قاي كاسىپتىڭ دە باسى بەينەت, سوڭى بەرەكە عوي. بىراق قازىرگى قوعامدا بيزنەستى باستاي سالا بايلىققا كۇمپ بەرىپ ءتۇسىپ كەتكىسى كەلەتىندەر كوبەيىپ تۇر. اسىرەسە, وسىنداي ەلەسكە ەلىتكەن جاستار بەرەكە ەڭبەكتە ەكەنىن ەستەن شىعارىپ, العاشقى قيىندىقتان-اق جىگەرى قۇم بولىپ جاتادى.
كەڭەس ۇكىمەتى قۇلاعاندا كوپ ادامنىڭ الدىن باعدارلاي الماي داعدارىپ قالعانى راس. بۇگىندە قازالىداعى ىسكەر ازاماتتاردىڭ الدىڭعى قاتارىنان كورىنىپ جۇرگەن مەدەۋ ەسقوجاەۆ ول كەزدە بالا ەدى. اكەسى بەردىباي قاراپايىم كولىك جۇرگىزۋشىسى, اناسى اقجارقىن بالاباقشا قىزمەتكەرى بولاتىن. بۇل ۋاقىتتىڭ بۇرىنعىداي «ۇكىمەت اسىرايدى» دەيتىن جاعدايدى كوتەرمەيتىنىنە كوپتىڭ كوزى جەتىپ تۇر. بىراق الداعى باعىتىڭ قالاي بولاتىنى دا بەلگىسىز. وسىنداي الماعايىپ كەزدە اقىل تاپقان ۇيدەگى 6 بالانىڭ ۇلكەنى مەرەكە اعاسى بولدى. «كاسىپ باستاۋعا ەڭ قولايلى ۋاقىت وسى. ەڭبەگىنە جالىنعان ادامنىڭ زامانى كەلە جاتىر» دەدى ول ءبىر كۇنى داستارقان باسىندا. ۇيدەگى قالعان 3 ۇل مەن 2 قىز وسى اعا اقىلىنىڭ اينالاسىنا ۇيىستى. اۋەلگىدە قاراقالپاق اسىپ, كۇنباعىس مايىن تاسىدى. الارماننان ساتارمان كوپ بولىپ تۇرعان سول تۇستا وسىلايشا بازارعا شىقتى. دوربالاپ تا, اربالاپ تا تاسىعان بەينەتتەرى اقتالىپ, از جىلدىڭ ىشىندە اجەپتاۋىر قور جينادى. كەيىنىرەك قوستانايدان ۇن جەتكىزۋگە شىقتى. باستاپقىدا كولىكپەن, سوسىن ۆاگونمەن تاسىدى. كاسىبىڭ ءجۇرسىن دەسەڭ, بەينەتتەن قاشپا. كەلگەن تاۋاردى ءتۇسىرىپ, بازارعا شىعاراتىن بوزبالا مەدەۋ سول كەزدە وسىنداي وي تۇيگەن. ۇن ساۋداسىن دا 7-8 جىلداي اينالدىردى. الىپ-ساتۋدىڭ كۇنى ءوتىپ بارا جاتقانىن الدىمەن اڭعارعان تاعى سول مەرەكە اعاسى بولدى. اعا ۇيعارىمىمەن بۇلار ەندى وندىرىسكە ويىستى.
اۋەلگىدە كۇرىش ەگەتىن شارۋاشىلىقتارعا ينۆەستور بولدى. بىراق تەحنيكاسى تاپشى شارۋاشىلىقتار ءبىر كۇندە بانكروت بولىپ, تابىس تۇرماق سالعان اقشاسىن الا الماي قالعان كەزدەرى كوپ ەدى.
– سول كەزدە شارۋاشىلىق باسىندا وتىرعانداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ءىستى جۇرگىزۋگە ساۋاتى جەتپەدى. ءبىر نارسە الۋ ءۇشىن قولداعى تەحنيكاسىن ساۋدالاعاندار كوپ بولدى. وسىلايشا ءبارىن از جىلدا تاۋىسىپ, قارىزعا باتىپ قالا بەردى, دەيدى «اگرو-وركەن» جشس ديرەكتورى مەدەۋ ەسقوجاەۆ.
