بيىلعى قاڭتاردىڭ العاشقى كۇندەرى كۇن رايى كۇرت قۇبىلىپ, جاڭبىر نوسەرلەتە قۇيعانى بار. وبلىس ورتالىعىنىڭ كەيبىر اۋداندارى مەن بىرقاتار ەلدى مەكەندە ەلەكتر جارىعى ءوشتى, كەي اۋىلداردا تۇرعىن ۇيلەر اۋلاسى سۋعا تولىپ, جۇرت ابىگەرگە ءتۇستى دە قالدى. جارىق سونگەندىكتەن جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ قىزمەتتەرى ىركىلىسكە ۇشىرادى. اپاتتى جاعدايعا بايلانىستى ىلە-شالا وتكىزىلگەن جيىندا جاۋاپتى سالا جەتەكشىلەرى وبلىس باسشىسىنان ەسكەرتۋ ەستىپ, كەيبىرى سوگىس ارقالاپ شىققان.
وبلىستاعى ينفراقۇرىلىم جەلىلەرىنىڭ ەسكىرگەنى وسىعان دەيىن دە سان رەت كوتەرىلگەن ماسەلە ەدى. اسىرەسە, ەلەكتر جۇيەلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيى 68 پايىزعا جەتكەنى سالاداعى كوپ پروبلەمانىڭ نەگىزگىسى بولاتىن. وسى كورسەتكىشتى 30%-عا تومەندەتۋ ءۇشىن عانا 153 ملرد تەڭگە جۇمسالۋى قاجەت ەدى. سويتە تۇرا وسىدان 2 جىل بۇرىن قالاداعى ۇلكەن ترانسفورماتورلاردىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 4 ملرد تەڭگە ۋاقىتىندا يگەرىلمەي, كەرى قايتارىلدى. بۇگىندە سول سالعىرتتىقتىڭ زاردابىن سەزدىرمەۋ ءۇشىن ءاربىر قوسالقى ستانسانىڭ جاعدايىنا تالداۋ جاسالىپ, ماماندار كۇشىمەن اقاۋلار رەتكە كەلتىرىلگەنىمەن دە ءتۇيىننىڭ تولىق تارقاتىلماعانى ءالسىن-ءالسىن ءبىلىنىپ قالاتىن.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ VIII سايلانعان پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە «ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قاتىستى ۇستانىمداردى قايتا قاراۋ قاجەت. بيىلعى قىستىڭ قالاي وتكەنىن بارشاڭىز بىلەسىزدەر. قىستىڭ كوزى قىراۋدا بىرقاتار ايماقتا قالالار مەن ەلدى مەكەندەر جىلۋسىز قالدى» دەگەنى دە ەلىمىزدە بۇل پروبلەمانىڭ قانشالىقتى تەرەڭدەپ كەتكەنىن كورسەتتى.
ءساۋىر ايىنىڭ العاشقى ەكى كۇنىندە بولعان داۋىلدان ءوڭىردىڭ ءبىراز ەلدى مەكەنى جارىقسىز قالدى. «قىزىلوردادا جەل ءلۇپ ەتسە, جارىق جالپ ەتە قالاتىنى نەسى؟» دەگەن نارازى جۇرتقا ايماقتاعى ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ەسكىرگەنىن ايتىپ اقتالىپ جاتۋ دا رەتسىز, ارينە. بىراق جاعداي شىن مانىندە وسىنداي. وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىنان بەرى جاڭارتىلماعان ەلەكتر باعانالارى مەن جەلىنىڭ دە شاماسى بەلگىلى عوي. كوپ ماسەلە قوردالانعان سالادا ەندى عانا قوزعالىس پايدا بولىپ, ماسەلەنى شەشۋدىڭ باستاماسى جاسالدى.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قايسار مۇستافاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتا 10 121 شاقىرىم ەلەكتر جەلىسى, 1 867 قوسالقى ستانسا بار.
وسى جىلى «قىزىلوردا قالاسىندا ەلەكتر جەلىلەرىن دامىتۋ, قايتا قۇرۋ جانە جاڭعىرتۋ» قارجىلىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى اياسىندا باعدارلاما دايىندالىپ, 3,1 ملرد تەڭگەگە جوبا جاسالعان. جوبانىڭ العاشقى كەزەڭىنە قاجەتتى 1,6 ملرد تەڭگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءبولىنىپتى. قازىر قاجەتتى جابدىقتار الىنىپ, جۇمىس باستالدى.
الدىمەن 35 10/0,4 كۆ قوسالقى ستانسالارى اۋىستىرىلىپ, 27 ترانسفورماتورعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەتىن 31 شاقىرىمنان استام ەلەكتر جەلىسى دە العاشقى كەزەڭ اياسىندا اتقارىلاتىن شارۋا قاتارىندا تۇر.
