الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 30 قالاسىنىڭ قاتارىنا قوسىلىپ, دۇنيە جۇزىندەگى كەرەمەت شاھارلارمەن يىق تىرەستىرۋگە بەت تۇزەگەن ەلوردا قازىردىڭ وزىندە مەجەلى مىندەتتەردىڭ اۋقىمدىلارىن ورىنداپ, بەلەس بيىگىن باعىندىرىپ ۇلگەردى. استانا – ارحيتەكتۋرانىڭ سونى يىرىمدەرى نەگىزىندە بوي كوتەرگەن, سول يىرىمدەر مەن شەكسىز قيال شەبەر شەندەستىرىلە ورىلگەن اسەم شاھار. ونىڭ باس جوسپارى حالىقارالىق ىقپالداستىق جونىندەگى جاپون اگەنتتىگىنىڭ زەرتتەۋ توبى مەن الەمگە اتى ءماشھۇر ساۋلەت ونەرىنىڭ حاس شەبەرى كيسا كۋروكاۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇزەگە استى. دەگەنمەن, حالىقارالىق تاجىريبەنىڭ يگى ىقپالى مەن وزگەشە ءۇردىسى ءبىر عانا ساۋلەتشى يدەياسىمەن شەكتەلىپ قالعان جوق. سارىارقا تورىندەگى جاڭا ەلوردانىڭ, ونداعى قايتالانباس عيماراتتار نەگىزىنىڭ قالانۋىنا, ولاردىڭ جەر-جاھاننىڭ وزگە دە ارحيتەكتۋرالىق نىساندارىنىڭ اراسىنان اسقاق كورىنۋىنە ءوزىنىڭ لايىقتى قولتاڭباسىن قالدىرعان تاعى ءبىر تۇلعا بار. ول – ۇلىبريتانيانىڭ بەلگىلى ساۋلەتشىسى نورمان فوستەر.
ەلورداداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ جانە الەم ەلدەرىندەگى بىرقاتار ساۋلەت نىساندارىنىڭ اۆتورى رەتىندە تانىلعان بۇل ساۋلەتشىنىڭ شىعارماشىلىق قيالىنىڭ تاعى ءبىر جەمىسى – «حان شاتىر». بۇل عيمارات 2010 جىلدىڭ 5 شىلدەسىندە, ياعني استانا كۇنى قارساڭىندا اشىلىپ, ونىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قازاقستان, تۇركيا, ارمەنيا, ۋكراينا, تاجىكستان, رەسەي پرەزيدەنتتەرى قاتىسقان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ عيماراتتىڭ العاش قاداسى قاعىلعان كۇننەن باستاپ, قۇرىلىس الاڭىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ باسى-قاسىندا بولىپ, ونى ۇنەمى قاداعالاپ وتىردى. سەبەبى, بۇل جوبا اۋەل باستان-اق ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسى بويىنشا بوي كوتەردى. ءسانى مەن سالتاناتى قاتار جاراسىم تاۋىپ كەلە جاتقان استانا كەلبەتىنە ايشىقتى كورىنىس بەرەتىن بۇل نىسان پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى مەن ۇكىمەتتىك عيماراتتار كەشەنىنەن باستاۋ الاتىن قالانىڭ باستى ورتالىق بەلدەۋىن ادەمى قورىتىندىلاپ تۇر.
«حان شاتىر» – استاناداعى تاڭعاجايىپ عيماراتتاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كورنەكتىلەردىڭ ءبىرى. شاھاردىڭ جاڭا ورتالىعىنىڭ ءدال كىندىگىندە ورنالاسقان اسەم عيمارات كوشەلى قازاق حالقىنىڭ كوشپەلى تىرشىلىگىنەن حابار بەرىپ قانا قويماي, سول حالىقتىڭ ءوز قولىمەن تۇرعىزعان حان شاتىرلارىنىڭ تۇتاس ءبىر جيىنتىق كورىنىسى ىسپەتتى. عيمارات اۆتورىنىڭ سانا تۇكپىرىنە جاسىرىنعان ىزگى ويى مىنە, وسىنى مەڭزەيتىندەي.