كەيىننەن قوجاباقى اۋىلىنداعى تۇرالاپ قالعان «اگرو-وركەن» سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسىن جۇرگىزىپ, كۇرىش ەكتى. ءبىر قىزىعى, اۋدان ورتالىعىندا وسكەن اعايىندىلار بۇعان دەيىن كۇرىش القابىن كورمەگەندەر قاتارىنان بولاتىن. بىراق بويدا بىلمەككە تالپىنىس, ۇيرەنبەككە ۇمتىلىس بار ەدى. العاشقى 3-4 جىلدا ءونىم ويداعىداي بولمادى. جەر جىبىگەننەن قارا كۇزگە دەيىن تىنىم تاپپاي جۇرگەندەگى تابىستارى كوڭىلدەن شىعا قويعان جوق. تاعى دا اعايىندىلار القاسى جيىلىپ, ەگىندىكتى مال كىرمەيتىندەي قورشاۋ قاجەت دەگەن شەشىم جاسالدى. سول تۇستا 2000 گەكتاردى قورشاۋعا كىرىسكەن بۇلاردىڭ تىرلىگىن قۇم ساناعان اپەندىنىڭ ارەكەتىنە بالاپ, كۇلە قاراعاندار كوپ بولىپ ەدى. وتىز ميلليون تەڭگەگە رەسەيدەن اعاش, شىمكەنتتەن سىم الدىرىپ ەگىندىكتى تورتكە ءبولىپ قورشاپ شىقتى. وسىدان كەيىن عانا ەڭبەكتەرى قايتىپ, كۇزدەگى ءتۇسىم كوبەيە باستاپ ەدى.
– بۇل وسى سالادا كاسىپپەن اينالىسقانداردىڭ ءبارى باستان كەشكەن كەپ. بارىنەن قاجىپ, قول سىلتەپ تاستاپ كەتكىڭ كەلەتىن كەزدە «مۇنىما ەرتەڭ ماعان سەنىپ وتىرعان ەل نە دەيدى؟» دەگەندى ويلاعاندا سىلكىنىپ شىعا كەلەسىڭ. ءبىز دە وسىلاي تىكتەلدىك. كەيىن مەرەكە مەن مەيرامبەك اعالارىم بولەك كەتتى دە, باۋىرىم مەرەي ەكەۋمىز وسى سالادا قالدىق. مەن ەگىنمەن اينالىسامىن, مەرەي وڭدەۋ جاعىنا جاۋاپتى, دەيدى كاسىپكەر.
ەل دەمەكشى, قازىر «اگرو-وركەن» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندە 150-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. بارلىعى دەرلىك سول قوجاباقى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى. اعايىندىلار ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, اۋىلدا جىل سايىن وتەتىن ءىس-شارالارعا دەمەۋشىلىك تانىتىپ كەلەدى. كۇزدەگى ەگىن-تەرىمنەن كەيىن ەڭبەك وزاتتارىنا قارجىلاي سىياقى بەرىپ, كولىك مىنگىزىپ جۇرگەن ساناۋلى سەرىكتەستىكتىڭ ءبىرى – وسى «اگرو-وركەن». وسىدان 3 جىل بۇرىنعى پاندەميا كارانتينى كەزىندە كاسىپكەر جىگىتتەر قوجاباقى تۇرعىندارىنا 700 مىڭ تەڭگەنىڭ ازىق-ت ۇلىگىن تەگىن تاراتىپ, مادەنيەت ۇيىنە مۋزىكالىق اپپاراتۋرا الىپ بەردى. اۋىلداعىلاردىڭ باقشا ەگەتىن جەرلەرىن سەرىكتەستىك ەسەبىنەن وڭدەپ, ارىق قازىپ, باقشا سۋاراتىن سۋىن جەتكىزىپ بەرەدى. «مەكتەپكە جول» اكتسياسىنا وراي جىل سايىن №25, №97 مەكتەپتەرگە قايىرىمدىلىق جاساپ, وقۋشىلاردىڭ قاجەتتى وقۋ قۇرالدارىنا, كيىم الۋلارىنا, ولاردىڭ رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, اۋداندىق دەڭگەيدەگى جارىستارعا قاتىسۋىنا قارجىلاي جاردەم ەتەدى.
