ۇستىمىزدەگى جىلعى ءساۋىردىڭ 14-ءى كۇنى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات قۇرمانعالي ءۋالي پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ اتىنا ساۋال جولداپ, كەيبىر اكىمدىكتەر وڭىرلەردىڭ بەلگىسىن تۋعا اينالدىرىپ, جينالىس وتەتىن زالداردىڭ تورىنە مەملەكەتتىك تۋمەن قاتار ورناتىپ قويعانىن سىنعا العان بولاتىن. اتاپ ايتقاندا, دەپۋتات ءوز ساۋالىندا بىلاي دەگەن ەدى:
جاقىندا ءبىراۋىزدان قابىلداپ, ەل بولىپ قۋانىپ, قاسيەتتى كوك تۋىمىزدى كوتەرگەنىمىزگە 18 جىل (4 ماۋسىم 1992 جىلى قابىلداندى) تولادى.
زاڭداعى “نىشاندارى” دەپ دۇرىس اتالماعان اتاۋىنان 2007 جىلى ارەڭ قۇتىلىپ, “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى تۋرالى” دەگەن ناعىز اتىمەن اتالعانىنا دا كوپ مەزگىل بولا قويعان جوق. بىراق بۇگىنگى تاڭدا كوڭىلگە تۇيتكىل سالىپ, ءبىزدى الاڭداتاتىن ءبىر ء“داستۇر” پايدا بولىپ, بىرتە-بىرتە ءورىس الىپ بارا جاتىر.
ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تۋى ءمىندەتتى تۇردە, ۇدايى كوتەرىلەتىن ءتارتىبى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى تۋرالى” زاڭمەن بەلگىلەنگەن, تولىق تىزىمدەرى كورسەتىلگەن. سونىمەن قاتار عيماراتتاردا تۇراقتى تىگىلگەن مەملەكەتتىك تۋعا تاۋلىكتىڭ قاراڭعى مەزگىلىندە دە جارىق ءتۇسىپ تۇرۋعا ءتيىس ەكەندىگى مىندەتتەلگەن.
الايدا, قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ جانە باسقا ۇيىمداردىڭ جالاۋى كوتەرىلۋىنە زاڭمەن شەكتەۋ قويىلماعان. سوعان ەلىكتەۋشىلىك پە, كوميتەتتەردىڭ, اگەنتتىكتەردىڭ, وبلىستاردىڭ, قالالاردىڭ ەل تۋىمەن جارىستىرىپ تۋ كوتەرە باستاعانىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟! ماڭدايىمىزعا ارمانداپ ءجۇرىپ جەتكەن كوك بايراعىمىز تار بولىپ بارا ما؟ باس-باسىمىزعا تۋ تىگىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ تۋىمەن جارىستىرۋ سياقتى جامان نىشانعا شەكتەۋ قويىلماسا, ءبىر كۇنى ءبىر پىسىعىمىز رۋ-رۋدىڭ تۋىن كوتەرىپ شىقپاسىنا كىم كەپىل؟! مۇنىمەن كوك تۋىمىزدىڭ كۇشىن السىرەتپەسەك, كۇشەيتە المايمىز. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋىنىڭ قاسىندا تەك حالىقارالىق كەزدەسۋلەر مەن جارىستار وتكەن كەزدە وزگە ەلدىڭ تۋى تۇرۋى ءتيىس.
ال, ءار اۋداننىڭ, وبلىستىڭ, قالانىڭ بەلگىسى (ەمبلەما) باسقا ءماسەلە. ول بەلگى عانا. بۇگىنگى تاڭدا كەيبىر وڭىرلەردەگى اكىمدىكتەردىڭ سول بەلگىنى تۋعا اينالدىرىپ, جينالىس وتەتىن زالداردىڭ تورىنە مەملەكەتتىك تۋمەن قاتار ورناتىپ قويعانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. گازەتتەرگە دە سۋرەتتەرى شىعىپ جاتىر. ءبىز ءدال بۇلاي ەتەتىندەي فەدەراتيۆتىك ەمەس, ۋنيتارلى مەملەكەتپىز عوي.
بۇل كورگەن كوزگە دە, كوڭىلگە دە قونبايتىن جامان نىشان, ال نىشان دەگەن سوزدەن ارەڭ قۇتىلىپ, وزگەرىس ەنگىزگەنىمىزگە ءۇش جىل تولماي جاتىپ, تاعى دا جامان نىشاننىڭ توبەسى كورىنە باستاعان وسى سياقتى رەتسىز ادەتكە شەكتەۋ قويۋ كەرەك دەپ ويلايمىز.