كوركەم ەلوردانىڭ سول جاق جاعالاۋىنان ورىن تەپكەن الىپ نىساننىڭ قۇرىلىسىن اعىلشىندىق «Foster & Parthers» فيرماسى جوبالاسا, ونىڭ قۇرىلىسىن تۇرىكتىڭ «سەمبول ينشاات» كومپانياسى تولىقتاي جۇزەگە اسىردى. سونىمەن, اينالاسى 4 جىلدىڭ ىشىندە بوي كوتەرگەن, وسىلايشا, 2010 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بەرىك مونوليتتىك مەتالل قوندىرعىلارىنان تۇراتىن «حان شاتىردىڭ» بيىكتىگى 150 مەتردى, ال جالپى اۋماعى 13300 شارشى مەتردى قۇرايدى. مەتالل قوندىرعىلاردىڭ جالپى سالماعى – 2300 توننا. وزىق ارحيتەكتۋرا مەن ينجەنەريانىڭ ەڭ سونى جانە وسى زامانعا ساي ۇلگىلەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرگەن, 20 مەتر تسەمەنت ىرگەتاسقا ورناتىلعان قالاداعى ەڭ بيىك جانە الەمدەگى كيىز ءۇي پىشىندەس ەڭ ۇلكەن بىرەگەي كەشەننىڭ قۇرىلىسىنا پايدالانىلعان ماتەريالدار مەن تەحنولوگيالاردىڭ, قوندىرعىلاردىڭ كەيبىرى الەمدىك ارحيتەكتۋرانىڭ ءتاجىريبەسىندە العاش رەت قولدانىلعان.
ماسەلەن, «حان شاتىردىڭ» سىرتقى قاباتى مەن كۇمبەزىن قاپتاعان ەتيلفلۋورەتيلەندى پلەنكا, الىپ قۇرىلىستىڭ ىشىندە پايدالانىلعان ارنايى جاپقىشتار مەن ورناتىلعان جەلدەتكىش قوندىرعىلار ارقانىڭ قۇبىلمالى اۋا رايى كەزىندە جانە استانا حالقىنا ۇيرەنشىكتى بولىپ كەتكەن بوراندى جانە ايازدى كۇندەرى كەشەندەگى اۋانىڭ تەمپەراتۋراسىن بىرقالىپتى ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ال جاز مەزگىلىندە عيمارات ءىشىنىڭ ىلعالدى ءارى سالقىن بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ياعني, نىساننىڭ ىشىندەگى تەمپەراتۋرا مەن ىلعالدىلىق, جارىق وسىنداي جاڭا زامانعى تەحنولوگيالار ارقىلى رەتتەلىپ, باقىلانىپ وتىرادى. تۇعىرلى مونوليتتىك سوم قۇيمالاردان تۇرعىزىلعان كەشەننىڭ نەگىزگى قاڭقاسى فتورپوليمەرمەن قاپتالعان ۇساق تورلى الىپ شاتىردان تۇرادى. قاپتاۋعا پايدالانىلعان فتورپوليمەر – جارىقتى مولىنان وتكىزىپ, عيماراتتىڭ ءىشىن ىستىق پەن سۋىقتان قورعايتىن تاپتىرمايتىن قۇرىلىس ماتەريالى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جاڭا ساۋلەت قۇرىلىسى قاتال كليماتقا توتەپ بەرەتىندەي الدىن الا ويلاستىرىلىپ, تۇرعىزىلعان. بۇل – استانانىڭ كورىكتى عيماراتىنىڭ وزىنە عانا ءتان وزگەشە ورنەك-بەدەرىنىڭ ايعاعى.
سونىمەن, ارقانىڭ قۇبىلمالى اۋا رايىنا بەيىمدەلىپ سالىنعان بۇل عيماراتتا ءبىر مەزەتتە 10 مىڭ ادامدى قابىلداپ, قىزمەت كورسەتە الاتىن مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. ورتالىقتىڭ ىشىندە تروپيكالىق باقتار, گۇلزارلار, سۋبۇرقاقتار بار. ەرەكشە قۇرىلىس نىسانى اياقتالماي تۇرىپ, «حان شاتىردىڭ» اشىلۋىن تاعاتسىزدانا كۇتكەندەردىڭ اراسىندا الەمنىڭ بارلىق جەتەكشى ساۋدا كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى دە بار بولاتىن. بۇل كومپانيا ۇزاق جىلدار بويى جاھاندىق ساۋدا اينالىمىندا ءوزىنىڭ بيزنەسىن ناتيجەلى جانە ءساتتى جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇگىندە بۇل كومپانيانىڭ ونىمدەرى ساتىلاتىن ساۋدا ورتالىعىنىڭ كولەمى 3 مىڭ شارشى مەتردى قۇراپ وتىر. مۇندا Mudo Concept برەندتەرىن ساتاتىن, 1500 شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتقان ساۋدا ورتالىعى دا بار. بۇل كومپانيا استانالىقتارعا قوناقۇيلەرگە, مەيرامحانالارعا, دامحانالارعا جانە بارلارعا قاجەتتى بارلىق بۇيىمدار مەن تەحنيكالاردى ۇسىنىپ كەلەدى. بۇعان قوسا, «حان شاتىردا» «Adidas», «Zara», «Lacoste», «New Yorker», «Bershka», «GAP», «The Timberland Company», «Reebok», «Swarovski», «Mexx», «Levi Strauss & Go.» سەكىلدى 30-دان استام الەمدىك برەندتەردىڭ ونىمدەرى ورنالاسقان.
