«ۇيلەنۋ وڭاي, ءۇي بولۋ قيىن» دەيمىز. الايدا جاڭا زاماندا ءۇي بولۋ تۇرماق, ۇيلەنۋدىڭ ءوزى تىم كۇردەلەنىپ كەتكەندەي. ونى قيىنداتىپ جۇرگەن – زامان ەمەس, تاعى دا ادامنىڭ ءوزى. نەگە؟ سەبەبى ادامعا ادامنىڭ جاعۋى ءۇشىن ءتورت قۇبىلاڭ تۇگەل, قوعامنان ويىپ تۇرىپ الار ءوز ورنىڭ, الەۋمەتتىك مارتەبەڭ, قالتا تولى اقشاڭ, ءزاۋلىم سارايىڭ بولماسا, ءبارى بەكەر. سوندا قالاي بولعانى؟ باقىتتىڭ كىلتى بايلىقتا ما, الدە شىن سۇيگەننىڭ رياسىز سەزىمىندە مە؟ ال ارمانعا جەتۋ جولىندا جاعىمپازدىق پەن جالعاندىقتىڭ جەتەگىنە ەرىپ, اردان اتتاپ كەتە بەرۋ قالىپتى قۇبىلىس پا؟ قۇردىمعا كەتكەن قۇندىلىقتاردىڭ قادىرىنە كىم جەتەدى؟..
ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرلان جۇمانيازوۆتىڭ رەجيسسەرلىك قولتاڭباسىندا قويىلىپ, جاقىندا پرەمەراسى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان ەركىن جۋاسبەكتىڭ «ۇيلەنۋ» مۋزىكالىق كومەدياسىنىڭ وزەگى نەگىزىنەن وسى يدەيا تامىرىنان تارقاتىلادى.
ءۇي بولۋ كەرەك, ۇيلەنۋ كەرەك... كىمگە؟ جوعارى ءبىلىمدى, ءتورت ت ۇلىگى ساي, تاربيەلى جىگىتكە كىمدى ايتتىرامىز؟ الدە قالىڭدىقتار كۇيەۋدى وزدەرى تاڭداي ما؟ قايسىسى دۇرىس؟ تاڭداۋ كىمگە تۇسەدى؟.. وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ سارساڭعا تۇسكەن ءار كەيىپكەردىڭ ءوز ماقساتى مەن اقيقاتى بار. كوزدەگەنىنە جەتۋ ءۇشىن ءتىپتى ادامي قالىپتان اتتاپ, ار-نامىستى اياق استى ەتۋگە ءازىر كەيبىرىنىڭ ارەكەتى شىن ويلاندىرادى. ويتكەنى بۇگىنگى قوعام كورىنىسى دە, سيقى دا وسى ەكەنىن ەرىكسىز مويىندايسىز. سپەكتاكل ىشىندە قازىرگى ۋاقىتتاعى بايلىق پەن مانساپقا دەگەن قىزىعۋشىلىق, ادالدىق پەن ساتقىندىق, جاقىبايلىق پەن ىشتارلىق سىندى ادام بويىنداعى ءتۇرلى مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىكتەرى ايرىقشا اشىلىپ, وقيعا بويى ول ساتيرا مەن يۋمور ارقىلى ءوز سىباعاسىن الىپ وتىرادى. ال قويىلىمعا ارنايى جازىلىپ, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى مارالجان مىرزاقۇلوۆانىڭ ديريجەرلىگىندە تەاتردىڭ حالىق اسپاپتار ءانسامبلىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ورىندالعان كومپوزيتور سەرىكجان ءابدىنۇروۆتىڭ تاماشا مۋزىكاسى كومەديا تابيعاتىمەن ءساتتى قابىسقانىن ءھام سونىڭ ارقاسىندا سپەكتاكلدىڭ اتموسفەراسىن جانداندىرىپ, ەكپىن قۋاتىن ەرەكشە قۇلپىرتىپ, تۇشىمدى تولىقتىرعانىن دا ەرەكشە اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
