ەلوردا ءتورى – ەن كىتاپ

داستۇرگە اينالعان اۋقىمدى ءىس-شارا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وسىمەن التىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. جارمەڭكەگە قاتىسۋ ءۇشىن ەلورداعا 40-قا جۋىق مەملەكەتتەن باسپا ءىسى جانە كىتاپ بيزنەسىنىڭ وكىلدەرى, جازۋشىلار مەن كىتاپسۇيەر وقىرمان جينالدى. ماسەلەن, كورمەگە قاتىسۋعا قازاقستان, رەسەي, تۇركيا جانە قىتايدىڭ باسپا, كىتاپ ساتۋ, عىلىمي, ءبىلىم بەرۋ جانە پوليگرافيالىق كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى سانالاتىن 70-كە جۋىق كومپانيا ءوتىنىم بەرگەن.

كىتاپ وقۋدى ناسيحاتتاۋ, وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, الەۋەتتى وقىرمان مەن ساتىپ الۋشىلارعا جەتەكشى باس­پا­لاردىڭ كىتاپ ونىمدەرىنىڭ زاماناۋي ۇزدىك اسسورتيمەنتىن, كىتاپ شىعارۋ جانە پوليگرافيا سالاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى ۇسىنۋ, دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ باسىپ شىعارۋ جانە پولي­گرافيا يندۋسترياسىنىڭ تا­جىريبەسىن زەردەلەۋدى, سونداي-اق باسپا سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى كورسەتۋدى ماقسات ەتكەن اۋقىمدى كورمە بارىسىندا ءتۇرلى ءىس-شا­رالار ۇيىمداستىرىلدى. ەرە­سەكتەرگە دە, بالالارعا دە بىر­دەي قىزىقتى بولاتىن بەس كۇن­دىك باعدارلاما مادەني جانە ىسكەرلىك تاقىرىپتاردان تۇرادى. اتاپ ايتساق, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك جەتەكشى باسپا­لار­دىڭ بالالار, كوركەم, وقۋ جانە عىلىمي-كوپشىلىك ادە­بيەتىنىڭ جاڭالىقتارىنىڭ تۇ­ساۋكەسەرى, بەلگىلى جازۋشىلار مەن اقىندارمەن قولتاڭبا سەسسيا­لارى, كىتاپ شىعارۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاناتىن دوڭگەلەك ۇستەلدەر ءوتتى. بالا­لار الاڭىندا كىتاپ وقۋلارى, تاسقا سۋرەت سالۋ, كىتاپتارعا بەتبەلگى جاساۋ جانە باسقا دا شەبەرلىك ساباقتارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ايتا كەتەيىك, «Eurasian Book Fair-2023» كورمەسىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى – اباي اۋدانى اتالعان جارمەڭكەگە اۋقىمدى مادەني-ىسكەر­لىك باعدارلاما دايىنداعان. كورمەنىڭ بارلىق كۇندەرىندە وبلىس ستەندىندە جانە فورۋمدا جازۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر, ارتىستەر مەن تەاتر اكتەرلەرىمەن قويىلىمدار, مادەني باعدارلا­مالاردىڭ تۇساۋكەسەرى وتۋدە. جالپى, اباي ولكەسى اسا كونە جانە سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپ ەسكەرتكىشتەرىمەن, XVIII عاسىر­دىڭ سوڭى – XVIII عاسىردىڭ باسىنداعى ولكەتانۋ باسىلىمدارىمەن, باي كىتاپ قورى بار بىرەگەي كىتاپحاناسىمەن تانىمال ەكەنىن بىلەمىز.

كورمەنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە مينيسترلەر, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, جازۋ­شىلار, شەت مەملەكەتتەردىڭ ەل­شى­لەرى قاتىستى.

مادەنيەت جانە سپورت ءمي­نيس­ترى اسحات ورالوۆ اتالعان جو­­با­نىڭ وتاندىق كىتاپ ءىسى سالاسىنا تي­گىزەر ىقپالى ۇلكەن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«جارمەڭكەنى ارالاپ, قوناق­تارمەن, زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەستىم.

اتالعان ءىس-شارا – ەلىمىز­دىڭ كىتاپ ءىسى سالاسىنىڭ كاسىپكەر­لە­رىنە جاڭا سەرىكتەستەر تابۋعا, اۆتورلار ءۇشىن جاڭا اۋديتوريا جيناۋعا جاقسى مۇمكىندىك. وقىرماندار ءۇشىن كىتاپسۇيەر قاۋىممەن ادە­بي ۇسىنىستارىمەن ءبولىسىپ, ءارتۇرلى شەبەرلىك ساباق­تا­رىنا قاتىسۋعا, جاڭا كىتاپ­تارمەن تانىسىپ, قولتاڭبا سەس­سيالارى مەن دارىستەرگە قاتى­سۋ­دىڭ تاپتىرماس الاڭى. ءبىز وسىنداي ءىس-شارالاردى ودان ءارى قولداۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردى تەك استانادا عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە وتكىزەتىن بولامىز», دەدى مينيستر.

سونداي-اق ول اتالعان ۆەدومستۆو ءتۇرلى جانرداعى كىتاپتار باسىپ شىعارۋ, مەملەكەتتىك كىتاپ­حانالاردىڭ قورىن تولىقتىرۋ, جاس جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ كونكۋرستارىن وتكىزۋ, ادەبي فەس­تيۆالدار مەن فورۋمدار ۇيىم­داستىرۋ سىندى باعىتتا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتقانىن ايتتى. ما­سەلەن, «جاڭا قازاق ادەبيەتى» جوباسى اياسىندا تەك 2022 جىلى عانا قر مسم قولداۋىمەن 506 مىڭ دانا تيراجبەن 188 جاڭا كىتاپ جارىق كورگەن. ال بيىل تۇڭعىش رەت قالامگەرلەرگە ەل پرەزيدەنتىنىڭ ادەبي سىيلىعى تابىستالماق.

كىتاپ جارمەڭكەسىنىڭ ەرەك­شەلىگى سول, ءار الاڭدا ساعات سا­يىن ءتۇرلى ءىس-شارا ءوتىپ جاتتى. ءبىر بۇرىشتا اۆتور قولتاڭبا بەرىپ جاتسا, ەندى ءبىر الاڭدا جاڭا كىتاپ تانىستىرىلۋدا. ودان بولەك شەبەرلىك ساباقتارى, كەزدەسۋلەر – قىز-قىز قايناعان تىرشىلىك. اسىرەسە, كورمەنىڭ ەڭ ۇلكەن ەكى الاڭى سانالعان «فوليانت» باس­پاسى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ۇسىنعان اباي الاڭىندا ءارتۇرلى فورماتتا ادەبي جيىندار ۇيىمداس­تى­رىلدى. ماسەلەن, كۇنى كەشە عانا اقىن بايانعالي ءالىم­جانوۆتىڭ بالالارعا ارنالعان «400 ءتاتتى تاقپاق» اتتى كىتا­بى­نىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ءانشى ايگۇل يمانباەۆانىڭ مودەرا­تورلىعىمەن وتكەن باسقوسۋدا كورەرمەننىڭ دە سانى كوپ بولدى. جاڭا تۋىندىنىڭ لەنتاسىن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى سەرىك نەگيموۆ پەن ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ قيدى. بۇدان بولەك مەدەۋ سارسەكەنىڭ «نوق­تالانعان تاريحشى», تي­مۋر نىعماتۋلليننىڭ «1916», روبەرت كيندلەردىڭ «ستاليندىك كوش­پەندىلەر» اتتى تۋىندىلارى تانىستىرىلدى. سونداي-اق الداعى كۇندەرى بالالارعا ارنالعان جاڭا كىتاپتاردىڭ, اكبار گوشالىنىڭ «تۇراننىڭ ءبىر ءتۇپ جۋسانى», جادىرا شامۇراتوۆانىڭ «سان­دىق», نون-فيكشن جانرىن­داعى جاڭا كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى جوسپارلانىپ وتىر.

ال اباي الاڭىندا «ماز­مۇنداما» قورىنىڭ توراعاسى شىڭعىس مۇقان, جازۋشىلار اسقار التاي, روزا مۇقانوۆا, ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, رۇستەم ساۋىتباي, زاۋرە تورەحان, اقىن­دار اقبەرەن ەلگەزەك, تاناكوز تول­قىنقىزى, داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, ۇلاربەك دالەي ۇلى, قۇرالاي ومار, پسيحولوگ-ترەنەر سەيىلبەك مىرزاباي, «وتباسى حرەستوماتياسى» جوبا­سىنىڭ جەتەكشىسى سانجار كەرىم­باي, «وتباسى حرەستوماتياسى» جوباسى اۆتورلارى ساكەن نۇرقا­بەك ۇلى مەن ايبەك نابيمەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋ, جاس اقىندارمەن پوەزيا PARTY, «پەرو» قورىنىڭ جەتەكشىسى ەلدەن سارىبايمەن پانەلدى پىكىرتالاس الاڭى, سونداي-اق پودكاستتار مەن «جاندى كىتاپحانا» ارنايى باع­دارلاماسى جوسپارلانعان.

سونىمەن قاتار كورمە اياسىندا «اباي» باسپاسىنان جارىق كورگەن 24 كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونىڭ ىشىندە اباي, ماعجان, مۇقاعالي, تولەگەن, جاراسقان ءابدىراش, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, مۇحتار شاحانوۆ باستاعان بۋىن يسرايل ساپارباي, نەسىپبەك ايت ۇلى, كۇلاش احمەتوۆا, سابىر اداي, گۇلنار سالىقباي, قالقامان سارين ەسىمدى قالامگەرلەرمەن جالعاسا بەرەدى. ودان بولەك «كوزىمنىڭ قاراسى» (ە.شۇ­كىمان), «ۇلتتىڭ ۇلى ۇستا­زى» (ۇجىمدىق جيناق), «اۋە­زوۆ الەمى» («قازاق ادەبيەتىنىڭ كىتاپ­حاناسى» اتتى جاڭا توپتامانىڭ تۇڭعىش تومى), «ەپيكالىق جىر­شىلىق» (ب.ءجۇسىپوۆ), «اۋەس­تىك الەمى» (ق.مۇقاش), «اقىن جارى» (س.ايبەرگەنوۆا), «قا­راش باتىر» (ز.ابدەشەۆ), «قۇت» (ق.مۇقامەتقالي) جانە «ۆول­شەب­نيك» (و.اۋباكىروۆ) جيناق­تارى دا تانىستىرىلدى.

