اۋەلدە اقسۇيەكتەردىڭ ويىنى اتالىپ كەتكەن بيلياردقا اڭسارى اۋعاندار بۇگىندە از ەمەس. بىرەۋلەر اۋەسقويلىقپەن تاستاياققا اڭسارى اۋسا, ال جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار شىققاندارى كاسىبي دەڭگەيدە وينايدى. ءاليحان قارانەەۆ, الىبەك وماروۆ, داۋرەن ورىنباەۆ, قانىبەك ساعىندىقوۆ, ەرنار شىمباەۆ سەكىلدى مىقتىلار ەل-جۇرتتىڭ بيلياردقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتتى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. اتى اتالعانداردىڭ ىشىندە ەرنار شىمباەۆ حالىقارالىق دەڭگەيدە ءالى كۇنگە دەيىن جاسىنداي جارقىلداپ ءجۇر.
ول ەشقاشان سىر بەرمەيدى. ويىنىنا قاراپ وتىرىپ, ادام با, الدە روبوت پا دەپ ويلايسىڭ. قارسىلاستارى جۇيكەسىنە شي جۇگىرتىپ جاتسا دا, مىڭق ەتپەيدى. قارسىلاسىنىڭ اپتىعىن شەبەرلىكپەن باسادى. ۇستەل باسىنداعى توزىمدىلىگىنە تاڭداناسىڭ, نە دەگەن سابىرلىلىق دەپ تامسانباۋ استە مۇمكىن ەمەس. جانكۇيەرلەرىمەن دە تەز ءتىل تابىسادى. قاراپايىم, بىراق قارابايىرلاردىڭ قاتارىنان ەمەستىگى ءجۇرىس-تۇرىسىنان ايقىن اڭعارىلادى.
ەل چەمپيوناتىن سان مارتە جەڭىپ العان جامپوزدى جۇرت 2010 جىلى جاقىنىراق تاني ءتۇستى. الماتىدا ارالاس پيراميدادان الەم چەمپيوناتى ءوتتى. ءاليحان قارانەەۆ باستاعان مىقتىلار فاۆوريتتەر قاتارىندا بولادى دەپ توپشىلاعانداردى 22 جاستاعى ەرنار شىمباەۆ تاڭعالدىردى.
جارتىلاي فينالعا قازاقتاردان ەرنار شىمباەۆ پەن يكرام احمەتوۆ قانا جولداما الدى. ال فينالدا ەرنار مەن قىرعىز وعلانى قانىبەك ساعىنباەۆ كەزدەستى. تالاي دودادا اتوي سالعان قانىبەكتى جۇرت انىق فاۆوريت ساناعان ەدى. الايدا ەرنار ۇيدە كىمنىڭ قوجايىن ەكەنىن كورسەتتى. ەش ساسقان جوق. ەموتسياعا ەمەس, لوگيكاعا سەندى. داڭقتى قارسىلاسىن 6:2 ەسەبىمەن كۇيرەتە جەڭگەن جاس پەرىنىڭ قارقىنىنا جانكۇيەر قوشەمەتتى اياعان جوق. ءبىز دە تاڭداي قاقتىق.
ءيا, ەرنار شىمباەۆ بۇدان كەيىن بىرنەشە تۋرنيردە ولجا سالدى. ەل ىشىندەگى 17 كوممەرتسيالىق ءتۋرنيردى قاتار ۇتىپ الۋى – سوزىمىزگە دالەل. الايدا مۇنان سوڭ قازاق وعلانى الەم چەمپيوناتى سەكىلدى جارىستاردا ۇزاق ۋاقىت بويى جەڭىستىڭ بيىك تۇعىرىنان كورىنە المادى. سەبەپ تە جوق ەمەس...
* * *
قاراقالپاقستاندا دۇنيە ەسىگىن ايقارا اشقان تالانتتىڭ وتباسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن الماتى وبلىسىنا كوشىپ كەلدى. ال ەرناردىڭ تاستاياققا قىزىعۋشىلىعى بالا كەزىنەن باستالعان-دى.
«بالا كەزدە تاستاياق ويناپ جاتقان جىگىتتەردىڭ ويىنىنا قىزىعا قارايتىنمىن. سولاردىڭ ويىنىنا تامسانىپ ءجۇرىپ, كۇندەردىڭ كۇنىندە ءوزىمنىڭ دە ويناعىم كەلدى. قولىما كيدى العان بويدا بىردەن التى تاستى لۋزاعا توعىتتىم. مۇنداي ناتيجەلى سەريانى مىقتى ويىنشىلار دا ىلعي كورسەتە بەرمەيدى. ويتكەنى ۇستەل ۇستىندە شارلار ءار ءتۇرلى پوزيتسيادا ورنالاسادى ەمەس پە. قىسقاسى, بيلياردپەن كاسىبي تۇرعىدا 15 جاستان باستاپ اينالىسا باستادىم. 2007 جىلى شىمكەنت قالاسىندا وتكەن ەل چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, مىقتى مامانداردىڭ كوزىنە ءتۇستىم», دەيدى ەرنار وتكەن شاققا كوز جۇگىرتىپ.
