قازاقتا «قىنالى بارماق» دەگەن تەڭەۋ بار. ياعني «از نارسەنى كوپتەي قىلادى, كوپ نارسەنى كولدەي قىلادى». ەرىنىڭ بارىن دا, جوعىن دا بىلدىرمەيتىن وسى قىنالى بارماق قىز-كەلىنشەكتەر. جەتىسۋدا تىگىن كاسىبىن تىزگىنگە العان ارۋلار جەتەرلىك. ءتىپتى باسىم بولىگى مەملەكەتتەن بولىنگەن گرانتتى يگىلىگىنە جاراتىپ, ءىسىن شىر كوبەلەك اينالدىرىپ وتىر.
جەتىسۋ ءوڭىرى ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاۋدا ۇدايى العى شەپتە, سىرتتان كەلگەن قانداستارىمىزبەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىندار بەرەكەلى ءىستىڭ كىلتىن تاۋىپ ۇلگەرگەن. اتا كاسىپتى بيزنەسكە اينالدىرعان ايەلدەردىڭ ەڭبەكقورلىعى كوز سۇيسىنتەدى. سولاردىڭ ءبىرى – تەكەلىلىك قارلىعاش دولاشەۆا مەن جازەركە مۇسابەكوۆا.
اناسى مەن قىزى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قايتارىمسىز گرانتقا يە بولىپ, تسەحقا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار مەن ماتەريالدارىن تولىقتىرعان. ءسويتىپ, ءوز ىستەرىن دوڭگەلەتىپ وتىر. ولارعا ءوز كەزەگىندە تەكەلى قالالىق اكىمدىگى دە جاردەمدەستى. بىزگە تىگىن شەبەرلەرى يگىلىكتى ءىستىڭ تەتىگىن قالاي تاپقانىن بايانداپ بەردى.
«قۇراق قۇراۋ, تەكەمەت باسۋ, سىرماق تىگۋ سىندى ۇلتتىق ءداستۇرىمىزدى بالا كەزدەن بويىمىزعا ءسىڭىرىپ وستىك. اپالارىمىزعا قولعابىس ەتىپ, تىگىن تەحنيكاسىن ۇيرەندىك. جالپى, تىگىنشىلىك – انامنان دارىعان ونەر. العاشىندا تەك ۇيدە تاپسىرىس قابىلداپ, كەيىن حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, سۇرانىس ۇلعايعان سوڭ, تىگىن شەبەرحاناسىن اشۋ تۋرالى وي كەلدى. قىزىم دا مەنىڭ باستامامدى قولداپ, ءوز كاسىبىمىزدى جولعا قويۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسۋعا سۇرانىس بىلدىردىك. ۇسىنعان جوبامىز جەڭىسكە جەتىپ, ءوز ءىسىمىزدى باستاپ كەتتىك», دەيدى ق.دولاشەۆا.
شاعىن شەبەرحانادا 6 ادام جۇمىس ىستەيدى. قۇراقتىڭ ءتۇرلى ورنەكتەرىن ايشىقتاپ, تۇتىنۋشىنىڭ تالعامىنا ساي تاپسىرىستار قابىلدايدى. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدارىمىزعا, اسىرەسە قىز جاساۋى مەن كورپەشە, جاستىق, قورجىندارعا سۇرانىس جوعارى. ونى كاسىپ يەسى ماقتانىشپەن جەتكىزدى.
اناسىنا قولعابىس جاساپ, ءبىر جاعىنا شىعىسىپ جۇرگەن جاس كاسىپكەر جازەركە ناعىزبەكقىزى جاڭادان كاسىپ اشامىن دەگەن ادام بىردەن بايىپ كەتۋدى ويلاماۋ كەرەكتىگىن ايتادى. قارەكەت ەتسەڭىز, قۇداي ەسەلەپ بەرمەك.