ۇلى جىبەك جولى – ادامزات وركە­نيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان مادەني مۇرا. بۇل – ەكو­نو­ميكالىق ساۋدا جولى عانا ەمەس, مادەنيەتتەردىڭ الماسۋىنا, وركەنيەتتىڭ دامۋىنا, مەم­لە­كەتتەر مەن حالىقتاردىڭ جاقىن­دا­سۋىنا ىقپال ەتكەن, ازيا مەن ەۋروپانى جالعاعان التىن كوپىر. 2019 جىلى جازۋشىلار وداعى مەن «New Star Press» قىتاي مەملەكەتتىك باسپاسىنىڭ اراسىندا «جىبەك جولىنداعى 100 قالا» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ەكىجاقتى كەلىسىم جاسالعان بولاتىن. جوبا اياسىندا ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان تاريحي قالالار تۋرالى كىتاپتار شىعارۋ كوزدەلگەن. اتالعان كى­تاپ­­تار سەرياسى ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» اياسىنداعى مادەني-گۋ­ما­ني­تارلىق ىنتىماقتاستىق جوبا بولىپ سانالادى.

وسىعان وراي, 2020 جىلى «فو­ليانت» باسپاسى قىتايدىڭ «شان­حاي» (ە سين), «چجۋحاي» (چەن يۋي, تسزيان حونليان) جانە «حامي» (تسزياندان) قالالارى تۋرالى كىتاپتاردى جارىققا شىعاردى. كىتاپ جارمەڭكەسىنىڭ اياسىندا 22 ساۋىردە ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى كونە قالالار تۋرالى كىتاپتاردىڭ تانىستىرىلىمى بولادى. قىتايدىڭ «New Star Press» مەملەكەتتىك باسپاسىنان قىتاي تىلىندە, «فوليانت» باسپاسىنان قازاق تىلىندە جارىق كورگەن كادىربەك سەگىزبايدىڭ «الماتى», نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنىڭ «تاراز» جانە مارحابات بايعۇتتىڭ «تۇر­­كىستان» اتتى ەڭبەكتەرىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى وتكىزىلەدى. سونداي-اق قحر شەت تىلدەردەگى ادەبيەت­تەردى شىعارۋ جانە تاراتۋ ىستەرى جو­نىن­دەگى باسقارماسى مەن «New Star Press» قىتاي مەم­لەكەت­تىك باسپاسى اتالعان كىتاپ­تاردى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپ­حانا­نىڭ قورىنا سىيعا تارتادى. ياعني «فوليانت» باس­پاسى ۇيىمداستىرىپ جاتقان «Eurasian Book Fair – 2023» ەۋرازيالىق حالىق­ارالىق VI كىتاپ كورمە-جارمەڭكەسى ۇلى جىبەك جولىنىڭ مادەني جالعاسى دەسەك بولادى.

كورمە اياسىندا «جىلدىڭ ۇزدىك كىتابى» بايقاۋى وتەدى. بۇل دودا «ۇزدىك وقۋلىق كىتابى», «ۇزدىك ولكەتانۋ باعىتىنداعى باسىلىم», «بالالار مەن جاس­وس­پىرىمدەرگە ارنالعان كىتاپ», «مادەنيەت پەن ونەر سالاسىنا ارنالعان باسىلىم», «عىلىم جانە يننوۆاتسيا سالاسىنا ار­نالعان باسىلىم» جانە گران پري اتالىمدارى بويىنشا ىرىكتەلەدى. جارمەڭكەگە قاتىسقان 37 باسپا اتالعان بايقاۋدا باق سىناپ وتىر. جەڭىستەن ءۇمىتتى كىتاپتار, ەڭ ال­دىمەن ساپاسىنا, كوركەمدىك-ەستەتيكالىق بەزەندىرىلۋىنە قا­راي باعالانادى. جەڭىمپازدار كورمە اياسىندا 22 ساۋىردە ماراپاتتالادى. بۇدان بولەك باعالى سىي­لىقتار ۇتىسى مەن يلليۋس­تراتورلار بايگەسى جوسپارلانىپ وتىر.

ايتا كەتەيىك, «Eurasian Book Fair» 23 ءساۋىر – دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ جانە اۆتورلىق قۇقىق كۇ­نى­نە دەيىن جالعاسادى.