ءيا, 2008-2010 جىلدارى ارالاس پيراميدادان وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قازاق سپورتشىلارى الەم چەمپيونى اتاعىن ەشكىمنىڭ ەنشىسىنە بەرگەن جوق. ال ەرنار شىمباەۆ تۇڭعىش رەت جاھان ۇزدىگى اتانىپ, ەسىمىن تاريحقا التىن ارىپتەرمەن جازدى.
راسىندا ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىزدا سپورتشىلار سالقىنقاندى بولۋى كەرەك. ايتسە دە فينالدا ەرنارعا ەسە جىبەرگەن قانىبەك ساعىنباەۆ ەموتسياسىن جاسىرا الماي قالعانداي كورىندى. مۇنى ويىن سوڭىنداعى سۇحباتتان دا ايقىن اڭعارۋعا بولادى.
«ول قولىنان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەدى. مەنى جەڭگەنى – ەڭ ۇلكەن جەڭىسى. بيليارد ۇستەلىندەگى سۋكنو (ماتا جابىندىسى) جاڭارادى دەپ ويلاپ ەدىم. ەسكى قالپىندا قالىپتى. ول دا كەدەرگىسىن كەلتىردى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەندى ەرنارعا مۇنداي بيىكتى باعىندىرۋ وتە قيىنعا سوعادى. ويتكەنى بار مۇمكىندىگىن ول بۇگىن كورسەتتى. الداعى ۋاقىتتا قانداي تابىسقا قول جەتكىزەتىنىن كورە جاتارمىز», دەگەن ەدى قانىبەك سول كەزدە.
* * *
الەم چەمپيونى اتانعاننان كەيىن ەرنار ءۇشىن جاھاندىق دودادا اتوي سالۋ راسىندا دا وڭايعا تۇسكەن جوق. دودالارعا قاتىستى, الايدا جەڭىستىڭ اۋىلى جاقىنداماي قويدى. ۋاقىت وتە كەلە بىرنەشە اي بويى تۇرىكمەنستان قۇراماسىن جاتتىقتىردى.
«تۇرىكمەنستان قۇراماسىن جەتى اي بويى جاتتىقتىردىم. جيىرما شاكىرت تاربيەلەدىم. ۋاقىت وتە كەلە ولاردىڭ ىشىنەن قابىلەتتىلەرىن ىرىكتەۋ كەرەك بولدى. ون ەكى وقۋشىنى تاڭداپ, سۇرىپتاپ الدىم. ولاردىڭ بىرقاتارى جابىق كەشەندە وتكەن قۇرلىقتىق الاماندا ويداعىداي ناتيجەگە قول جەتكىزدى. ناقتىراق ايتسام, التى سپورتشى جۇلدەلى ورىننان كورىندى.
تۇرىكمەنستان قۇراماسىن جاتتىقتىرعان ۋاقىتتا جەتى ايعا كەلىسىمشارت جاساسقان ەدىم. ەلدى قاتتى ساعىنعان سوڭ جاڭادان وتباسى قۇرعانىمدى ايتىپ, كەرى قايتتىم», دەيدى ەرنار.
باس باپكەر رەتىندە تۇرىكمەنستان قۇراماسىن جاتتىقتىرعان الەم چەمپيونى كەيىننەن قاتار قۇراماسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاۋ مۇمكىندىگىنە دە يە بولعان ەكەن. الايدا ول اتالعان ۇسىنىستان باس تارتقان.
«قاتار قۇراماسىن جاتتىقتىرۋعا ۇسىنىس تۇسكەن-ءدى. دەگەنمەن باس تارتتىم. ويتكەنى اراب تىلىنەن بەيحابارمىن عوي. ول جاققا بارعاندا سنۋكەردەن جاتتىعۋىما مۇمكىندىك تۋاتىن ەدى. ۇسىنىس جاساعاندار سنۋكەردەن جەكە باپكەر بەرەتىنىن ايتقان-دى. بىراق ءوز قالاۋىممەن باس تارتتىم. ۋاقىت وتە كەلە تاماشا ۇسىنىستان باس تارتقانىم ءۇشىن وكىنگەن ساتتەر دە بولدى», دەيدى الەم چەمپيونى.
تالاي دودادا قارسىلاسىنىڭ الدىن وراپ, جەڭىستىڭ بيىك تۇعىرىنان كورىنگەن ساڭلاق سپورتشى بۇگىندە بىرنەشە جاس پەرىگە بيلياردتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ ءجۇر. شاكىرتتەرىنىڭ الدى ۇلكەن جارىستاردا جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنىپ تە ۇلگەردى.
* * *
ەرناردىڭ ەكىنشى رەت الەم چەمپيونى اتانۋىنا 11 جىل قاجەت بولدى. تۇسىنە بىلگەن ادامعا بۇل از ۋاقىت ەمەس. جاسى وتىزدان اسقان ويىنشىلاردىڭ جاھاندىق دودادا توپ جارۋى ءتىپتى قيىن ەكەنىن ەسكەرسەك, شەبەرلىك شىڭىنا شىققان شىمباەۆتىڭ بۇل تابىسىن ەرلىك دەۋگە دە بولاتىنداي.
2021 جىلى رەسەيدىڭ حانتى-مانسيسك قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنا ورىس بيلياردىنىڭ ساڭلاقتارى جينالدى. كىلەڭ «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەۋگە لايىق مىقتىلار توپقا تۇسكەن الاماندا شىمباەۆ چەمپيون اتانادى دەگەنگە ەشكىم سەنگەن جوق. بىراق ەرنار تاس ءتۇيىن دايىندىقپەن بارعان ەدى.
تاعدىردىڭ تارتۋى دەگەندى قويساڭشى... الەم چەمپيوناتىنا دەيىن ەرنار مەن ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى, الەمدىك رەيتينگتىڭ كوشباسشىسى, رەسەيلىك يوسيف ابراموۆ الەۋمەتتىك جەلىلەردە سوزگە كەپ قالعان ەدى. ءسوز تالاستا شىمباەۆ ارتىق ەشتەڭە ايتقان جوق. تەك جاھاننىڭ كەز كەلگەن مىقتىسىمەن كوممەرتسيالىق كەزدەسۋ وتكىزۋگە دايىن ەكەنىن مالىمدەپ, ينستاگرامدا پوست جاريالاعان. وزىنەن ءبىر مۇشەل ۇلكەن ەرنارعا ءتىل تيگىزگەن يوسيف قازاق وعلانىن كۇيرەتە جەڭەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن جازعان-دى.
ەركىن پيراميدادان وتكەن دودانىڭ 1/8 فينالىندا ەكى سپورتشىنىڭ جولى ءتۇيىستى. جەتى جەڭىسكە دەيىن جالعاسقان كەزدەسۋدە قازاقستاندىق سپورتشى 7:6 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, رەسەيلىكتى ساباسىنا ءتۇسىردى. ايتكەنمەن وتانداسىمىزدىڭ بۇل جەڭىسىن كەزدەيسوق تابىسقا بالاعان حەيتەرلەر دە تابىلدى. كەيىن ولاردىڭ اۋزى جابىلدى. فينالعا قينالماي جەتكەن ەرنار شەشۋشى ويىندا ايگىلى نيكيتا ليۆادانى 7:4 ەسەبىمەن جەڭىپ, ەكىنشى مارتە الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزدى. «جارايسىڭ, ەرنار!» دەستىك ءبىز دە سول كەزدە قانىمىز قىزىپ. ەندى شە, ابايلاماي سويلەگەن ابراموۆتى ۇتقاندا قۋانباعاندا قاشان قۋانامىز؟
سول ءبىر ويىندى ەرناردىڭ ءوزى دە ەسىنەن شىعارعان ەمەس. كەزدەسۋدىڭ زور ماڭىزعا يە بولعانىن وتانداسىمىز دا اشىق ايتادى.
«يوسيف ابراموۆتى جەڭگەننەن كەيىن كەم دەگەندە جارتىلاي فينالعا جەتەتىنىمە سەنىمدى بولدىم. ال جارتىلاي فينالعا جولداما العان كەزدە الەم چەمپيونى اتاناتىنىما ەشقانداي كۇمانىم بولعان جوق. فينالدا سول كەزدەگى ەكى دۇركىن, كەيىننەن ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى اتانعان نيكيتا ليۆادامەن كەزدەستىم. ول 2:0 ەسەبىمەن العا شىققان كەزدە كەيبىرەۋلەر مەنى تۇبەگەيلى جەڭىلدى دەپ ويلادى. ايتكەنمەن, سالقىنقاندىلىعىمنان تانباي, 7:4 ەسەبىمەن باسىم ءتۇستىم. وسىلايشا, ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزدىم», دەيدى تاستاياق تارلانى.
* * *
بيليارد الەمىندە الەم چەمپيوناتىنا پارا-پار بىرنەشە جارىس بار بولسا, سونىڭ ءبىرى – كرەمل كۋبوگى. اتالعان دوداعا قازاقستان اتىنان بىرنەشە سپورتشى قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا ەرنار شىمباەۆ تا بار.
بۇل جولى دا ەرنار مەن يوسيف ابراموۆ ءبىر سەبەتكە ءتۇستى. كەزەكتى كەزەڭنىڭ بىرىندە ەكەۋىنىڭ جولى قايتا ءتۇيىستى. ارالاس پيراميدادان وتكەن جارىستاردا بارىن سالاتىن ەرنار ويىن ورتاسىندا قارسىلاسىنان 3:2 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ جاتقان. كەزەكتى پارتيانى ءوز پايداسىنا شەشكەن رەسەيلىك سپورتشى قازاقستاندىقتىڭ شامىنا تيە سويلەدى.
ء«سال-ءپال بابىم جاقسى بولسا, مەن سەنى تالقاندايمىن. سوڭعى ون بەس جىلدا ەشكىم بىلمەيتىن الەم چەمپيوناتىنان باسقا تۇك ۇتقان جوقسىڭ. قانىبەك ساعىنباەۆتىڭ قيسىق سوققىلارىنىڭ ارقاسىندا باعىڭ جاندى. مەن ۇلكەن تۋرنيرلەردى سەنەن بەس ەسە ارتىق ۇتقانمىن. سەن ءوزى كىمسىڭ؟» دەدى رەسەيلىك سپورتشى اشۋعا بۋلىعىپ.
بۇل جولى ەرنار دا ءۇنسىز قالمادى. «مەن ەكى دۇركىن الەم چەمپيونىمىن. ال سەن قاي كەزدە بابىڭا ەنەسىڭ؟ سونى ايتشى», دەپ قىسقا قايىردى قازاق سپورتشىسى. ال ابراموۆ بولسا توقتاعان جوق. «مەن بابىمدا جۇرگەندە سەن جوق بولدىڭ», دەدى ول كۇڭكىلدەپ. ەرنار بۇدان كەيىن ونىڭ ءسوزىن ەلەڭ قىلعان جوق. قارسىلاسىن 5:4 ەسەبىمەن جەڭىپ, كەلەسى كەزەڭگە جولداما الدى.
شەشۋشى پارتيادا عانا ۇستەمدىك تانىتىپ, وزبەكستاندىق دجامال قوشقاروۆتى 5:4 ەسەبىمەن جەڭگەن ەرنار جارتىلاي فينالدا رەسەيلىك پاۆەل پلوتنيكوۆتان دا 5:4 ەسەبىمەن ايلاسىن اسىردى. فينالدا ءوزىنىڭ دوسى, قىرعىز ەلىنىڭ ۇكىلى ءۇمىتى داستان لەپشاكوۆپەن كەزدەسكەن شىمباەۆ 5:2 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, كرەمل كۋبوگىن ۇتىپ الدى. وسىلايشا, تاعى دا ابراموۆتىڭ اۋزىنا قۇم قۇيىلدى.
ۇلكەن سپورتقا قايتا ورالىپ, ەكىنشى تىنىسى اشىلعان شىمباەۆتىڭ تاعى ءبىر ارمانى بار. سول ارمانعا جەتۋ جولىندا تالماي تەر توگۋگە دايىن.
ء«ۇش دۇركىن الەم چەمپيونى اتانعىم كەلەدى. سول ماقساتقا قول جەتكىزۋ جولىندا بار كۇشىمدى سالاتىن بولامىن. راس, وتىزدان اسقان سوڭ الەم چەمپيونى اتانۋ وڭايعا سوقپايدى. الايدا ۇزدىكسىز جاتتىعۋدان قول ۇزبەسەڭ, ماقسات اقيقاتقا اينالادى», دەيدى ەرنار.
حالىقارالىق دودالاردا ەل نامىسىن ابىرويمەن قورعاپ جۇرگەن سپورتشىنىڭ ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى اتانۋىنا بارلىق مۇمكىندىگى بار. ونىڭ بويىنداعى شەبەرلىك پەن تالانت, سالقىنقاندىلىق جەڭىسكە باستار جولدان جاڭىلدىرعان ەمەس. تالانتىن ەڭبەكپەن ۇشتاعاننىڭ ەسەسى كەتپەيدى.