جۋىردا ۇكىمەت باسشىسىنان وسى دەپۋتاتتىق ساۋالعا جاۋاپ كەلدى. وندا بىلاي دەلىنەدى:
“مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋ جانە ولاردى دۇرىس قولدانۋدى باقىلاۋ بارلىق ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى قىزمەتىندەگى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
مادەنيەت مينيسترلىگى مەملەكەتتىك رامىزدەر جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ جۇمىسشى ورگانى ءارى وسى باعىتتاعى وزگە دە ماسەلەلەرگە جاۋاپتى ورتالىق اتقارۋشى ورگان رەتىندە مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ ءتيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە بۇل سالاداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءىس-شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وسى باعىتتاعى قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدە.
اتاپ ايتقاندا, كوميسسيانىڭ جانىنان مادەنيەت, ءبىلىم جانە عىلىم, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىكتەرىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرىلعان ارنايى ينسپەكتسيالىق توپ قىزمەت ەتەدى. ولاردىڭ نەگىزگى مىندەتى رەسپۋبليكا كولەمىندەگى مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قولدانىلۋى مەن پايدالانىلۋىن باقىلاۋ بولىپ تابىلادى.
ينسپەكتسيالىق توپ كوميسسيا ءتوراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆ بەكىتكەن 2009 جىلعى 28 جەلتوقسانداعى جوسپارعا سايكەس جۇمىس جۇرگىزۋدە. سونىمەن قاتار, بيىلعى جىلدان باستاپ ونىڭ كۇرامى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ماماندارىن ەنگىزۋ ارقىلى كۇشەيتىلدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل جۇمىسقا باس پروكۋراتۋرانى دا قاتىستىرۋ كوزدەلۋدە. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى توپ مۇشەلەرى قىزىلوردا, شىعىس قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىندا بولىپ, باقىلاۋ جۇمىستارىن وتكىزدى. ال اعىمداعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اتىراۋ, قاراعاندى, باتىس قازاقستان وبلىستارىنا ارنايى ءىسساپارلار ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
سوڭعى ەكى جىل كولەمىندە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر بارىسىندا ينسپەكتسيا مۇشەلەرىنىڭ تاراپىنان مەملەكەتتىك رامىزدەردى پايدالانۋ مەن قولدانۋدا بىرقاتار كەمشىلىكتەر انىقتالعان. مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ ساپاسىز دايىندالۋى, ولاردىڭ تۇنگى ۋاقىتتا جارىقتاندىرىلماۋى, تەحنيكالىق پارامەترلەرىنىڭ بەلگىلەنگەن ستاندارتتارعا سايكەس كەلمەۋى, مەملەكەتتىك رامىزدەر بەينەلەنگەن ونىمدەردىڭ ارنايى ليتسەنزياسىز شىعارىلۋى جانە ت.ب.
كەيبىر مەملەكەتتىك ورگانداردا مەملەكەتتىك تۋدىڭ قاسىنا ءوز ەمبلەماسى بار تۋلاردى ورناتىپ, جۇمىس بولمەلەرىندە نەمەسە ءماجىلىس زالدارىندا پايدالانعان فاكتىلەر دە ورىن الىپ كەلگەن. مۇنداي كەمشىلىكتەر انىقتالعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى اتىنا ءتيىستى ەسكەرتۋلەر جاسالىپ, وسى ماسەلەگە بايلانىستى قورىتىندى اقپارات كوميسسيا توراعاسىنا جولدانىپ وتىرادى.
سونداي-اق, وسى ماسەلەلەرگە قاتىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىن كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىستارىنا شاقىرىپ, ەسەبىن تىڭداۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلگەن. وتىرىستا انىقتالعان كەمشىلىكتەردى جويۋ ماسەلەسىمەن قاتار, كەمشىلىك جىبەرگەن مەملەكەتتىك ورگاندا, سونىمەن قاتار, ونىڭ جەرگىلىكتى قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىندە مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋ, پايدالانۋ مەن قولدانۋ سالاسىنداعى جۇمىستاردى ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستارى مەن جوسپارلارى قارالادى.
سونىمەن بىرگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 4 ماۋسىمداعى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى تۋرالى” كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 5-بابىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىمەن قاتار, شەت مەملەكەتتەردىڭ, كوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ جانە باسقا دا ۇيىمدار تۋلارىنىڭ ءبىر مەزگىلدە كوتەرىلۋىنە تىيىم سالىنباعانىن اتاپ ءوتۋ ءجون.
سول سەبەپتەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىنىڭ قاسىندا تەك حالىقارالىق كەزدەسۋلەر مەن جارىستار وتكەن كەزدە وزگە ەلدەردىڭ تۋلارى تۇرۋ جونىندە يمپەراتيۆتى نورمانى قابىلداۋ كورسەتىلگەن كونستيتۋتسيالىق زاڭعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ تالاپ ەتىلەدى. اتالعان ماسەلەنى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ ءجونىندە مادەنيەت مينيسترلىگىنە تاپسىرما بەرىلدى”.