ساۋدا اينالىمى وسەدى

2022 جىلى قىركۇيەكتىڭ باسىندا ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا پروتسەدۋرالارىن جەڭىلدەتۋگە ۋاعدالاسقان ەدى. تاراپتار ءوزارا تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قىرعىزستاننان قازاق­ستانعا ەرتە پىسەتىن جەمىستەر مەن كوكو­نىس­تەردى جەتكىزۋگە مۇددەلى. Finprom ساراپ­شىلارىنىڭ جازۋىنشا, ەۋرا­زيا­لىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) ەل­دەرىنىڭ ىشىندە قىرعىزستان قازاقستاننان جەتكى­زىلگەن ونەركاسىپتىك جانە تۇتىنۋشى­لىق تاۋارلاردى تۇتىنۋ بويىنشا رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىنداعى ەل سانالادى.

«تەك بىلتىردىڭ وزىندە قىرعىزستان مەن قازاقستان ءوزارا تاۋار اينالىمىن 1 ملرد دوللاردان ارتتىرا الدى. بيىل قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قوس تاراپتىڭ ساۋدا اي­نالىمىن 2 ملرد دوللارعا جەتكىزۋگە كەلىسكەندەرىن جەتكىزدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا دەرەگى بويىنشا, قىرعىزستاننىڭ ەاەو ەلدەرىمەن ءوزارا جيىنتىق ساۋدا كولەمى 2021 جىلى 4,9 ملرد دوللاردى قۇرادى. سونىڭ 1,1 ملرد دوللارى نەمەسە 21 پايىزعا جۋىعى قازاقستانمەن ساۋدا قاتىناسىنا تيەسىلى. بۇل رەتتە قىرعىزستاننان قازاقستانعا ەكسپورت 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 35 پايىزعا تومەندەدى, ال قازاقستاننان قىرعىزستانعا ەكسپورت كەرىسىنشە, 2,5 ەسە ءوستى», دەپ جازدى Finprom. 

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەل دە ءوزارا ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا ەرەكشە مۇددەلى بولىپ وتىر.

«بىرقاتار ۋاعدالاستىققا قول جەت­كىزدىك. ءبىز ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا باسا ءمان بەردىك. قازىر الەمدەگى احۋال كۇردەلى ەكەنىن بىلەسىزدەر. وسىنداي قيىن كەزەڭدە كۇش جۇمىلدىرۋ وتە ماڭىزدى. قازاقستان – قىرعىز ەلىنىڭ نەگىزگى ساۋدا جانە ينۆەس­تيتسيا سالاسىنداعى سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى. بىلتىر ءوزارا تاۋار اينالىمى 1 ملرد دوللارعا جەتتى. قازاقستان سوڭعى 15 جىلدا قىرعىز ەلىنە 1 ملرد دوللاردان استام تىكەلەي ينۆەستيتسيا قۇيدى. ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى زور جوبالار دا بار. جالپى, ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتى ودان ءارى وركەندەتۋگە الەۋەتىمىز جەتەدى. ءبىز ساۋدا كولەمىن جاقىن ارادا 2 ملرد دوللارعا جەتكىزۋگە كەلىستىك», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى بيىل استانادا وتكەن ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋىندە.

2021 جىلى قازاقستان قىرعىزستان­نان 376 ملن دوللاردىڭ تاۋارىن يمپورتتاپ, 675 ملن دوللاردىڭ تاۋارىن ەكسپورتتاعان. قىرعىز ەلى بىزگە نەگىزى­نەن مينەرالدى ونىمدەر (تاۋار اينا­لى­مىنىڭ 42 پايىزى), جانۋارلار مەن وسىم­دىكتەردەن الىناتىن ونىمدەر (19 پا­يىز), حيميا ونىمدەرى (8 پايىز) جانە مەتالل تاسىمالدايدى. ساراپشىلار­دىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننان قىرعىزستان­عا جونەلتىلەتىن ونىمدەر الدەقاي­دا ارتا­راپ­تاندىرىلعان جانە ونىڭ قۇرامى تاماقتانۋ (جالپى اينالىمنىڭ 28 پا­يىزى), مۇناي مەن گاز (20 پايىز), ماشينا (18 پايىز), حيميا ونىمدەرى (15 پا­يىز) جانە مەتاللدان (8 پايىز) تۇرادى.

ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا مالىمەتى بويىنشا, 2021 جىلى ەكسپورتتا 668 تاۋارلىق پوزيتسيا تىركەلگەن. سونىڭ ىشىندە ەڭ كوپ ەكسپورتتالعانى – جالپى قۇنى 43 ملن دوللار بولاتىن شلاك پەن كۇل. ونەركاسىپتە شلاك پەن كۇل بەتوننىڭ كەيبىر تۇرلەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن قولدانىلادى. سونداي-اق ودان مەتالل قوسپالارى الىنادى. سونىمەن بىرگە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا كۇلدىڭ تىڭايتقىش رەتىندە دە پايدالانىلاتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ەكسپورتتاعى ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىندار – بايلانىس قۇرالدارى (40 ملن دوللار) مەن تەمەكى ونىمدەرىنە (38 ملن دوللار) تيەسىلى بولىپ شىقتى.