كومەديادا اۆتوردىڭ ۇتىمدى تابىلعان دراماتۋرگيالىق شەشىمىنىڭ ءبىرى – مۇنداعى كەيىپكەرلەردىڭ نىسپىسى ايگىلى «گوگولدىك سارىنمەن» ارنايى اللەگورياعا قۇرىلعان. ياعني كەرەك ايتەۋىر ۇلى مەن دەرەكگۇل ەرەكشەقىزى, بولەك, كومەك, زەرەك, تەرەك, مەرەك, ەرەك, جەلەك دەپ جالعاسىپ كەتە بەرەتىن تۇلعالار تىزبەگى قويىلىمنىڭ كوركەمدىك ءھام مازمۇندىق يدەياسىمەن ءساتتى قابىسىپ قانا قويماي, سونداي-اق بۇگىنگى قوعام كورىنىسىنىڭ مادەني موزايكاسىن تۇزۋگە دە تابىستى قىزمەت ەتكەن. وسى مازمۇنعا ساي اكتەرلىك قۇرامدى ىرىكتەگەن قويىلىم رەجيسسەرى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرلان جۇمانيازوۆ تەاتردىڭ ۇلكەن بۋىنىمەن قاتار جاستار جاعىن دا جاراسىمدى ۇيلەستىرە بىلگەن. اسىرەسە, باستى رولدەگى كەيىپكەرلەر ءرولىن سومداعان تەاتردىڭ ساقا اكتەرلەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى لەيلو بەكنازار-حانينگا مەن مەيرام قايسانوۆ, ەكىنشى قۇرامداعى سايا توقمانعاليەۆا مەن ەرلان مالاەۆ تاندەمى ادەتتەگىشە ءوز بابىندا. جەڭگەتاي مەرەك بەينەسىن تابىستى كەسكىندەگەن اينۇر جەتپىسباەۆنىڭ ىزدەنىسى دە ايرىقشا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. بولەكتى ويناعان تەاتردىڭ جاس بۋىن اكتەرى انۋاربەك بەكتاس, تەرەك رولىندە كورىنگەن شاح-مۇرات ورداباەۆتىڭ ساحنادا جاساعان جۇمىستارى دا جان جادىراتادى. كەرىسىنشە زەرەك ءرولىن ەكى قۇرامدا ويناعان قوس اكتريسانىڭ (دينارا ەگۋباەۆا مەن ايدانا ابەنوۆا) جۇمىسىندا ءالى دە جارقىندىق جەتىسپەيتىندەي. سول سەكىلدى ساحنادا جەلەككە «جان بىتىرگەن» التىنگۇل سەركەباەۆا مەن گاۋھار يسمايلقىزىنىڭ كەيىپكەرى دە سولعىن شىقتى. تابيعاتى ەرەكشە كەيىپكەردى كومەديالىق كوركەمدىككە كوتەرۋ ءۇشىن ءالى دە ىزدەنىستەر قاجەتتىلىگى بايقالدى. ولاي دەپ كەسىپ سويلەۋىمىزگە سەبەپ بولىپ وتىرعانى – وسىدان ون جىل بۇرىن قويىلعان ءدال وسى سپەكتاكلدە جەلەكتى سومداپ, اكتەرلىك تابىستى ىزدەنىستەرىمەن جادىمىزدا ايرىقشا جاتتالعان قازاقستان جاستار وداعى «سەرپەر» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى سايا توقمانعاليەۆانىڭ سومداۋىنداعى كەيىپكەردىڭ زامانا بەينەسىن جەتكىزۋى مەن كومەديالىق كوڭىل كۇي سىيلاۋداعى شەبەرلىگى باسىم بولعان ەدى. اراعا جىلدار سالىپ جاندانعان قويىلىمدا سول وتكىرلىك, سول اششى اقيقات پەن ساتيرالىق كۇلكىنىڭ سالماعى مەن كوركەمدىك قۋاتى باسەڭ شىقتى. نەگە ەكەن, تەاتر ساحناسىندا قايتا تۇرلەنگەن كومەديانىڭ ءالى دە ءبىر قايناۋى ىشىندە كەتىپ, ويىمىزدى وقتىن-وقتىن كەرى شەگىندىرىپ, ون جىل بۇرىن ساحنا كورگەن العاشقى نۇسقاعا ورالتا بەردى. ونىڭ ۇستىنە مۋزىكالىق سپەكتاكل مەن وپەرەتتا جانرىنا ءجيى