ايماقتاردى ارشىنداتقان استانانىڭ ادىمى

باعى مەن بايلىعى جاراسقان ەلوردا

اقشا بۇلتتار اسپانىندا, شەتەل مەملەكەتتەرىمىز قىزىعاتىنداي, اق بوتاداي ويناقتاعان, جاس قالامىزدىڭ ءجۇز تۇرلەنىپ قاس-قاعىمدا مەرەيتويى دا جاقىنداپ قالدى. كوشەلەرى كۇنگە عاشىق, اسپانعا جەتەتىندەي ءزاۋلىم عيماراتتار سالىنۋدا. ءتىپتى, ءاربىر تاسى ءان سالاتىنداي. اق سامالى اڭقىلداعان استانا اتاۋى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جەتكەن جازبا دەرەكتەرىنەن الىپ جاتقان مالىمەت بارشىلىق. وعان تۇرعىلىقتى حالىق ءۇشىن اۋا رايىنىڭ جايلىلىعى مەن تازالىعى, بيىك عيماراتتاردىڭ ەرەكشە اسەمدىگى دالەل. قازىرگى تاڭدا ەلوردامىزدا 808 429 ادام تۇرادى. قالامىز وتە سەرپىندى دامۋدا. ەلوردا كوشىرىلگەن كەزدەن باستاپ قالا ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3,5 ميلليارد دوللاردان استى. قالامىزدا نازار اۋدارارلىق ورىندارىمىز بار. استانا كۇنىنە وراي جۇرتشىلىقتىڭ مەرەكەلىك لەبىزدەرىن ءبىلۋدى ءجون كوردىك. تۇرىك مادەني يۋنۋس ەمرە ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى يبراھيم يىلدىرىم: – مەن استاناعا 2011 جىلى قازان ايىندا كەلدىم. كەلگەنىمە ءۇش جىلداي بولىپ قالدى. ەكى رەت استانا قالا كۇنىن كوردىم. اللا قالاسا بيىل ءۇشىنشى جىلى كورەيىن دەپ وتىرمىن. وتكەن جىلى استانا كۇنىنە وراي ءبىزدىڭ سىيلىعىمىز تۇركيادان اسكەري وركەستر كەلىپ ءوز ونەرلەرىن كورسەتكەن. نەگىزىندە استانانى العاش كورگەندە تاڭ قالاسىز, ويتكەنى, بۇل كەڭ جازىق دالادا ورنالاسقان. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە زامانعا ساي كەرەمەتتەي ءبىر كەنت بولىپ شىعا كەلدى. ەلباسىنىڭ الماتىدان استانانى اقمولاعا كوشىرگەنى بويىنداعى كورەگەندىك قاسيەتى دەپ ەسەپتەيمىن. ءبىز ەلشىلىكتىڭ قولداۋىمەن جۇمىس ىستەيمىز. باستى ماقساتىمىز – ەكى ەلدىڭ حالقىن بۇرىنعىدان دا جاقىنداستىرا ءتۇسۋ. بۇل ورتالىق مەملەكەتتەر اراسىنداعى مادەني كوپىر بولىپ تابىلادى. كورمەلەردى, كونگرەس­تەر مەن كونفەرەنتسيالاردى, كونتسەرتتەردى, ءتۇرلى مادەني جانە عىلىمي شارالاردى ۇيىمداستىرا وتىرىپ, تۇركيالىق مادەنيەتتى تانىتامىز. سونىمەن قاتار, ءتۇرلى سيمپوزيۋمداردى وتكىزۋ ارقىلى تۇركيادا قازاق مادەنيەتىن ناسيحاتتايمىز. اللاعا شۇكىر, وسىندا قازاق حالقىنىڭ اراسىندا, مىناداي اسەم استانادا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىما قۋانامىن. قازاق حالقى تەرەڭ تاريحى مەن كەڭ بايتاق جەرى بار, مادەنيەتى, ادەت-عۇرپى, ءتىلى باي قوناقجايلى حالىق. قازاقستانداعى كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ بىرگە جۇمىس ىستەپ ەلوردانىڭ گۇلدەنۋىنە ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. ءبىز ارقاشاندا قازاق حالقىمەن بىرگەمىز, – دەدى. – استانا جۇلدىزدارىنىڭ ءبىرى, فابريكا جۇلدىزدارىنىڭ ءفيناليسى باس وردامىز تۋرالى ويىمەن بولىسكەن مارينا بەيسەحانوۆا: – بۇگىنگى تاڭدا كۇننەن-كۇنگە كوركەيىپ, ءسان مەن سالتاناتى جاراسقان استانا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن ەسەلەپ, ساۋلەت ونەرىنىڭ قايتالانباس ۇلگىسىن پاش ەتۋدە. جاستار تاراپىنان ءسوز قوزعاپ ايتسام, مۇمكىندىكتەر كوپ. ءتىل ۇيرەنەم دەسەڭ جول اشىق, تالانت ونەر ارقىلى شىڭعا كوتەرىلەتىندەي مەن ءۇشىن كوپ مۇمكىندىكتەر اشىلدى. تەك ارمان عانا ەمەس, بۇل جەردە ەڭبەكتەنىپ, ماقساتىڭا جەتە الاتىنداي جول بار. بۇگىندە استانا – تاۋەلسىز ءارى ەگەمەن مەملەكەتتىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاقتاعى سايا­سي, ەكونوميكالىق ءھام مادەني ورتالىعى رەتىندە قانات جايىپ بارادى. ونەر ادامى بولعان سوڭ, شىعارماشىلىق جاعىنان ايتاتىن بولسام, ساحنا كورەرمەندەرى جىلدان-جىلعا كوبەيىپ جاتىر. استانا – ۇلكەن ارماندار جەتەگىنە ەرىپ, جاڭا قالا, ۇلكەن شاھار, الەمدىك ورتالىق جاسالادى دەگەن بيىك ماقساتتارمەن سالىنعان قالا. بىزدە تەك, استانا – بار قازاقتىڭ التىن بەسىگى, الەمنىڭ قىزىعا كوز تىككەن بەكزات قالاسى بولسا دەگەن ارمان بار, – دەدى. جازىپ العان جانەركە تولەن, ەۇۋ-ءدىڭ ستۋدەنتى. استانا. ەل ماقتانىشىنا اينالعان قالا ەل استاناسىن باسقا قالاعا اۋىستىرۋ تاجىريبەسى مەملەكەتتەر تاريحىندا بار ءۇردىس. ءۇندىستان, پاكىستان, جاپونيا, كانادا, تۇركيا, رەسەي سەكىلدى بىرقاتار ەلدەر وزدەرىنىڭ ىشكى, سىرتقى ساياسي, ەكونوميكالىق احۋال-جاعدايلارىن ساراپتاي كەلە, ءحىح, حح عاسىرلاردا استانالارىن باسقا قالالارعا كوشىرگەنى ءمالىم. بۇگىنگى تاڭدا دا ارگەنتينا, وڭتۇستىك كورەيا سەكىلدى تاعى ءبىراز ەلدەر اتالمىش ماسەلە بويىنشا زەرتتەۋ-زەردەلەۋ, تالقىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. مەملەكەت استاناسىن باسقا قالاعا اۋىستىرۋ ۇدەرىسى الەم تاريحىندا بولاشاقتا دا جۇرە بەرەتىنى ءسوزسىز, بۇل سول بەلگىلى ءبىر ەلدىڭ دامۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىندايتىن قالىپتى جايت بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ قازاقستان – ماڭدايىنا حح عاسىردا استاناسىن بىرنەشە رەت اۋىس­تىرۋ تاعدىرى جازىلعان ەل. ورىنبور, قىزىلوردا, الماتى قالالارى كەزىندە ەلوردالىق قىزمەتتەرىن ادال اتقاردى, الايدا, ەل تىزگىنى بوتەن قولدا بولعان كەزدە قابىلدانعان بۇل شەشىمدەر رەسپۋبليكا حالقىنىڭ, بيلىگىنىڭ قالاۋى ەمەس ەدى. بۇگىنگى تاڭدا, تاۋەلسىزدىك كەزىندە ءتيىستى ماماندار بۇل شەشىمدەردىڭ رەسپۋبليكا مۇددەسى تۇرعىسىنان تەرەڭ ستراتەگيالىق ساراپتاۋسىز قابىلدانعانىن ناقتى دالەلدەپ, اشىق ايتادى. مىسالى, الماتىنىڭ ەل تەرريتورياسىنىڭ ءبىر شەتىنە ورنالاسۋى, تاۋ قورشاۋىندا كەڭ قۇلاش جازىپ دامي الماۋى, جوعارى سەيسموقاۋىپتىلىگى ايدان انىق ەدى. دەگەنمەن, سىرتتان تانىلعان شەشىم­دەرگە مويىنسۇنۋ سول كەزەڭ شىن­دىعى