جاس كاسىپكەر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ادىلەتتى قازاقستاندا ەڭبەك ادامىنا ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلەتىندىگى جايلى پىكىرىنە شىن قۋانعان جاننىڭ ءبىرى. ەندى وسى ماسەلەنى مەكتەپتەن باستاپ وقىتىپ, بالا ساناسىنا سىڭىرە بەرۋ كەرەك. قازىر بيزنەسمەن دەسە جۇرتتىڭ كوز الدىنا ىشكەنى الدىندا, ىشپەگەنى ارتىندا, ءنان كولىگىنەن نايقالا تۇسكەن باي ەلەستەيتىن بولدى. بىراق سونىڭ سونداي دارەجەگە قالاي جەتكەنىن ويلاپ جاتقان ادام از. سوندا «بايلىقتىڭ باسى ەڭبەك» دەگەن بۇرىنعىلار ءتامسىلى قايدا قالدى؟! مىسالى, وسى سەرىكتەستىكتەگى 150 ادامنىڭ 10-اق پايىزى جاستار. بۇلار جىل سايىن «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىمەن جاس مامان كەلىپ قالا ما دەگەن ۇمىتپەن اكىمدىككە تاپسىرىس بەرەدى. تابىلسا, ايلىعىن دۇرىستاپ بەرىپ, الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە بار جاعداي جاسار ەدى. بىراق وندايلار شىقپاي تۇر. جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەندەردىڭ ءبىرازى قالاداعى ءبىر مەكەمەنىڭ ەسىگىن كۇزەتكەن قاراۋىلدىقتى قالاعانىنا قايران قالامىز. ۆاحتالىق ادىسپەن قارا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەردىڭ دە كوبى وسى اۋىل تىرلىگىن قومسىنىپ كەتكەن ديپلومدى ماماندار عوي. اۋىلدان قاشقانداردى زاڭمەن قايتارۋدىڭ امالىن جاساماسا, ەرتەڭ ەلدە ەڭبەككە جارامدى جان تابا الماي قالۋىمىز دا مۇمكىن.
– قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىنا كوڭىل ءبولىنىپ, قولداۋ جاسالىپ جاتىر. بىراق ول بارىنە بىردەي ءتيىمدى ەمەس. كوپ شارۋانى ەكى ورتاداعى دەلدال كومپانيالار دىڭكەلەتەدى. مىسالى, گەرمانيادان شىعاتىن تەحنيكانى ءبىز 3 ەسە قىمبات باعاسىنا الامىز. اۋەلى 15 پايىزىن تولەيسىڭ, بۇدان كەيىن «قازاگروقارجى» مەن تەحنيكا ساتاتىن فيرما اراسىندا سابىلىس باستالادى. ءتورت-بەس ايلاپ جۇرگەندە سۋبسيديا الا الساڭ, ەڭبەگىڭنىڭ اقتالعانى. شەتەلدە مۇنداي جۇمىستارعا شارۋا الاڭدامايدى, ءبارى اگروبانك ارقىلى 10-15 مينۋت اراسىندا شەشىلىپ جاتادى. بىزگە دە وسىنداي ارنايى قارجى ينستيتۋتى اۋاداي قاجەت. تەحنيكادان باستاپ, جانار-جاعارماي, تۇقىم, تىڭايتقىشقا قاجەتتى نەسيە سول بانك ارقىلى بەرىلسە, شارۋا ارتىق بەينەتتەن قۇتىلار ەدى, دەيدى كاسىپكەر.
كاسىپكەر اۋىلعا ينۆەستور اكەلۋ ءۇشىن پاي ۇلەسى ماسەلەسىن دە جولعا قويۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. بۇل تالاي ىسكەر جىگىتتىڭ وسىدان ەڭبەگى, ەش تۇزى سور بولعانىن كورگەن كەيىنگە تۇيگەنى.
«اگرو-وركەن» جشس بىلتىر 600 گەكتار كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 50 تسەنتنەردەن ءونىم الىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدا جوعارعى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەن كومپانيا رەتىندە «ۇزدىك شارۋاشىلىق» نوميناتسياسىنا يە بولىپ, اۋدان اكىمىنىڭ ءى دارەجەلى ديپلومىمەن ماراپاتتالدى. وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن اشىلعان شاعىن كۇرىش اقتاۋ زاۋىتى دا توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ تۇر.
كوپ ۇزاماي ەگىنشىنىڭ تىنىمسىز تىرلىگى باستالادى. بۇل ىرزىعىن جەردەن تەرگەن ەل ءۇشىن ەڭ ءبىر جاۋاپتى كەزەڭ.
قىزىلوردا