وڭىردە جاسوسپىرىمدەر ماسەلەسى وتە وزەكتى بولىپ تۇرعانى بەلگىلى ەمەس. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيىرحان ومىربەك وتكەن جىل قورىتىندىسىندا ءوز-وزىنە قول جۇمساۋعا بەيىل جاستاردىڭ سانى 13-كە جەتكەنىن مالىمدەگەن ەدى. سونداي-اق وتكەن جىلى جاسوپىرىمدەر 128 قىلمىس جاساسا, بۇل كورسەتكىش 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 54,2 پايىزعا ارتقانى دا اشىق ايتىلدى.
وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى اعا ينسپەكتورى الىشەر قالىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى ءتۇرلى دەڭگەيدە قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان جاستاردىڭ قاراسى ارتا تۇسكەن. ارتقاندا دا جاي ارتپاعان, ەسەلەپ كوبەيگەن.
«جىل باستالعالى ءبىلىم بولىمدەرى, كوميسسيا مۇشەلەرى, جاستار ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە پروكۋراتۋرانىڭ موبيلدىك توپ قىزمەتكەرلەرى بىرلەسە وتىرىپ, ء«جاسوسپىرىم», «تۇنگى قالاداعى بالالار» اتتى جەدەل پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىردى. وسى ءىس-شارالاردىڭ اياسىندا 258 رەيد جۇرگىزىلدى. ونىڭ 82-ءسى مەكتەپ جانىنداعى رەيد ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ناتيجەسىندە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ ءتۇرلى باپتارى بويىنشا 613 اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. كۇندەلىكتى وتكىزىلگەن رەيدتىك جانە پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ءتۇرلى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن جامبىل وبلىسى پد-ءنىڭ پوليتسيا بولىنىستەرىنە 355 كامەلەتكە تولماعان ءجاسوسپىرىم جەتكىزىلدى», دەيدى ءا.قالىشەۆ.
جاۋاپتى ماماننىڭ سوزىنە جۇگىنسەك, 2022 جىلى بۇل دەرەك 163-ءتى قۇراعان ەكەن. سونىمەن قاتار اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 127-بابىنا سايكەس, بالالاردى تاربيەلەۋدەگى مىندەتتەرىن دۇرىس ورىنداماعانى ءۇشىن 13 اتا-اناعا اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلىپ, وبلىستىق مامانداندىرىلعان كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى سوتتىڭ قاۋلىسىمەن ايىپپۇل سالىنعان.
وڭىردەگى جاسوسپىرىمدەردىڭ ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىنە باس سۇعۋى جيىلەگەنى دە ويلاندىرماي قويمايتىنى انىق. ناقتى ايتار بولساق, بۇل كورسەتكىش 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 540 پايىزعا ارتقان. وتكەن جىلى بار بولعانى بەس جاعداي تىركەلسە, وسى جىلدىڭ باسىندا وتىز ەكى تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, 534 750 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنىپتى. جاسوسپىرىمدەردىڭ ءتۇن مەزگىلىندە ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىندە ءتۇن قاتىپ ءجۇرۋ دەرەگى كۇرت كوبەيگەنى كىمدى دە بولسىن ويلاندىرماي قويمايدى. بۇل جاعداي راسىندا دا اتا-انالاردىڭ بالا تاربيەسىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ كۇرت تومەندەپ كەتكەنىن ايعاقتاي تۇسەدى. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدىڭ جولى بار ما؟
«اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 200-بابى بويىنشا الكوگولدىك ونىمدەردى ساتۋدىڭ ەرەجەسى تۋرالى زاڭنامانى بۇزۋدىڭ بەس دەرەگى انىقتالدى. ناتيجەسىندە كاسىپكەرلەرگە قاتىستى اكىمشىلىك ىستەر سوتقا جولداندى. سونداي-اق اقبك-ءنىڭ 442-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا تۇنگى ۋاقىتتا بالالارىنىڭ ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىندە بولعانى ءۇشىن 64 اتا-اناعا ءتيىستى ايىپپۇل سالىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇدان بولەك, اقبك-ءنىڭ 442-بابىنىڭ ەكىنشى بولىگى بويىنشا كامەلەتكە تولماعانداردىڭ زاڭدى وكىلدەرىنسىز ء(تۇن مەزگىلىندە) تۇرعىن ۇيدەن تىس جەردە بولعانى ءۇشىن 253 اتا-انا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ەسكەرتۋ بەرىلدى», دەيدى ءا.قالىشەۆ.
پوليتسيا قىزمەتكەرى كەلتىرگەن دەرەكتەر راسىندا دا جان تۇرشىكتىرەدى. ماسەلەن, الكوگولدىك ونىمدەردى ساتۋ بويىنشا 2022 جىلى ەشقانداي دەرەك تىركەلمەسە, تەكسەرۋ ناتيجەسىندە تاياۋدا عانا بەس دەرەك انىقتالعان. قىسقاسى, كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 500 پايىزعا ارتقان. ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشى 500 پايىزعا ارتسا بوركىمىزدى اسپانعا اتار ەدىك, ال مۇنداي جاعدايدا بارماق تىستەۋدەن باسقا امال جوق.
اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تومەندەپ كەتكەنى دە ءبىزدى ويلاندىرماي قويمايدى. بالالارىنىڭ ءتۇن مەزگىلىندە ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىندە بولعانى ءۇشىن 64 اتا-اناعا ايىپپۇل سالىنعانىن جوعارىدا اتاپ وتتىك. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 236,8 پايىزعا ارتقان. ال جاسوسپىرىمدەردىڭ ءتۇن مەزگىلىندە تۇرعىن ۇيدەن تىس جەردە جۇرگەنى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعان اتا-انالاردىڭ سانى 160,6 پايىزعا وسكەنى دە الاڭداتادى.
قالاي الىپ قاراساق تا, وڭىردە جاسوسپىرىمدەر پروبلەماسى ءورشىپ تۇرعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. جىل باسىنداعى كورسەتكىش جاعا ۇستاتسا, جىل سوڭىندا جاعداي قالاي بولماق؟ جاۋاپتى مەكەمەلەر كوشەكەزبە جاسوسپىرىمدەردى تىزگىندەي الا ما؟ اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋدىڭ جولى قايسى؟ بۇل سۇراقتارعا جارىتىمدى جاۋاپ تابۋ قيىن بولىپ تۇر.
جامبىل وبلىسى