ءپاللياتيۆتى كومەككە ءزارۋ بالدىرعاندار

شىنى كەرەك, قوعام ولاردى ۇمىت قالدىرعان-دى وسى كۇنگە دەيىن. اتا-اناسىمەن ەكەۋى عانا دەرتىمەن الىسىپ, جان تاپسىرىپ جاتقان بالدىرعاندار تۋرالى قوعامنىڭ مي قاتىرار مۇرشاسى دا, ىنتاسى دا جوق-تىن. وركەنيەتتى ەلدەردەگىدەي بالالارعا ءپاللياتيۆتى قىزمەت كورسەتۋگە اسا باسىن اۋىرتپاعان-دى. وعان ء«تۇبى ولەدى» دەگەن تاياز تۇسىنىك اسەر ەتكەن دە شىعار. تەك ەندى عانا بالانىڭ ءبارى بىردەي ەكەنىن ەسكە تۇسىرە باستادى. سودان بارىپ, جان ازابىمەن جالعىز الىسقان بالالارعا ءپاللياتيۆتى كومەك كورسەتۋدىڭ قاتتىعى كۇن تارتىبىنە شىقتى...

بۇل قانداي قىزمەت كورسەتۋ؟

ءپاللياتيۆتى قىزمەت كورسە­تۋگە مۇقتاج با­لا­­نىڭ تاعدىرىن تالكەك ەتۋ­­گە ەشكىمنىڭ حاقىسى جوق ەدى. پە­شەنەسىنە مىنا جا­رىق دۇ­نيەدە ساناۋلى كۇنى جا­زىل­عانىن, ءومىرىنىڭ ولشەۋلى ەكەنىن ىشتەي سەزىپ-بىلگەن ءسابي جۇرەككە جىلىلىق پەن مەيى­رىمدى اياۋ ادامدىق ەمەس. بۇۇ بالاعا ءپال­ليا­تيۆتى قىزمەت كور­سەتپەۋ – ونى ازاپتاۋمەن پارا-پار دەپ اشىق جاريالاعان.

ءپاللياتيۆتى قىزمەت – ايىق­پاس دەرتكە شالدىعىپ, عۇمى­رىنىڭ ساناۋلى كۇندەرى عانا قالعان ناۋقاستارعا اۋرۋ ازابىن ازايتۋدى, كوڭىل كۇيىن اۋلاپ, قولداۋ كورسەتۋدى دىتتەيدى. مۇنىڭ ەل اراسىنداعى قۇ­لاققا ءسىڭىستى اتاۋى – حوس­پيس. ەرە­سەك­­تەردە ەجەلدەن بار. ال كىش­كەنتايلارعا جوق. ايت­كەنمەن قوعام مۇنىڭ كەرەكتىگىن سەزىنگەلى قاشان. مۇنداي قىزمەتتىڭ تۇپكى ويى – بالالىقتىڭ بال ءدامىن سەزبەي, جالعاننان جا­رىعى ەرتە سونگەلى تۇرعان بالا­لارعا بارىنشا جان-جاقتى قامقورلىق. بىلايشا ايتقاندا, مەديتسينالىق ءارى ەموتسيونالدىق نەگىزدە دەم بەرەدى. كەلمەستىڭ كەمەسىنە ەرتە مىنگەلى جاتقان ءجاۋ­دىر كوزدەرگە جان جىلۋدى جابىلا توگۋگە تىرىساتىن قىز­مەت بۇل.

سەڭ بۇزىلدى

مۇنداي قىزمەت جەكەلەگەن ءوڭىر تۇگىلى ەلىمىزدە ءالى دە تولىق جەتىلمەگەن. قازاقستاننان بۇ­رىن الەم بۇل قىزمەتكە ءزارۋ قانشا بالا بارىن ناقتى ايتا المايدى. بىراق حالىقارالىق ۇيىمدار بالالاردىڭ ءومىرىن قياتىن 600 دياگنوزدى انىقتاپ بەرگەن. ال اجالمەن بەتپە-بەت ايقاسقا ءاربىر 10 مىڭ بالانىڭ ونىنشىسى تاپ كەلەدى ەكەن. قا­را­­عاندى وبلىسىندا وزگە وڭىر­لەر­دەگى سەكىلدى ءپاللياتيۆتى كو­­مەك كورسەتەتىن ورىنداردىڭ تاپ­­شى­لىعى بار. ءتىپتى قات دەسە دە بولادى.

– بالالارعا ءپاللياتيۆتى كو­مەك كورسەتۋ – الەمدە, ونىڭ ىشىندە, قازاقستاندا وزەكتى ماسە­لە. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­تر­لىگى جانە ەرەسەكتەر مەن با­لالارعا ءپاللياتيۆتى كومەك كور­سەتۋ قاۋىمداستىعىنىڭ كو­مە­گىمەن ءبىرىنشى رەت جول كارتاسى دايىندالدى. قازىر ونى ىسكە اسىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. سەڭ ەندى عانا بۇزىلدى. قاراعاندى وبلىسىندا بالالارعا ءپاللياتيۆتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قاجەتتىلىگىنە تالداۋ جاسالدى. ونداعى ماقسات – رەسۋرستاردى قايتا قاراستىرۋ جانە مۇنداي قىزمەتكە مۇقتاج بالالارى تو­لىق قامتۋ ەدى. بۇل قىزمەتكە جۇ­گىنگەن 122 بالا بار ەكەن. تالداۋ ناتيجەسى ءپاللياتيۆتى ورىننىڭ تاپشىلىعىن كور­سەتتى. ماسەلەن, وبلىستىق بالا­لار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا رەانيماتسيا بولىمىندە 3 بالا جاتىر. ويتكەنى ءپاللياتيۆتى بوس ورىن جوق, – دەيدى قاراعاندى وبلىستىق ءماس­لي­حاتىنىڭ الەۋ­مەتتىك-ما­دە­ني دامۋ جانە الەۋمەتتىك قور­­عاۋ جونىندەگى تۇ­راقتى كوميسسيا توراعاسى, مە­ديتسينا عى­لىمدارىنىڭ دوك­تورى, پروفەسسور قاديشا وسپانوۆا.

بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمىن دەپۋتات بارلىق قاجەتتىلىكتەرمەن جابدىقتالعان قوسىمشا 8 ورىن اشۋ جانە بالالارعا ءپاللياتيۆتى كومەك كورسەتەتىن ءموبيلدى بريگادا, مۋلتيديسپلينارلى توپ جاساقتاۋدان كورەدى. سونىمەن قاتار بار ورىنداردىڭ تولىق, تالاپقا ساي جابدىقتالۋى دا ماڭىزدى بولسا كەرەك.

– وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى ەرەسەكتەر مەن با­لا­لارعا ءپاللياتيۆتى كومەك كور­سەتۋ قاۋىمداستىعىمەن بىرلە­سە, بالالارعا ارنايى قىز­­مەت كورسەتەتىن ينتەرنات تۇرىن­دەگى مەديكتىك-الەۋمەتتىك مە­كە­مە­لەردىڭ جاعدايىن زەرت­تەدى. تۇراقتى كۇتىم كەرەك 39 بالا بار. ولاردى ارنايى تا­­ماقتاندىرۋدا, ارناۋلى ماتراس­تار بەرۋدە, وتتەگى كونتسەنتراتتارىندا پروبلەمالار جەتكىلىكتى. جەكە پالاتالار قاراستىرىلۋعا ءتيىس. دارىگەرلەر مەن مەديتسينا ۇيىمىنىڭ قىز­مەت­كەرلەرىن ءپاللياتيۆتى كو­مەك كورسەتۋگە وقىتۋ قاجەت. حا­لىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيستر­ل­ىگىنە ءپاللياتيۆتى بالالار جاتقان ينتەرنات مەكەمەلەرگە تالداۋ جۇرگىزىپ, دەنساۋلىق ساق­تاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, شارالار جوسپارىن جاساۋدى ۇسىنامىز. بۇل پروبلەمانىڭ ءبارىن 11 قازاندا سەنات دەپۋتاتتارى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى الدىندا باياندادىم, – دەيدى قاديشا وسپانوۆا.

ايماق – العاشقىلاردىڭ ءبىرى

قاراعاندى وبلىسى – الما­تى­دان سوڭ بۇل پروبلەماعا ءجىتى نازار اۋدارعان ءوڭىردىڭ ءبىرى. بالالارعا ءپاللياتيۆتى كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە جەتىلدىرە ءتۇسۋ ايماقتا ۇدايى تالقىلانىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭ­دا قاۋىمداستىق قاراعاندى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى جانە قاراعاندى ينتەركوللەدجىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا ء«پاللياتيۆتى مەديتسيناعا» ماماندانۋ باعى­تىندا 17 دارىگەردى وقىتتى. سو­نى­مەن بىرگە مەديتسينالىق ۋنيۆەر­سيتەتتىڭ بازاسىندا زەرت­تەۋ جۇرگىزۋ, دارىگەرلەر مەن ور­­تا ءبىلىمدى مەديتسينا قىزمەت­كەرلەرىن دايارلاۋ جوسپاردا ەكەنىن ايتادى قاديشا با­زار­بايقىزى.

ماماندىقتار نومەنكلاتۋراسىنا ءپاللياتيۆتى كومەك بويىن­شا بالالار جانە ەرەسەك­تەر دارىگەرىن, ءپاللياتيۆتى كومەك كورسەتۋ دارىگەرىنىڭ بىلىك­تى­لىگى سيپاتتاماسىن ەنگىزۋدى سۇ­رايدى. سونداي-اق ءپاللياتيۆتى كومەككە ماماندانۋ ءۇشىن سەر­تيفيكاتتالعان ءبىلىم بەرۋ باع­دارلاماسىن دايىنداۋ سىندى بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەنى اتاپ وتىر.

– بالالار ءپاللياتيۆى نەگى­زىندە پاتسيەنتتىڭ ساناتىن كور­سەتەتىن الگوريتم ازىر­لەۋ قاجەت. دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى تەك قاتەرلى ىسىك­تەر­دى انىقتايدى. باسقالا­رىن ەسەپكە المايدى. سەبەبى ولار بالالاردىڭ پاللياتيۆىنە نەنى جاتقىزۋدى بىلمەيدى. ءپاللياتيۆتى قىزمەت كورسەتۋ جونىندە ناۋقاستارعا ارنالعان ەمحانالار جانىنداعى كۇندىزگى ستاتسيونارلاردى ۇيىم­داستىرۋدا نورماتيۆتىك-قۇجات اكتىلەرىنە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كەرەك, – دەيدى قاديشا بازار­بايقىزى.

قاراعاندى وبلىسى