وتكەن جىلى «قىزىلوردا ەلەكتر تاراتۋ توراپتارى كومپانياسى» اق كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىنا 294 ملن تەڭگە ءبولىپ, جوندەۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالعان. بۇعان قوسا, بىلتىر ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما بويىنشا 345 ملن تەڭگە قارالىپ, 33 شاقىرىمنان استام ەلەكتر جەلىسى اۋىستىرىلدى. بيىل كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىنا 311 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر.
ارال اۋدانىنداعى 2 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ەلەكتر جەلىسىنىڭ دەنى وتكەن عاسىردىڭ 70-80 جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سودان بەرى جاڭارتىلماعاندىقتان كۇن قاباعى بۇزىلا قالسا تۇرعىندار جارىقتىڭ وشپەۋىن تىلەيدى. تەڭىزدى ءوڭىر ورتالىعى ارال قالاسىنا 0,4 كۆ اۋە جەلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جوبا-سمەتالىق قۇجات ازىرلەنىپ, 713 ملن تەڭگەدەن استام قارجىعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلىپتى. اۋدانداعىلار سەكسەۋىل كەنتى, بەكباۋىل, اباي, شيجاعا, قاراتەرەڭ, ارالقۇم جانە امانوتكەل اۋىلىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭارتۋ ءۇشىن جوبالىق قۇجاتتار دايىنداۋعا كىرىسكەن.
قازالى اۋدانىندا جەتكەن مىڭ جارىم شاقىرىمنان استام جەلى جانە 183 ترانسفورماتور جاعدايىن ساراپتاعان ماماندار ولاردىڭ توزۋ دەڭگەيىن 75 پايىز دەپ باعالاپ وتىر. بىلتىر شاعىن جانە مونوقالالاردا بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا قازالى قالاسىنىڭ ون كوشەسى جارىقتاندىرىلىپ, ۇزىندىعى 10 شاقىرىمنان استام ەلەكتر جەلىسى قايتا تارتىلعان. بيىل دا جالعاساتىن جۇمىستار شەڭبەرىندە 16 شاقىرىمنان استام جەلى اۋىستىرىلماق. قوسىمشا ايتەكە بي كەنتى مەن ءۇ.تۇكتىباەۆ اۋىلىنىڭ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن قۇجاتتار ساراپتامادان ءوتىپ, ءتيىستى باسقارما ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋعا ۇسىنىلعان.
قارماقشى اۋدانىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ تارتىلعانىنا دا كەمى جارتى عاسىردان اسىپ تۇر. اۋدانداعى ت.كومەكباەۆ, قۋاڭداريا, اقتوبە جانە يىركول اۋىلىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىن اۋىستىرۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن 17 ملن تەڭگەگە جوبا ازىرلەنىپتى. باسقا 7 اۋىلدىڭ دا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتار دايىندالۋدا.
جالاعاشتا جاعداي ءبىرشاما ءتاۋىر. سوڭعى ءۇش جىلدا وبلىستىق بيۋدجەت قارجىسىنا «قىزىلوردا ەلەكتر تاراتۋ توراپتارى كومپانياسى» اق اۋداننىڭ 6 اۋىلىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىن الماستىردى. وسىنىڭ ارقاسىندا توزۋ دەڭگەيى 75-تەن 45,2 پايىزعا تومەندەگەن. وتكەن جىلى اقسۋ, مىرزاباي احۋن, قاراكەتكەن, ەسەت باتىر ەلدى مەكەندەرى بويىنشا جوبالىق قۇجاتتار ازىرلەنسە, بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اقسۋ مەن قاراكەتكەن اۋىلىنا 270 ملن تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپ, مەردىگەرلەر ناقتىلانىپ وتىر.
سىرداريا اۋدانىندا دا ەلۋ جىلدان بەرى اۋىستىرىلماعان ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭعىرتۋعا قارجى قارالىپتى. ەندى اۋدانداعى 4 اۋىلدىڭ ەلەكتر باعانالارى, جەلى مەن ترانسفورماتورلار تۇگەلدەي جاڭارادى.
شيەلىدە اۋدانىندا دا وسى جىلى 56 شاقىرىمعا جۋىق جەلى مەن التى قوسالقى ەلەكتر ستانساسى كۇردەلى, ال 34 شاقىرىمنان استام جەلى مەن 6 ترانسفورماتور اعىمداعى جوندەۋدەن وتەدى.
جاڭاقورعاندا دا ەلەكتر جەلىسى تۇگەلگە دەرلىك توزىپ تۇرعان. ماماندار وسى جىلى 3 ملرد 422 ملن تەڭگەگە كەنتتەگى جەلىلەردى قايتا جاڭارتاتىن مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اساتىنىن ايتادى. بىلتىر رەسپۋبليكادان بولىنگەن قارجىعا ۇزىندىعى 70 شاقىرىم بولاتىن جەلى جاڭارعان اۋداندا وسى باعىتتاعى جۇمىس بيىل دا جالعاسادى.
قىزىلوردا