2022 جىلدىڭ 29 جەلتوقسانىندا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كولىك جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنا قول قويدى. سوعان سايكەس ازاماتتىق اۆياتسياعا قاتىستى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا, جەر كودەكسىنە, ەڭبەك كودەكسىنە جانە باسقا دا زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلمەك.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, اتالعان زاڭ ازاماتتىق اۆياتسيا قىزمەتىن رەتتەۋ تەتىگىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدى, ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى مەن اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋدى, سونداي-اق اۋە كولىگى قىزمەتتەرىن پايدالاناتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى تۇزەتۋلەردى قامتيدى.
ماسەلەن, ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ جانە جەردى پايدالانۋدى شەكتەۋ ءۇشىن, سونداي-اق اۋەجاي ماڭىنداعى اۋماقتا وبەكتىلەر سالۋ ءۇشىن اۋەايلاق ماڭىنداعى اۋماقتا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدى رەتتەيتىن نورما ەنگىزىلەدى. تيىسىنشە, جەر كودەكسىنە اۋەايلاق ماڭىنداعى اۋماقتا قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا رۇقسات الۋدى تالاپ ەتەتىن اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى زاڭنامانىڭ ەرەجەلەرى تولىق ەسكەرىلەدى.
بۇدان باسقا وسى زاڭدا حالىقارالىق اۋەجايلار ءۇشىن اۋەجاي ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ناقتى كەزەڭدەرىن جانە باسىم مىندەتتەر تىزبەسىن قامتيتىن باس جوسپاردى بەكىتۋ جونىندەگى ەرەجە بەلگىلەنەدى. بۇل تاسىمالداۋ كولەمىنىڭ بولجامدى ءوسۋىن ەسكەرۋگە, اۋەجايلاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى جەر ۋچاسكەلەرىن قامتاماسىز ەتۋگە, حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى مەن اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ دە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى.
ۆەدومستۆونىڭ حابارلاۋىنشا, قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعان جانە ءوزىنىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارىن قامتاماسىز ەتە المايتىن وڭىرلىك اۋەجايلاردى مەملەكەتتىك قولداۋ ماقساتىندا سۋبسيديالاۋ تەتىگى قاراستىرىلادى.
«سونداي-اق اۆياكومپانيالاردىڭ ءموبيلدى ءنومىر مەن ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى جولاۋشىلاردى رەيس مارتەبەسىنىڭ وزگەرۋى تۋرالى, ونىڭ وزگەرۋ سەبەپتەرى جانە رەيستىڭ وزگەرگەن ۋاقىتى تۋرالى نەمەسە جاڭا مارشرۋت تۋرالى, سونداي-اق رەيس مارتەبەسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى اۆياكومپانيالار ۇسىناتىن قىزمەتتەر تىزبەسى تۋرالى ۋاقتىلى حاباردار ەتۋدى مىندەتتەيتىن نورمالار كوزدەلىپ وتىر. جولاۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا جولاۋشىنى مەجەلى پۋنكتكە ۋاقتىلى جەتكىزبەگەنى ءۇشىن جىبەرىلگەن ءار ساعاتقا تاريف (مەرزىمى وتكەن ۇشۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتاريفى) قۇنىنىڭ 3 پايىزى مولشەرىندە تاسىمالداۋشى كومپانيالارعا ايىپپۇل سالۋ قاراستىرىلعان», دەپ حابارلادى مينيسترلىك.
سونىمەن قاتار زاڭدا اۋە تاسىمالداۋشىلاردىڭ دا مۇددەسى ەسكەرىلگەن. ايتالىق, كومپانيالارعا «جولاۋشىلاردىڭ قارا ءتىزىمىن» جاساۋعا رۇقسات ەتىلەدى. ياعني اۋە كولىگى ارقىلى جۇرۋگە شەكتەۋ قويىلعان ادامداردىڭ ءتىزىمى جاسالماق. دەمەك وسى تىزىمگە ەنگىزىلگەن جولاۋشى رەيسكە جىبەرىلمەيدى. بۇعان قوسا جولاۋشى اۋە كەمەسىنىڭ بورتىندا قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان جاعدايدا ءتيىستى زاڭعا سايكەس اكىمشىلىك جازا قولدانۋ تۋرالى سوت قاۋلىسى زاڭدى كۇشىنە ەنگەن كەزدە نەمەسە وسى بۇزۋشىلىعى ءۇشىن ايىپتاۋ ۇكىمى نەگىزىندە ءبىر جىل مەرزىمگە دەيىن اتالعان تىزىمگە ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
بۇدان بولەك, وسى رەفورما ۇلتتىق زاڭنامانى حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ (ICAO) ستاندارتتارى مەن شەتەلدىڭ وزىق تاجىريبەسىمەن ودان ءارى ۇيلەستىرۋگە باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, ازاماتتىق اۆياتسيا قىزمەتىنە اۋەدەگى وقيعالار مەن ينتسيدەنتتەر تۋرالى دەرەكتەردى ۇسىنۋ جۇيەسى ارقىلى اۆياتسيالىق پەرسونالدىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىگىن كوزدەيتىن «ادىلەتتى مادەنيەت» قاعيداتى ەنگىزىلەدى. سونداي-اق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ ءبىرىنشى باسشىسىنىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى, سول سەكىلدى بەلگىلى ءبىر ساناتتاعى اۋەايلاقتاردى سەرتيفيكاتتاۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگى قاراستىرىلادى. بۇعان دەيىن بۇل تالاپ اۋەايلاقتاردىڭ بارلىق ساناتىنا قولدانىلىپ كەلدى.
وسى رەتتە اشىق تەڭىزدىڭ ايماعىنداعى نەمەسە دەربەستىگى بەلگىسىز اۋە كەڭىستىگىندە دە اۋە قوزعالىسىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى شەشىلەتىنىن ايتا كەتەيىك. بۇدان باسقا اۆياتسيالىق ينسپەكتورلار ءوز قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ءتيىستى دەڭگەيدە ورىنداماسا, جاۋاپقا تارتۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ, ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن اۋە جۇيەلەرىنە بايلانىستى سەرتيفيكاتتاۋ ءتارتىبى ەنگىزىلەدى. مىسالى, ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن ۇشۋ اپپاراتتارىن پايدالانۋ پروتسەسىن رەتتەۋ جونىندەگى نورمانى ەنگىزۋ قاشىقتان سايكەستەندىرۋگە قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەپ, ولاردى پايدالانۋعا ارنالعان ايماقتاردى ايقىنداۋعا ىقپال ەتەدى. سونداي-اق «ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيە» جانە «ۇشقىشسىز اۋە كەمەسى» ۇعىمدارى ەنگىزىلەدى.
تۇتاستاي العاندا, ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر اۆياتسيا قىزمەتىندە مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ازاماتتىق اۆياتسيا سۋبەكتىلەرى ءۇشىن كەيبىر اسپەكتىلەردى ناقتىلاپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋگە جول اشادى.