سوعىپ, جارقىن سپەكتاكل قويۋدا تاجىريبەسى مول رەجيسسەر نۇرلان جۇمانيازوۆتىڭ ساحنا بەزەندىرۋ مەن كومەديا اتموسفەراسىن بەرۋدەگى قولتاڭباسى سوڭعى ۋاقىتتا ءبىر-بىرىنە تىم ۇقساپ كەتكەندەي اسەر قالدىرعانىن دا جاسىرمايمىز. بۇل كۇدىگىمىزدى ساحناعا شىققان رەجيسسەردىڭ تاڭداۋى ۇنەمى تۇسەتىن گاۋھار ءجۇسىپ, جاسۇلان ەربولات, شاح-مۇرات ورداباەۆ, داستان ءالىم, مەيرام قايسانوۆ جانە تاعى دا باسقا اكتەرلەر باستاعان «جۇمانيازوۆتىڭ جۇلدىزدى قۇرامى» ءتىپتى كۇشەيتە تۇسكەندەي. ارينە, مۋزىكالىق قويىلىمعا ۆوكالدىق مۇمكىندىگى جوعارى مۇنداي اكتەرلەردىڭ تارتىلعانى ءجون-اق, تەك ءرول ساراپتاۋعا كەلگەندە سول ارتىستەردىڭ ءتۇرلى باعىتتا ىزدەنىپ, ماعىنالى بەينە تۋدىرعاندارى دا قاجەت-اق. «ۇيلەنۋدەن» كەيىن كوڭىلدە سونداي ۇمىتكە تولى تىلەك قالدى.
جالپى, ساحناعا شىققان قاي جانرداعى قويىلىمنىڭ دا وڭايى جوق قوي. ايتسە دە كومەديانىڭ وزىندىك قيىندىقتارى, كۇلدىرە وتىرىپ ويلانتاتىن ۇرىمتال تۇستارى مول. كومەديا كوپ جاعدايدا تراگەديا مەن درامادان سونىسىمەن ۇتادى. دەمەك مۇندا ءار ءسوز بەن ارەكەتتىڭ ماڭىزى زور. وسى جاعىنان كەلگەندە دە اكتەرلەر سوزگە ەسە جىبەرىپ الدى. ارتىستەردىڭ كوپ ءسوزى قۇلاققا جەتپەي, سونىڭ سالدارىنان پەساداعى وتكىر ازىلدەر, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اششى شىندىقتار جۇرەككە دە جەتپەي قالدى. ارزان ۇيقاسقا قۇرىلعان تىركەستەر دە ازداپ مەزى ەتكەنىن ايتا كەتەيىك. وسى سىندى مىسالداردان-اق اكتەرلىك قۇرامعا كومەديالىق ءرول ساراپتاۋ جولىندا ءالى دە ءبىراز سونى ىزدەنىستەر قاجەت ەكەندىگى بايقالدى. ايتپەسە, ءبىر كومەديادان ەكىنشىسىنە وپ-وڭاي اۋىسىپ, ءوڭىن وزگەرتكەنىمەن مازمۇنى سول قالپى قالاتىن بەينەلەر جاڭاشا جارقىن بوياۋلارعا سۇرانىپ تۇرعاندىعىن جاڭا قويىلىم تاعى ءبىر مارتە ايقىنداپ بەردى.
ايتسە دە بۇل تۇتاس قويىلىمدى جوققا شىعارۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ۇجىم بولىپ ۇيىسقاننان كەيىن ۇتىمدى شەشىمدەرگە بارعان قادامدار دا جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى تەاتر ۇجىمىنىڭ اراعا ون جىلدان اسا ۋاقىت سالىپ «ۇيلەنۋگە» ءھام زاماناۋي دراماتۋرگتەردىڭ شىعارماشىلىق شەبەرحاناسىنا, ونداعى ايتىلار وزەكتى قوعامي, ادامي ماسەلەلەرگە تەاتر ءتىلى ارقىلى ءۇن قوسۋعا, سول ارقىلى كورەرمەنىنە از دا بولسا وي سالساق دەگەن ۇمتىلىسى دەر ەدىك. ويتكەنى «ۇيلەنۋدەگى» ايتىلار, كوتەرىلەر ماسەلەلەردىڭ بارلىعى – بۇگىنگى ءسىز بەن ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامنىڭ بوياماسىز كورىنىسى.