جەر ۋچاسكەلەرىن ءبولۋ جەڭىلدەتىلەدى

اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كاداسترى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. بۇل ماسەلە بويىنشا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اسەت تۇرىسوۆ بايانداما جاسادى.

«بوس جەر ۋچاسكەلەرى بويىنشا اقپاراتتىڭ بولماۋى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ازاماتتارعا جەر ۋچاسكەسىن بەرۋدەن فورمالدى تۇردە باس تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. حالىققا بوس جەر ۋچاسكەلەرى, راسىمدەلگەن جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىلەرى, ينفراقۇرىلىمدار تۋرالى اقپاراتقا تەڭ جانە اشىق قول قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كاداسترىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى ازىرلەندى», دەدى ءا.تۇرىسوۆ.

جاڭادان قۇرىلعان اقپاراتتىق جۇيە جەر جانە قۇقىقتىق كاداسترلار تۋرالى اقپاراتتى جيناپ, جاريا كاداسترلىق كارتا ارقىلى بارشاعا قولجەتىمدى بولماق. وندا جەر ۋچاسكەلەرى, باس جوس­پار­لار, ەلدى مەكەندەردىڭ ورنالاستى­رۋدى جوسپارلاۋ جوبالارى, ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار, جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىلەرى جانە مەملەكەتتىك ور­گاندار مەن ۇيىمداردىڭ وزگە دە مالىمەتتەرى تۋرالى اقپارات قامتىلماق.

«جاريا كارتانىڭ جۇمىس ىستەۋى, تولتىرىلۋى جانە پايدالانىلۋى ۋاكى­لەتتى ورگانداردىڭ كەلىسىمى بويىن­شا تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى بەكى­تەتىن جەكەلەگەن قاعيدالارمەن رەگلا­مەنت­تەلەدى. بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كاداس­ترىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋ جەر قاتىناستارى سالاسىنداعى راسىمدەردى جەتىلدىرۋگە جانە وڭتايلاندىرۋعا, سونداي-اق ولاردى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جەر ۋچاسكەسىن بەرۋدىڭ ەلەكتروندىق ءتارتىبىن ەنگىزۋ ءۇشىن بىرقاتار زاڭنامالىق تۇزەتۋ ەنگىزۋ قاجەت بولدى», دەدى ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى.

وسىلايشا, اكىمدىككە بارماي-اق, جاريا كاداسترلىق كارتاسىن پايدالانا وتىرىپ, «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا ءوتىنىش بەرە الادى. جەر ۋچاسكەسىن الۋعا مۇددەلى تۇلعا ەلەكتروندىق وتىنىشتەن بولەك, جاريا كارتاسىندا ءوزى ازىرلەگەن جەر ۋچاسكەسىنىڭ سىزباسىن ۇسىنادى.

قول قويىلعان ءوتىنىش «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىنە جىبەرىلەدى. جولدانعان ءوتىنىشتىڭ قابىلدانعانى تۋرالى حابارلاما ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالىنداعى جەكە كابينەتىنە جىبەرىلەدى. وندا جەر ۋچاسكەسىن ءبولۋ سحەماسىن كەلىسۋ كۇنى كورسەتىلەدى.

«ساۋلەت ورگاندارى ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەننەن كەيىن سۇراتىلىپ وتىرعان جەر ۋچاسكەسىنىڭ باس جوسپارعا جانە ورنالاستىرۋ جوسپارلارىنا سايكەستىگىن, نىسانالى ماقساتى بويىنشا بەرۋ مۇمكىندىگىن ايقىندايدى. سونىمەن بىرگە قولدانىستاعى ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى كورسەتە وتىرىپ جەر ۋچاسكەسىن ءبولۋ سحەماسىن دايىندايدى.