بۇگىندە بۇكىل ساۋدا الاڭى 6 مىڭ شارشى مەتردەن اساتىن «حان شاتىر» ساۋدا ورتالىعى ەلورداداعى ەڭ ۇلكەن گيپەرماركەتكە اينالعان. ساۋدا الاڭدارىنان باسقا «حان شاتىر» ورتالىعىندا «ريكسوس سپا» فيتنەس جانە سپا ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. بۇل عيماراتتاعى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق تاعى ءبىر بۇرىش – «ونەر گالەرەياسى». ءسىز بۇل جەردە قازاقستاندىق سۋرەتشىلەر مەن قولونەرشىلەردىڭ قولىنان شىققان تاماشا تۋىندىلاردىڭ كۋاگەرى بولا الاسىز.
جالپى العاندا, مۇندا كەز كەلگەن جان ءوزىنىڭ ۋاقىتىن كوڭىلدى ءارى قىزىقتى وتكىزە الادى. ماسەلەن, ءبىرىنشى قاباتتاعى 700 اۆتوكولىككە ارنالعان پاركينگ, ەكىنشى قاباتتا ورنالاسقان ساۋدا دۇكەندەرى, ءۇشىنشى قاباتتاعى 450 ورىندىق كينوزال, ءتورتىنشى قاباتتاعى كىشى-گولف جانە بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارى, وزگە قاباتتاردا ورنالاسقان تۇرىك مونشالارى مەن سۇلۋلىق سالوندارى, فيتنەس ورتالىعى, كونتسەرت زالدارى ەلوردالىقتاردىڭ عانا ەمەس, شەتەلدەردەن كەلگەن تۋريستەردىڭ دە جايلى دەمالىسىنىڭ كەپىلى بولماق.
عيماراتتىڭ ءاربىر قاباتىندا مەيرامحانالار مەن ءدامحانالار بار. ولاردىڭ ارقايسىسىندا تاجىريبەلى اسپازشىلار استانالىقتار ءۇشىن دۇنيە ءجۇزى اسحانالارىنىڭ ءتىل ۇيىرەتىن ءدامدى استارىن ازىرلەپ, ۇسىنادى. ماسەلەن, بۇل ورتالىقتاعى KFC, Krusty Krabs, Turka سىندى فاست-فۋد مەيرامحانالار جەلىسى ورنالاسقان جەرلەردەن الۋان ءتۇرلى تاعامداردان, ۇلكەندەر مەن بالالارعا ارنالعان ءتۇرلى اس مازىرلەرىنەن ءدام تاتۋعا بولالى.
ورتالىقتىڭ التىنشى قاباتىندا ءجۇزۋ باسسەينى, اكۆاپارك جانە امبەباپ جابىق جاعاجاي ورنالاسقان. «حان شاتىردىڭ» شىرقاۋ بيىگىندەگى پالمالارمەن قورشالعان جابىق, قۇمدى جاعاجاي مەن حاۋىزدار, ونداعى جاساندى تولقىندار تىنىعۋشىلاردى الەمنىڭ بەينەبىر تروپيكالىق جەرلەرىندە, ماسەلەن, جەرورتا تەڭىزىندە دەمالىپ جۇرگەندەي اسەر قالدىرۋى مۇمكىن. مۇنداعى تەرەڭدىگى 160 سم. بولاتىن حاۋىزدىڭ جاعاجايىنا توسەلگەن قۇم الىس ارالداردان جەتكىزىلگەن. «شاتىر» ىشىندەگى ادەمى تابيعي لاندشافتتىڭ ءوزى كورگەن جاننىڭ كوزىن قۋانتپاي قويماسى انىق. سەبەبى, تابيعاتتىڭ ءتۇرلى كليماتتىق بەلدەۋلەرىندە وسەتىن جاسىل جەلەكتى ەكزوتيكالىق وسىمدىكتەر شەتەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ارنايى اكەلىنگەن. سوندىقتان, مۇنداعى تروپيكالىق سۋ باعى مەن الىس مالديۆ ارالدارىنان جەتكىزىلگەن جۇمساق قۇم توسەلگەن كەرەمەت جاعاجاي – ورتالىقتىڭ ەڭ قىزىقتى دەمالىس ورىندارىنىڭ ءبىرى.
