بىلتىر ۇكىمەت وتىرىسىندا الماتى وبلىسىنداعى كارىز جۇيەلەرىنىڭ جاي-كۇيى قارالعان بولاتىن. وندا ايماقتاعى ينفراقۇرىلىمنىڭ احۋالى الاڭداتارلىق ەكەنى ايتىلدى. اسىرەسە قوناەۆ قالاسىنداعى جاعداي سىن كوتەرمەيتىنى جاريا بولدى. ياعني ۇكىمەت وبلىس ورتالىعىنداعى كارىز جۇيەسىنىڭ ابدەن ەسكىرگەنىن كورىپ, ءبىلىپ وتىر.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ كارىز جۇيەسىنە قاتىستى ماسەلە تەز ارادا شەشىلمەسە, وندا قاپشاعاي سۋ قويماسى لاستانىپ, سالدارىنان جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا ۇلكەن قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن. ال ءوڭىر باسشىسى مارات سۇلتانعازيەۆ جاريا ەتكەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, وبلىستاعى كارىز جەلىلەرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 714 شاقىرىمدى قۇرايدى. سونداي-اق ورتالىق كارىز تازارتۋ قۇرىلىستارى ايماقتىڭ 3 قالاسى مەن 9 اۋىلدىق ەلدى مەكەنىندە قىزمەت كورسەتەدى. وكىنىشتىسى, وسى قۇرىلىمنىڭ ەسكىرگەنى بولىپ وتىر. مىسالى, قوناەۆ قالاسىنىڭ ينفراقۇرىلىمى1968 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. قازىرگى ەسەپ بويىنشا وبلىس ورتالىعىنداعى كارىز جۇيەسىنىڭ ۇزىندىعى 172 شاقىرىم بولسا, ونداعى جەلىلەردىڭ 80 پايىزىنىڭ توزىعى جەتىپ تۇر.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قوناەۆ قالاسىن, سونداي-اق ىلە وزەنى مەن بالقاش كولىنىڭ بويىندا تۇراتىن الماتى جانە جەتىسۋ وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزى بولىپ تابىلاتىن قاپشاعاي سۋ قويماسىنا قارىز اعىنى سۋلارىنىڭ قوسىلۋ ىقتيمالدىلىعى جوعارى, بۇل اۋقىمدى ەكولوگيالىق اپاتقا اكەلۋى مۇمكىن.
«قوناەۆ قالاسىندا 44 104 ادام تۇرادى, تۇرعىنداردىڭ 91 پايىزى سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىمەن قامتىلعان. قالانىڭ كارىز-تازالاۋ قۇرىلىستارىنىڭ سالىنعانىنا جارتى عاسىردان اسقاندىقتان, 85 پايىزىنىڭ توزىعى جەتكەن. 16 دانا كارىزدىك سۋ سورعىش ستانساسى جانە قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 25 مىڭ تەكشە مەتر كارىز تازالاۋ قۇرىلىستارىنىڭ 95 پايىزىنىڭ توزعاندىعى, ارينە, الاڭدارلىق جاعداي», دەيدى وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە سۋ بۇرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى قايسار ابسەيتوۆ.
وبلىس ورتالىعىنىڭ باستى ماسەلەسى بىرنەشە جىل بۇرىن دا نازارعا الىنعان ەكەن. 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا «الماتى وبلىسى قاپشاعاي قالاسىنىڭ (قازىرگى قوناەۆ قالاسى) تازارتۋ قۇرىلىستارىن قايتا جاڭارتۋ جانە سالۋ» نىسانى بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە ازىرلەنىپ, 15.03.2016 جىلعى № 18-0132/16 مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىنعان. ونى «قازگيپروۆودحوز» ينستيتۋتى جاساپتى. ەندى جوبانىڭ مەملەكەتتىك ساراپتاماسىنىڭ وڭ قورىتىندىسى 2016 جىلعى 15 ناۋرىزدان, ياعني ءۇش جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن الىنعاندىعىنا بايلانىستى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەگە تۇزەتۋ جۇمىستارى ەنگىزىلمەك ەكەن. ال ونى تۇزەتۋ ءۇشىن جالپى سوماسى 95,3 ملن تەڭگە قاجەت. ارينە, قوناەۆ قالاسىنىڭ اكىمدىگى قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق. اتقارۋشى بيلىك بارلىق مۇددەلى قۇرىلىمنىڭ قاتىسۋىمەن وبلىس ورتالىعىندا توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرعان. بىلتىر قوناەۆ قالا اۋماعىندا جەرگىلىكتى اۋقىمداعى تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعداي جاريالاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان.
«بۇگىندە قوناەۆ قالاسىنىڭ كارىز تازالاۋ قۇرىلىستارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جونىندە بىرنەشە ۇسىنىس قارالىپ جاتىر. ونىڭ ءبىرىنشىسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن ترانسفەرتتەر ەسەبىنەن ويلاستىرىلسا, ەكىنشىسى مەملەكەتتىڭ كەپىلدىگى ارقىلى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن وسى جوبانى قارجىلاندىرۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. قارجى 3 جىلدىق جەڭىلدىك كەزەڭىمەن 13 جىلعا تارتىلادى. قارىز قاراجاتىن قايتارۋ رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن سۋبسيديالاۋ جانە تاريف كوزى ارقىلى بولماق. سونداي-اق مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك تەتىگى ارقىلى «Daur Capital» سەرىكتەستىگىمەن جانە «Dutchcleangroup» حالىقارالىق كومپانياسىمەن كەلىسسوزدەر جاسالىپ جاتىر», دەيدى ق.ابسەيتوۆ.
جالپى, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى قوناەۆ قالاسىنداعىداي جاعداي ەلىمىزدىڭ 27 قالاسىندا بار ەكەنىن, 41 قالادا قۇرىلىستاردىڭ توزۋى 70 پايىزدان اساتىنىن ەسەپتەپ شىعارعان. ياعني بۇل تەك الماتى وبلىسىنا عانا ءتان جاعداي ەمەس.
ۇلبوسىن يسابەك,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى