ادام اعزاسىنا تىكەلەي قاۋىپ توندىرەتىن فاكتورلاردىڭ جوق ەكەنىن انىقتادى. ءسال ءيىس تە, سۋ قۇرامىنداعى وتتەگىنىڭ بەلگىلى ءبىر مولشەردە ازايۋى دا بايقالادى. وسى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, وبلىس تۇرعىندارىنا ازىرگە سۋعا شومىلۋدى توقتاتا تۇرۋعا كەڭەس بەرەمىز.
باتىس قازاقستان وبلىسى.