ال عيماراتتاعى كينوتەاتردا دۇنيە جۇزىنە كەڭىنەن تانىمال «ستار سينەما» كومپانياسى الەم بويىنشا شىققان سوڭعى, جاڭا فيلمدەردى جۇرتشىلىققا ۇسىنىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, بۇل جەردە «ساياحات جاسايتىن» مونورەلستى تەمىرجول, 7 جانە 4 مەتر بيىكتىكتەگى كەدەرگىلەرى بار سۋدا ءجۇزۋ ورتالىقتارى ورىن تەپكەن. ماسەلەن, مونورەلس اتتراكتسيونىنا بارعان كەز كەلگەن جان 4 «ۇڭگىرتاۋدان» وتەدى, ولاردىڭ بارلىعى ءتۇرلى انيماتسياعا تولى جانە جارىقپەن جاراقتاندىرىلعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اتالعان نىسان – وتباسىڭىزبەن, بالالارىڭىزبەن كەلىپ الاڭسىز دەمالۋعا تاپتىرماس مەكەن.
ەلوردانىڭ تاڭعاجايىپ, قايتالانباس عيمارات-نىساندارىنىڭ كەلىستى كوشىن جالعاستىرعان «حان شاتىر» كەزىندە ايگىلى ديسكاۆەري تەلەارناسىنىڭ دا نازارىن وزىنە اۋداردى. جەتەكشى تەلەارنانىڭ «الەمنىڭ تاڭعاجايىپ قۇرىلىستارى» سەرياسى بويىنشا «دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ الىپ شاتىر» دەگەن اتپەن دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋى, مىنە, وسىنىڭ ءبىر دالەلى. بۇل دەرەكتى فيلمدە «شاتىر» قۇرىلىسىنىڭ نەگىزى قالانعان ساتتەن باستاپ, ونىڭ ەڭسەلى عيماراتقا اينالۋ كەزەڭدەرىنە دەيىنگى ارالىقتا كەزدەسكەن ءتۇرلى قيىندىقتار مەن قايتالانباس ساتتەر جان-جاقتى جانە ەشبىر بوياماسىز باياندالىپ, شەبەر سۋرەتتەلەدى. ەگەر, جەر-جاھاننىڭ ەڭ ايشىقتى دەگەن عيماراتتارىنىڭ ىشىنەن دۇنيە جۇزىنە تانىمال تەلەارنانىڭ نازارىنا ىلىككەن نىساننىڭ كەمدە-كەم ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇل ءسوزسىز, نورمان فوستەردىڭ وزگەشە يدەياسىنان تۋىنداعان وزىق عيماراتتىڭ وزىندىك بەدەل-بيىگى مەن قايتالانباس ۇلگىسىنىڭ مويىندالعانى بولىپ تابىلاتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى دە, بۇگىندە «حان شاتىردى» سالۋداعى سونى تەحنولوگيالىق شەشىمدەر جاڭا زامانعا ساي «قۇرىلىس عىلىمىنداعى» قايتالانباس نىسان رەتىندە باعالانىپ كەلەدى.
سونداي-اق, «حان شاتىر» Forbes Style جۋرنالىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا دا الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ون ەكوعيماراتىنىڭ تىزىمىنە ەنگەنىن, مۇنداي قۇرمەتكە تمد ەلدەرىنەن تەك قازاقستان عانا لايىقتى بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, استانا اجارىن ايشىقتاي تۇسكەن «حان شاتىر» – شاھاردىڭ ارحيتەكتۋرالىق انسامبلدەرىنىڭ كوش باسىندا تۇرعان عيماراتتاردىڭ بىرەگەيى. دەمەك, بۇل نىسان ۇزاق جىلدار بويى «وزىق تەحنولوگيالىق ويدىڭ» سيمۆولى ءارى ماقتانىشى بولاتىنى, حالىق كوپ شوعىرلاناتىن بىردەن-ءبىر تۋريستىك كەشەنگە اينالاتىنى ءسوزسىز.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».