ازىرلەنگەن جەر ۋچاسكەسىن ءبولۋ سحە­ماسى بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ كەلىسۋىنە جىبە­رىلەدى. تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى ينجەنەرلىك جەلىلەرگە قوسىلۋدىڭ تەحنيكالىق شارتتارىن قوسىمشا ۇسىنادى. ياعني ءوتىنىش بەرۋشىگە جەر ۋچاس­كەسىن بەرۋ شەشىمى قابىلدانعان جاعدايدا وعان تەحنيكالىق شارتتار بىرگە ۇسىنىلادى. ال جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ مۇمكىندىگى جوق نەمەسە كەلىسۋشى ورگان­داردىڭ تەرىس قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا ءوتىنىش بەرۋشىگە اكىم­دىكتىڭ شەشىمىن شىعارماي-اق, ساۋلەت ورگاندارىنىڭ قورىتىندىسى تۇرىندەگى دالەلدى باس تارتۋ جولدانادى», دەدى ءا.تۇرىسوۆ.

كەلىسىلگەن جەر ۋچاسكەسىن ءبولۋدىڭ سحەماسى كەلىسىم جاساۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ جەكە كابينەتىنە جولدانادى. سودان كەيىن اكىمگە قول قويۋعا جىبە­رىلەدى. جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتي­جەسىندە جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەك­تىسىنىڭ كاداسترلىق پاسپورتى دايىن­دالادى. وسىلايشا, ءبىر ءوتىنىش ارقىلى 4 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى.

ء«اربىر كەزەڭدە قۇجاتتىڭ قارالۋ با­رىسى جاريا كارتادا ءتۇرلى تۇستەرمەن كورسەتىلەدى جانە ءوتىنىش بەرۋشىگە قۇجاتتاردىڭ ءوتۋ مەرزىمى مەن ءراسىمىن تسيفر­­لىق قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. بىرىڭعاي مەملە­كەتتىك كاداسترىنىڭ اقپاراتتىق جۇيە­سىندە وبەكتىنى تىركەۋ جانە ەسەپكە الۋ اتالعان جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەك­تىسىنىڭ بار ەكەنىن جانە ونىڭ سيپاتتامالارىن راستايدى. بۇل ءتارتىپ قالالار اۋماعىندا جاڭادان بەرىلەتىن جەر ۋچاسكەلەرىنە قولدانىلاتىن بولادى.

جالپى ايتقاندا, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە وزگە ۇيىم­دارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل تۇجى­رىم­داماسى وزگەرەدى. بارلىق اقپاراتتىق جۇيەنى ينتەگراتسيالاۋ ەسەبىنەن ءوتىنىشتى قاراۋ بارىسىنا تسيفرلىق باقىلاۋ قامتاماسىز ەتىلەدى جانە مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ جەر ۋچاسكەسىن بەرۋدە نەگىزسىز باس تارتۋلارىنىڭ جولىن كەسەدى», دەدى ءا.تۇرىسوۆ.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلى­سىمدى (جەكەشە سەكتورعا جانە ەكونومي­كانى نەعۇرلىم ورنىقتى قالپىنا كەلتىرۋگە نەگىزدەلگەن دامۋ ساياساتىن قار­جىلاندىرۋعا ارنالعان قارىز) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. اتالعان قۇجات جونىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ بايانداما جاسادى.

«بيىلعى 2 شىلدەدەگى پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس 345,7 ملن ەۋرو سوماسىنداعى قارىز تۋرالى كەلىسىمگە 24 تامىزدا قول قويىلدى. قارىز تولى­عىمەن بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجى­لان­دىرۋعا باعىتتالادى. قاراجات رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە كوزدەلگەن الەۋمەتتىك جانە باسقا دا باسىمدى ماقساتتارعا ارنالعان قارجىنى قوسا العاندا, جالپى بيۋدجەت شىعىستارىن قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قارىزى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا 2,5 جىلدىق جەڭىلدىك كەزەڭىمەن, 11,5 جىل وتەۋ مەرزىمىنە بەرىلەدى. سىياقى ستاۆكاسى ەۋ­ريبور جانە وزگەرمەلى سپرەدتەن تۇ­رادى. بىرجولعى كوميسسيا قارىز سوماسىنىڭ 0,25 پايىز, ال رەزەرۆ­تىك كوميسسيا يگەرىلمەگەن قارىز قال­دى­عىنىڭ 0,25 پايىزىن قۇرايدى. قارىزعا قىزمەت كورسەتۋ جانە ونى وتەۋ كەلىسىمدە بەلگiلەنگەن قارجىلىق شارتتارعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.

بۇدان بولەك, «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. قۇجاتتا جاس­تار ۇعىمىنىڭ شەگىن 35 جاسقا دەيىن, ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىككە شىعۋىن 61 جاس دەڭگەيىندە بەكىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.

«زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى سالاسىن جەتىلدىرۋگە, قوعامدىق قاتىناستاردى كەشەندى رەتتەۋدىڭ ءتيىمدى قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋعا, جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, جاستاردىڭ دامۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار «جاس­تار» ۇعىمىنىڭ جاس شەگىن 29-دان 35 جاسقا دەيىن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋ ەنگىزدى. بۇل جاستاردىڭ الەۋ­مەتتىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دارعا جاستارعا جەڭىلدىكپەن جالعا بەرى­لەتىن تۇرعىن ءۇي تاپسىرۋ جونىندەگى باع­دار­لامانى ازىرلەۋ جانە ىسكە اسىرۋ بو­يىنشا جاڭا قۇزىرەت بەرۋگە باعىت­تالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى», دەدى دەپۋتات ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا.

بۇدان باسقا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىن ىسكە اسىرۋ تۇرعىسىندا دەپۋتاتتار زاڭ جوباسى اياسىندا الەۋمەتتىك بلوكقا قاتىستى ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. سوعان سايكەس, بالا كۇتىمى بويىنشا تولەمدەردى تاعايىنداۋ كەزەڭىنىڭ ۇزاقتىعىن 1,5 جاسقا دەيىن ۇلعايتىلادى. ەڭ تومەنگى بازالىق زەينەتاقى مولشەرىن ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70 پايىزىنا دەيىن, ەڭ جوعارى بازالىق زەينەتاقى مولشەرىن 120 پايىزعا دەيىن بەكىتۋ كوزدەلگەن. ايەلدەر ءۇشىن زەينەتكەرلىككە شىعۋ جاسىن 2028 جىلعا دەيىن 61 جاس دەڭگەيىندە بەكىتىلەدى. سونداي-اق جاسىنا بايلانىس­تى زەينەتاقى تولەمدەرىن ەسەپتەۋ ءۇشىن تابىس شەگىن 46 ەسەلەنگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن 55 ەسەلەنگەن دەڭگەيگە دەيىن ۇلعايتۋ ەسكەرىلگەن.

جالپى وتىرىستا دەپۋتات ايبەك پاياەۆتىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلدى. «پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايبەك پاياەۆ مىندەتتەرىن اتقارۋ­دان ءوز ەركىمەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش بەردى. وسىعان وراي ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سىزدەردىڭ نازار­لارى­ڭىزعا كونستيتۋتسيانىڭ 52-بابىنا, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پار­لامەنتى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ 24-بابى 3 جانە 8-تارماقتارىنا سايكەس, ءماجىلىس دەپۋتاتى ا.پاياەۆتىڭ ءوتى­­نىش بەرۋىنە بايلانىستى ونىڭ وكى­لەت­تىلىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋ­را­لى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ۇسىنىم ەن­گىزىپ وتىر», دەدى ورتالىق سايلاۋ كو­­ميس­سياسىنىڭ مۇشەسى شاۆحات وتەمىسوۆ.

پالاتا دەپۋتاتتارى اتالعان ۇسى­نىمعا داۋىس بەرىپ, دەپۋتاتتىڭ وكىلەت­تىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

سونىمەن قاتار ءماجىلىس ەرەكشە تاۋارلاردى باقىلاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. «ەۋ­رازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭ­بەرىندە كرەديتتىك تاريحتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن مالىمەتتەر الماسۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى.