بيزنەسكە كومپلاەنس-مامان قاجەت

كەز كەلگەن بيزنەس ءتۇرى قانداي دا ءبىر تاۋەكەلدەرمەن بەتپە-بەت كەلە­تىنى داۋسىز. قازىر ىسكەرلىك سالاداعى قاۋىپ-قاتەردى سەيىلتىپ, كاسىپتى تابىس­تى جۇرگىزۋ ءۇشىن كومپلاەنس-ماماندارى اۋاداي قاجەت. ول ايىپپۇلدار مەن سانكتسيالاردىڭ الدىن الۋعا جانە باقىلاۋشى ۇيىمداردىڭ تاراپىنان سۇراقتار تۋىنداعان جاعدايدا ءتيىمدى ءىس-ارەكەتتىڭ تىزبەگىن قالىپتاستىرۋعا جاردەمدەسەدى. سول سەبەپتى جاڭا عاسىردا بيزنەستى مۇنداي ماماندارسىز ورگە سۇيرەۋ قيىن.

شەتەلدىك ساراپشىلار رەسەيلىك سەرىكتەستەر جانە كونتراگەنتتەرمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ قايتالاما سانكتسيا­لارعا ءتۇسۋ تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋدىڭ جولدارىن قاراستىردى. فورۋمدا «ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز ەلدەرىندەگى كومپ­لاەنس پروبلەمالارى مەن دامۋ تەن­دەنتسيالارى» زەرتتەۋىنىڭ قورىتىن­دىلارى تانىستىرىلدى.

زەرتتەۋگە بارلىعى 722 رەسپوندەنت قاتىسقان. ونىڭ 70%-دان استامى – قازاقستاننىڭ كومپانيالارى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كومپلاەنس باسىم باعىتتاردىڭ اراسىندا كوشباسشى بولىپ سانالادى. سەبەبى رەسپوندەنتتەردىڭ 66%-ى سوعان قاتىستى تاۋەكەلدەردى اتاپ ءوتتى.

سپيكەرلەر ايتقانداي, قازىر ەلى­مىزدە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كومپلاەنستىڭ وزەكتىلىگى مەن م­اڭىز­دىلىعى زاڭنامالىق دەڭگەيدە ايقىن­دالعان. كومپانيالار اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس­تىڭ كوممەرتسيالىق تۇرعىدا ورىندى ەكەنى جانە ونىڭ ىسكەرلىك بەدەلگە نۇقسان كەلتىرىپ, بيزنەستى قارجىلىق شىعىنعا ۇشىرايتىنى تۋرالى تۇسىنىك قالىپتاسقانى قۋانتاتىنىن ايتتى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا وتاندىق كۆازيمەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتوردىڭ 6 مىڭنان استام سۋبەكتىسى كومپلاەنس-قىزمەتتەردى ەنگىزگەن. الاي­دا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارى وكىنىشكە قاراي مۇنداي مامانداردى دا­يىندامايدى دەيدى قاتىسۋشىلار.

قۇقىقتىق ساياساتتى زەرتتەۋ ورتا­لىعىنىڭ ساراپشىسى دەنيس پري­ماكوۆ مىسال رەتىندە 4 مىڭنان اسا قىزمەتكەرى بار كومپانيادا ءبىر عانا كومپلاەنس وفيتسەردىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن كەلتىردى.

«كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى كوم­­­پانيالاردى دياگنوستيكالاۋ مىسالىن­دا جانە كومپلاەنس وفيتسەرلەرمەن جۇر­گىزىلگەن سۇحباتتاردان قازىر بىر­قاتار قىزمەتتە ءتيىمدى كومپلاەنس باعدار­لاما­سىنا ادامي رەسۋرستىڭ جەتىسپەيتىنى بايقالىپ وتىر», دەدى ساراپشى.

«كومپلاەنس قىزمەتكە تاجىريبەسى جوق ادامدار تارتىلعان كەزدە بۇل جۇمىس­تىڭ تيىمدىلىگىنە دە اسەر ەتەتىنىن ەس­تەن شىعارۋعا بولمايدى. كومپانيالار­داعى قىزمەتكەرلەردىڭ سانىنا بايلانىس­تى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتىنىڭ ءبىر-ءبىر قىزمەتكەرلەرىن ءبولۋدى ۇسىنامىن. مىسالى, مىڭعا جۋىق جۇمىسشىسى بار ۇيىمعا ءبىر قىز­مەتكەردى تىركەپ, ەگەر دە مىڭنان اسىپ جاتسا, سايكەسىنشە قىزمەتكەرلەر مەن رەسۋرستى ۇلعايتۋ قاجەت», دەدى ول.

Kazakhstan Bar Association زاڭ كەڭەسشىلەرى پالاتاسىنىڭ كومپلاەنس كوميتەتىنىڭ توراعاسى, جەكە سەكتورداعى كومپلاەنس ماسەلەلەرى جونىندەگى تاۋەلسىز كونسۋلتانت ولگا سافونوۆانىڭ ايتۋىنشا, كومپلاەنس وفيتسەر – جەكە ماماندىق. قازاقستاندا كومپلاەنس قىزمەتى لايىقتى دەڭگەيدە دامىعان جاعدايدا ولاردىڭ ءوز بولىمشەلەرى مەن كاسىبي ورتاسى قالىپتاسادى.

«زاڭگەرلەر مەن كومپلاەنس, ەڭ الدىمەن زاڭدار مەن رەتتەۋشىلەردىڭ تالاپتارىنىڭ مۇلتىكسىز ورىندالۋىن قاداعالاپ, سايكەس كەلۋىنە, سونداي-اق قالىپتى ەتيكالىق مىنەز-ق ۇلىققا جاۋاپتى. قورعاۋدىڭ ەكىنشى جەلىسىنىڭ بارلىق فۋنكتسياسىن ىسكە اسىرۋ تاۋەكەلدەردى بارىنشا ازايتۋعا باعىتتالعان. بۇل ءىس-ارەكەتتىڭ جالپى نەگىزى ليگال مەن كومپلاەنس اراسىنداعى تابىستى ىنتى­ماقتاستىقتى ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەنەدجمەنت يدەولوگياسى مەن ۇيىم­داستىرۋشىلىق قۇرىلىم ولار­دىڭ قارىم-قاتىناسىندا ۇلكەن ءرول اتقارادى», دەدى ولگا سافونوۆا.

پلەنارلىق تالقىلاۋعا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگىنىڭ پرەۆەنتسيا قىزمەتى باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى نۇرداۋلەت سامەت قاتىسىپ, سپيكەرلەر قازاقستاندا «كومپلاەنس تۋرالى» زاڭ قاجەت پە دەگەن ماسەلەنى كوتەردى.

بۇدان باسقا فورۋمدا قازاقستانداعى ءىرى وتاندىق جانە حالىقارالىق كوم­پانيالاردىڭ ءتيىمدى كومپلاەنس جانە ىسكەرلىك ەتيكا قۇرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەتەكشى ساراپشىلار ويلارىن ورتاعا سالدى.

Compliance & Security Forum – ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىك, كومپلاەنس جانە ىسكەرلىك ەتيكا سالا­سىنداعى اۋقىمدى ءىس-شارا سانالادى.