بولاتىن. ال, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ, ەل ءوز تاعدىرىن ءوزى شەشە­تىن تۇستا اياعىنان ءتاي-ءتاي تۇرعان جاس مەملەكەتتىڭ استاناسىن اۋىستىرۋ ءما­سە­لەسىنىڭ قولعا الىنۋىنىڭ ءجونى بولەك-تۇعىن. ەل بولاشاعىن شىنايى جاناشىرلىق پەن ۇلتتىق مۇددە تۇرعى­سىنان ويلاپ-جوسپارلاۋ جاڭا كەزەڭنىڭ, ەگەمەن ەلدىڭ جاڭا سيپاتى بولدى. كسرو-داي الىپ يمپەريانى قۇراعان ۇلتتىق رەس­پۋبليكالار دەربەس مەملەكەتتەرگە اينالعان شاقتاعى كوپ قيىندىقتار ءبىزدىڭ دە الدىمىزدان شىقتى, الايدا قيىن كەزەڭدە حالقى ءبىراۋىزدان ەل تاعدىرىن سەنىپ  تاپسىرعان نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتاي باسشىنىڭ سول تىعىرىقتاردان شىعۋدىڭ ءدال جولىن تاپقانىنا بۇگىنگى دامۋىمىزدىڭ دەڭگەيى ناقتى كورسەتكىش بولا الادى. ال ءدال سونداي اۋىر كەزەڭدە ەل استاناسىن كوشىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋ ەلباسىنىڭ كورەگەندىگىمەن قاتار, اسا باتىلدىعىن دا كورسەتتى. بۇرىنعى بارلىق ەكونوميكالىق بايلانىستار ءۇزىلىپ, ءبارىن باسىنان باستاۋ قاجەتتىلىگى تۋعان قيىن كەزەڭدە ەل بولاشاعى ءۇشىن تيىمدىلىگىنە ءوزى ابدەن سەنگەن جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا ازاماتقا بۇل باتىلدىق قانشالىقتى قاجەت بولعاندىعىن بۇگىنگى كۇنى كورىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. سول  العاشقى شەشىم قابىلدانعان 1994  جىلعى, ودان كەيىنگى جىلدارداعى ەلوردانى الماتىدان اقمولا قالاسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىمگە قارسىلىقتىڭ,  سەنبەۋشىلىكتىڭ كوپ بولعانى ءمالىم. سول تۇستا بار جاۋاپكەرشىلىكتى موي­نىنا الىپ, تاۋەكەلگە بەل بۋ­عان  ەلباسىنىڭ ەسەبىنىڭ دۇرىس بولىپ شىققانىنا قازىر بارشا قازاق­ستان­دىقتار دەن قويادى. ال سول كەزدەگى قوعام­دىق پسيحولوگيالىق احۋالدى وزگەرتىپ, ءوز يدەياسىنا ەلدى سەندىرۋ, سوڭىنا ەرتە ءبىلۋ ءۇشىن  پرەزيدەنتتىڭ قانشالىقتى قاجىر-قايرات جۇمساعانى كوز الدىمىزدا. بۇل جاعدايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە باسىنىڭ ءوزىن مويىنداتقان اسا بيىك بەدەلىنىڭ ماڭىزى وتە زور بولدى. ەلباسىنىڭ ەل استاناسىن اقمولاعا كوشىرۋ تۋرالى تۇجىرىمى سوناۋ 1990- جىلداردىڭ باسىندا-اق ايتقان ەۋرازيا يدەياسىمەن دە قابىسقان نەگىزگى ماقسات-مۇددە جولىنداعى قادام ەدى. ءسويتىپ, 1994 جىلى 6 شىلدەدە جوعارعى كەڭەستە ەل استاناسىن الماتىدان اقمولا قالاسىنا كوشىرۋ تۋرالى تاريحي شەشىم قابىلداندى دا, 1995 جىلى قىركۇيەكتە ەلباسى اتالمىش ماسەلە بويىنشا جارلىققا قول قويدى. سارىارقا توسىنە ورىن تەپكەن ەلوردانى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءتول تۋىندىسى, ەلىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگى  دەپ بىلەدى بۇگىنگى جۇرت. 1998 جىلى 6 مامىردا ەلباسىنىڭ «اقمولا قالاسىن استانا دەپ اتاۋ تۋرالى» جارلىعى شىقتى. بۇل اتاۋ جونىندە دە كەزىندە ءتۇرلى پىكىر بولعانى بەلگىلى. اتالمىش جارلىققا دەيىن استانا ءسوزى مەملەكەتتىڭ اكىمشىلىك, ساياسي ورتالىعى ماعىناسىنداعى  مەملەكەتتىك قۇرىلىس تەرمينى بولاتىن. ال ەندى قالا اتاۋىنا اينالۋىنا بايلانىستى بۇرىنعى ماعىناسىنان اجىراي باس­تادى دا بۇگىنگى تاڭدا ورنىن, ياعني بۇ­رىن­عى تەرميندىك ماعىناسىن ەلوردا ءسوزى ءساتتى اۋىستىردى. استانا ءسوزى­نىڭ ونوماستيكالىق (قالا اتاۋى) جا­ڭا ماعىناسىن جۇرتشىلىق ساناسى دۇ­رىس قابىلدادى, قازىر بۇل اتاۋدىڭ دۇ­رىس­تىعىنا ەشكىم شەك كەلتىرمەي قول­داناتىن بولدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا  تەز ەڭسە تۇزەگەن ەلىمىزبەن بىرگە الەمگە تانىلىپ ۇلگەرگەن استانا قازىر زاماناۋي قالاعا اينالدى, كىسى قىزىعاتىن كوركى بار, بارشا مەملەكەتتەر مويىنداعان بەدەلى بار ساياسي ورتالىق رەتىندە مەرەيىمىزدى ءوسىردى. اقوردا, بايتەرەك, قازاق ەلى مونۋمەنتى, تاۋەلسىزدىك سارايى, حان شاتىر, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى, ازىرەت سۇلتان مەشىتى, قايسىبىرىن ايتارسىز,بىرىنەن ءبىرى وتكەن ەڭ زاماناۋي ۇلگىدەگى ارحيتەكتۋرالىق عاجايىپتار استانا كوركىنە كورىك قوسۋىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىل ساياساتىن الەمگە تانىتۋدا دا ءمىنسىز قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىز­د­ىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيى­مى­نىڭ توراعاسى كەزىندە جوعا­رى دەڭ­گەيدەگى وتكىزىلگەن سامميت, الەم­دىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, ت.ب. كوپتەگەن حالىقارالىق باسقوسۋلار استانا ايبىنىن اسقاق­تات­قانى ءسوزسىز. ەكسپو-2017  حالىقارا­لىق كورمەسىنىڭ دە ويداعىداي ءوتىپ, ەلىمىزدىڭ, ەلوردامىزدىڭ بەدەلىنە بەدەل قوساتىنىنا كامىل سەنەمىز. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل استاناسىن الماتىدان اقمولاعا كوشىرۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ ءبىر كۇندە پايدا بولماعانى ءسوزسىز. كوپ وي مەن تەرەڭ تولعانىستىڭ, كوپتەگەن ساياسي, ەكو­نوميكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ  ءناتي­جە­سى ەكەندىگى ايان. وسى تۇستا جەلمايا­سى­نا ءمىنىپ, ەلىنە جەرۇيىق ىزدەگەن اسان­­قايعىنىڭ تىنىمسىز تىرلىگى تۇسە­د­ى ەسكە. اسانقايعى بابامىز ارمان ەت­كەن جەرۇيىعى, جۇرتى مامىراجاي بەي­بىت ءومىر سۇرەتىن مەملەكەتى بۇگىن­گى تاۋەل­سىز قازاقستان كەزىندە ءومىر شىن­دى­عىنا اينالىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا ەل­باسى مەن ەلوردا ەگىز ۇعىمعا اينال­دى. «ءاربىر قالانىڭ ءوز تاعدىرى بار. ول تۇرعىندارىنىڭ, تۋعان ەلىنىڭ تاعدىرىمەن  تىعىز بايلانىستى. ءبىزدىڭ باس قالامىز  استانا – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءتول پەرزەنتى. استانانىڭ بولاشاعى – تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بولاشاعى»,  – دەيدى پرە­زيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ سيمۆولىنا اينالىپ وتىر­عان استاناعا حالىق ىقىلاسى دا ەرەكشە. بۇگىنگى تاڭدا ەلورداعا ارنال­عان ونەر تۋىندىلارى جەتەرلىك. كاسى­بي ونەر يەلەرىمەن قاتار قاراپايىم ادام­داردىڭ دا استاناعا ارناپ ولەڭ-جىر جازعاندارىنىڭ كۋاسى بولىپ ءجۇرمىز. بۇل – شىنايى ىقىلاس-نيەتتىڭ كورىنىسى بولسا كەرەك. قازاقستاندىقتاردى ءسۇيسىن­دى­رىپ, بىرىكتىرۋشى فاكتور رەتىندە قىزمەت ەتىپ وتىرعان باس قالامىز بيىل ءوزىنىڭ 16 جىلدىعىن اتاپ وتكەلى وتىر. وسى از ۋاقىت ىشىندە ساۋلەت ونەرىنىڭ سۇلۋ تۋىندىسىنا,  رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنىڭ سۇيىنىشىنە,  بارشا الەمنىڭ نازارىنا ءىلىنىپ ۇلگەرگەن استانانىڭ ايبىنى اسقاقتاي بەرسىن دەپ تىلەيمىز. سابىرجان مۇحتاروۆ, ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى. اقتوبە.

كەمەلدىككە ۇمتىلعان 16 جىل

قاي ەلدى الماساق تا, الدىمەن, ونىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ كەپىلى – ەلورداسى بولىپ تابىلادى. ال ءبىزدىڭ بەيبىتشىلىگىمىزدىڭ, دوستىعىمىزدىڭ, ەركىندىگىمىزدىڭ بەلگىسى وسى ەلوردامىزدىڭ كۇننەن-كۇنگە قارىشتاپ وسۋىنەن كورىنەرى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە, ءار ەلدىڭ استاناسى سول ەلدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنگى كۇنگى تاريحىن باعدارلايتىنى انىق. استانانىڭ سارىارقانىڭ توسىنە قونىس تەبۋىنىڭ ءوزى قازاق ەلىنىڭ تاريحىندا ەلەۋلى وقيعا بولدى. ءار ەلدىڭ, ءار مەملەكەتتىڭ تاريحىندا استاناسىن اۋىستىرۋ – تاريحي ماڭىزدى قادام. بۇعان دالەل – اقش پرەزيدەنتى دجوردج ۆاشينگتوننىڭ جارلىعىمەن جاڭا استاناسىن ۆاشينگتونعا اۋىس­تىرۋى. اقش ءۇشىن استانانىڭ سايا­سي مانگە يە بولۋى بريتاندىق بيلىكتەن بوساتىلۋدىڭ سيمۆولىنداي بولدى. فينليانديا ءحىح عاسىردىڭ باسىندا استاناسىن تۋركۋدەن حەلسينكيگە, نورۆەگيا  ترونحەيمنەن وسلوعا, ءۇندىستان كالكۋتتادان دەليگە اۋىستىرعان بولاتىن. رەسەيدىڭ استاناسىن ەكى رەت اۋىستىرۋى ۇلكەن تاريحي مانگە يە. ال قىتاي ءوز استا­نا­سىن التى رەت اۋىستىرسا, تۇركيا استاناسىن 1923 جىلى ىستامبۇلدان انكاراعا ويىستىردى. گەرمانيانىڭ قوسىلعاننان كەيىنگى ەڭ العاش قادامى استاناسىن بەرلينگە كوشىرۋى گەرمان مەملەكەتى جالعاستىعىنىڭ سيمۆولىن­داي بولدى. ال ءبىزدىڭ جاس تاۋەلسىز مەم­لەكەتىمىزدىڭ الدىندا ماڭىزدى قادام بولىپ ءوز استاناسىن اۋىستىرۋ تۇردى. ەلباسىنىڭ ساياسي دا ساليقالى شەشىمىنىڭ ارقاسىندا سارىارقانىڭ تورىندە ساۋلەتى مەن ءسانى كەلىسكەن كەمەل شاھار بوي كوتەردى. جاي قالا ەمەس, قازاق ەلىن الەمگە تانىتقان, مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى ءار جەتىستىگىنە كۋا بولعان استانا. سامعاۋ بيىگىنە كوز تىككەن, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن استاناعا قاراپ بارلىق جاس قارىشتاپ دامۋدى كوزدەيدى. ءار قالا دا باس قالاعا قاراپ بوي تۇزەيدى. ءبىزدىڭ ورال شاھارى دا بۇگىنگى كۇنى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق جا­عى­­نان قارقىندى وسۋدە. قالانىڭ كوركىنە اينالار مادەني نىساندار دا بوي كوتەرۋدە. بۇل استانانىڭ كوركەيۋگە ۇمتىلعان وزگە قالالارعا ۇلگى بولعانىنىڭ انىق كورىنىسى. بيىل جاس ەلورداعا 16 جىل تولدى. 16 جاس ادام ومىرىندە دە ماڭىزدى ءسات. كامەلەتتىك جاسقا كەپ, ءوزى شەشىم قابىلدايتىن كەز. تولقۇجاتقا قاراپ ءار ازاماتتىڭ ەسەيگەن شاعىن بىلسەك, استاناعا قاراپ, نەگىزىن بەرىك قالاپ, كەمەل بولاشاققا قادام باسقان ەلوردانىڭ دامۋ بەلەسىن انىق كورەمىز. بولاشاق عالىمدار ءۇشىن دە عىلىمنىڭ ورداسى ىسپەتتى. استانا تورىندە سان مىڭداعان تۇلەكتى ءبىلىم الۋعا قۇشتار ەتكەن ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ورتالىق ازياداعى الدىڭعى قاتارلى بىرەگەي جوعارى وقۋ ورنى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, پرەزيدەنت ورتالىعى, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ءبىلىم, عىلىم قۋعان ءاربىر جاستى ارمانعا جەتەلەيتىن ءبىلىم مەن عىلىم وردالارى بوي كوتەردى. «ەۋرازيا جۇرەگىنە, قازاق جەرىنىڭ كىندىگىنە اقورداسىن تىككەن استانا – قازاق ەلىنىڭ ءوز قالاۋىمەن جاساعان دەربەس تاڭداۋى. ءبىز ونى بايتاق دالانىڭ شىن يەسى كىم ەكەندىگىن الىستىڭ دا, جاقىننىڭ دا ەسىنە سالۋ ءۇشىن جاسادىق. بۇل ارقىلى ءبىز قازاقتىڭ وسى ءبىر قۇيقالى وڭىرىندەگى ۇلتتىق ءداستۇردى, ءتىلدى, ونەردى, ادەتتى, ادەپتى شايىلۋدان, جوعالۋدان ساقتاپ قالۋ ءۇشىن, ەركىن ەلىمىز ءۇشىن جاسادىق», – دەگەن بولاتىن ەلباسى. ال وسى قۇندىلىقتاردىڭ ساقتالۋى, باسقا دا تاريح پاراقتارىن ەسكە تۇسىرەر عيماراتتاردىڭ سالىنۋى ءبىزدىڭ تاريحىمىزدى كۇللى الەمگە تانىتاتىنى ايدان انىق. 16 جىلدا استانا تاڭىرقايتىن اسپەتكە جەتتى. ەلوردادا قالانعان ءار تاستىڭ وزىندىك تاريحى مەن قۇپيا سىرلارى بار. «استانا-بايتەرەك» عيماراتىنىڭ ءوزى تۇنىق سىرعا تولى. بۇل نىشان – بەيبىت ەل مەن دوستىقتىڭ نىشانىنداي ەگىز ۇعىم. بۇگىنگى استانا – تاۋەلسىز مەملە­كەتىمىزدىڭ نىعايىپ, كوركەيۋىنىڭ تەتىگى, قۇجاتى ىسپەتتەس. استاناعا 16 جىل. كوپ ەمەس. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە استانا جاس تا جاسامپاز, اياعىنا نىق تۇرعان اسەم قالاعا اينالدى, كەمەلدىككە ۇمتىلدى. قازاق ەلىنىڭ ءار پەرزەنتى استاناعا باق تىلەپ, كەمەل كەلەشەككە كوز تىككەن ەلورداسىنا قاراپ قاناتىن قاتايتىپ, بولاشاققا قادام جاساۋعا اسىعادى. ريتا سۇلتانعاليەۆا, م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاۋىمداس­تىرىلعان پروفەسسورى. ورال. بەتتى ازىرلەگەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى,  «ەگەمەن قازاقستان» .