«بيزنەس-يدەيانى تاڭداۋ, جوسپار ازىرلەۋ, ساتۋدى جولعا قويۋ – مۇنىڭ ءبارى وڭاي شارۋا ەمەس. كاسىپپەن اينالىسۋ ۇلكەن تاۋەكەلدىلىكتى تالاپ ەتەدى. ءبىز دە انامىزبەن بىرگە كاسىپ اشۋ تۋرالى شەشىمگە كەلىپ, ءوز ءىسىمىزدى اشتىق. ارينە, العاشقى ايلاردا بىرقاتار قيىندىقتارمەن كەزىگىپ, سول ارقىلى ءبىراز تاجىربيە جينادىق. قازىر جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ زامانى. مەن اناما تەك تىگىن تىگۋ جاعىنان عانا ەمەس, دايىن بولعان ونىمدەردى الەۋمەتتىك جەلىلەرگە ورنالاستىرۋعا دا كومەكتەسەمىن. جارناما نارىعىن دا زەرتتەپ, حالىققا قولايلى قىزمەت ءتۇرىن ۇسىنۋعا كۇش سالۋدامىز», دەيدى ج.ناعىزبەكقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قولونەر ورتالىعىندا ءتۇرلى زاماناۋي ۇلگىدەگى ماتەريالداردى پايدالانا وتىرىپ, توي-تومالاقتارعا ارنالعان سىي-سىياپاتتار دايىنداۋعا مۇمكىندىك مول. سونداي-اق تىگىنشىلەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا قۇرال-جابدىقتار قورىن كەڭەيتۋدى ويلاستىرىپ وتىر. تسەحتا ءارتۇرلى بۇيىمدى جەدەل ازىرلەۋ ءۇشىن جاڭا ستانوكتار مەن دانەكەرلەۋشى لازەر قۇرىلعىلارى قاجەت. سول ماقساتتا ولار تاعى ءبىر مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قاتىسىپ, ناتيجەسىن كۇتىپ وتىر. بۇگىندە حالىق العىسىن الۋ, ءوز ىستەرىنىڭ ناعىز شەبەرى اتانۋ – باستى ماقساتى. سول باعىتتا ايانباي ەڭبەك ەتۋگە ءازىر.
شەبەرحانا ۇجىمىنىڭ ونىمدەرى تەكەلىدە عانا ەمەس, تۋريستەردىڭ دە اراسىندا سۇرانىسقا يە. ماسەلەن, تۇركيا, گەرمانيادان كەلگەن قوناقتار قازاقى ناقىشتاعى بۇيىمدارعا تاپسىرىس بەرىپ, قىزىعۋشىلىق تانىتقان. شەتەلدەرگە كادەسىي رەتىندە ۇلتتىق بۇيىمداردى الاتىن تۇراقتى تۇتىنۋشىلارى دا از ەمەس. نارىقتا وزدەرىن ورنىقتىرىپ كەلە جاتقان قولونەر شەبەرحاناسىنىڭ ۇجىمى جۋىردا وبلىس ورتالىعىندا وتكەن ىسكەر ايەلدەردىڭ وڭىرارالىق فورۋمىنا قاتىسىپ, «قۇراق كورپە» نوميناتسياسى بويىنشا ارنايى ديپلوممەن جانە اقشالاي سىيلىقپەن ماراپاتتالدى. بۇل جەڭىس ولارعا كاسىبىن دامىتۋعا ۇلكەن لەپ بەردى.
ايتپاقشى, ىسكەر ايەلدەردىڭ وڭىرارالىق فورۋمىندا «قۇراق كورپە» اتالىمى بويىنشا ماراپات العان قولونەرلەردىڭ ىشىندە سارقاندىق نازيگۇل باتىرحان دا بار. ول دا سول دودادا 100 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى مەن ديپلومىن الىپ, لايىقتى ماراپاتقا يە بولعان. جالپى, بۇل بايقاۋعا جەتىسۋ وبلىسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ 57 قولونەرشىسى قاتىسىپ, 150-دەن استام جۇمىس ۇسىنىلعان ەدى.
سارقاندىق كاسىپ يەسى العاشقى تىگىن ونەرىن قۇراق كورپەدەن باستاپ, قازىر ءوز قولىمەن تىگىلگەن ءۇي ينتەرەرىن بەزەندىرۋگە ارنالعان ءستيلدى اكسەسسۋارلارىن تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنا باستادى. كوپبالالى انا تاۋار تۇرلەرىن بىرتە-بىرتە كوبەيتىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – ء«ۇي تۇمارى». ۇلتتىق تۇمارلار نازيگۇلدىڭ تىگىن ونەرىندەگى وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى دەسە دە بولادى. ولاردىڭ ارقايسىسى تەك ءتۇس ۇيلەسىمىنە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار سەمانتيكالىق مازمۇنىمەن دە وزگەشەلەنەدى.
الدىمەن ول تەك وتباسى مەن تۋىستارى ءۇشىن تىگەتىن, بىرتە-بىرتە سۇيىكتى ءىسى تابىس اكەلەتىن شاعىن بيزنەسكە ۇلاسقان. ازىرگە تاپسىرىستار ءوزى تۇراتىن سارقان قالاسىنىڭ تۇرعىندارىنان تۇسەدى, بىراق ءىسىن جاڭا باستاعان ايەل مۇنىمەن شەكتەلمەك ەمەس. ءبىرىنشى كەزەكتە سارقان اۋدانىنىڭ ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى قۇرامىنا كىرىپ, ارىپتەستەرىن ناتيجەسىمەن قۋانتتى. مىنە, ەندى وبلىس كولەمىنە تانىمال قولونەر شەبەرىنە اينالۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر.
«تىگىن تسەحىن اشۋدى ارماندايمىن, وندا كورپەدەن بولەك ءتۇرلى ۇلتتىق كيىم مەن ۇيگە ارنالعان اشەكەي جاسايتىن بولامىن. وسىلايشا, ءداستۇرلى قازاق قولونەرىن ساقتاۋعا جانە قۇراق تىگۋدى ناسيحاتتاۋعا ۇلەس قوسسام دەيمىن. قازىر بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق كيىمدەر مەن ۇيگە ماتادان جاسالعان تۇمارلار تىگەمىن. ولار ۇلتتىق ورنەكتەرمەن, اشىق ءتۇستى مونشاقتارمەن, ۇكى قاۋىرسىندارىمەن بەزەندىرىلگەن ءتۇرلى پىشىندە, ارقيلى تۇستە دايىندالادى. مىسالى, شاڭىراق نەمەسە دومبىرا تۇرىندەگىسى دە بار. بۇل جاي عانا بەزەندىرۋ ەمەس, تابىسقا جەتكىزەتىن, وركەندەۋگە باستايتىن, سونداي-اق جاعىمسىز ەنەرگيادان قورعايتىن تۇمارلار دەۋگە بولادى. سەبەبى ادامنىڭ ءوز قولىمەن جاساعان زاتتارىندا قول ەڭبەگى عانا ەمەس, ونەرپازدىڭ رۋحاني ەنەرگياسى دا مورلەنىپ تۇرادى», دەيدى ن.باتىرحان.
قۇراق كورپە تىگۋ بايىرعى قازاق ايەلىمەن ەنشىلەس ەسكى بۇيىم سەكىلدى كورىنەدى. بىراق ۇلتتىڭ مادەني مۇراسى سول ويۋلى كورپەدە جاتقانداي. سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى ءھام رۋحاني مۇرا رەتىندە قۇندى جادىگەر. ءاربىر قازاق وتباسىنىڭ ءۇيىنىڭ تورىندە قۇراق كورپە جايىلىپ تۇرسا, قانداي مارتەبە. بۇل رەتتە مەملەكەتتەن بەرىلەتىن كومەكتىڭ يگىلىكتى ىسكە جۇمسالىپ جاتقانى قۋانتادى. قىنالى بارماق قازاق ايەلدەرى كوبەيە بەرسىن!
جەتىسۋ وبلىسى