استانا – باس قالا

پرەزيدەنت مەرزىمى شەكتەلدى

جيىنعا سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ, ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ, پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ, مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق كەڭەس­تىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعالارى, ۇكىمەت مۇشەلەرى قاتىستى.

بىرلەسكەن وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستي­تۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارادى. بۇل ماسەلە جونىندە ادىلەت ءمينيسترى قانات مۋسين بايانداما جاسادى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياسي باستامالارىنا سايكەس, سونداي-اق پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ازىرلەنگەن.

«زاڭ جوباسى ارقىلى بەس باپقا وزگەرىس جانە ءبىر باپقا تولىقتىرۋ ەنگىزىلەدى. تۇزەتۋلەر ءۇش بلوكتان تۇرادى. ءبىرىنشى, مەملەكەت باسشىسى بيىلعى 1 قىركۇيەكتە جاساعان «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى قازاقستان حالقى­نا جولداۋىندا  پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ مەرزىمى جانە ۇزاقتىعىن قايتا قاراۋ قاجەتتىگى تۋىنداعانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت مانداتىنا شەكتەۋ قويۋدى ۇسىندى.

دەپۋتاتتار ءتيىستى تۇزەتۋلەردى ەنگىزۋدى جەدەلدەتىپ, ولاردى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ­عا دەيىن قابىلداۋدى ۇسىندى. ايتپەسە, ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, بيىلعى كۇزدە پرەزيدەنتتىككە سايلاناتىن ادامعا كونس­تي­تۋتسيانىڭ قولدانىستاعى رەداكتسيا­سىنىڭ ەرەجەلەرى بويىنشا جەتى جىلدىق مەرزىمگە قايتا سايلاۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىن زاڭدى جاعداي تۋىنداۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسى كەيىننەن قايتا سايلاۋ قۇقىعىنسىز ۇزاقتىعى جەتى جىل ءبىر پرەزيدەنتتىك مەرزىم تۋرالى ەرەجەلەردى قامتيدى», دەدى ق.مۋسين.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇسىنىلعان كونستيتۋتسيالىق جاڭاشىلدىق بيلىكتىڭ مونوپوليالانۋ تاۋەكەلدەرىن ەداۋىر تومەندەتەدى. بيلىكتى قالىپتاستىرۋ مەن جۇمىس ىستەۋىنىڭ وركەنيەتتى قاعيداتتارىن بەلگىلەپ, ساياسي تۇراقتىلىقتى, قوعامدىق قۇرىلىستىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ ورنىقتىلىعىن نىعايتادى.

«دەپۋتاتتار ۇسىنعانداي, پرەزي­دەنت­تىڭ مانداتىن قايتا سايلانۋ مۇمكىن­دىگىنسىز ءبىر مەرزىمگە شەكتەۋ وسى زاڭ جوباسى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن جەتى جىل مەرزىمگە پرەزيدەنت بولىپ سايلانعان ادام­دارعا قولدانىلادى. سونداي-اق كونس­تيتۋتسيانىڭ پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىك مەرزىمىنە جانە ونى قايتا سايلاۋ جونىن­دەگى شەكتەۋلەرگە قاتىستى ەرەجەلەرىنىڭ وزگەرمەيتىنىن بەلگىلەيتىن تۇزەتۋ كوز­دەلگەن. بۇل بولاشاقتا پرەزيدەنت وكىلەت­تىگىنىڭ ەسەلىگىن نەمەسە مەرزىمىن ۇلعايتۋعا جول بەرمەيدى. وسىلايشا, پرەزيدەنتتىڭ مانداتىن قايتا سايلانۋ مۇمكىندىگىنسىز ءبىر مەرزىمگە شەكتەۋ تۋرالى نورما كونس­تيتۋتسيانىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالادى جانە كەيىننەن قايتا قارالمايدى», دەدى ق.مۋسين.

قۇجاتتىڭ ەكىنشى باعىتى كونس­تيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمىنە بايلانىستى. الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنسەك, كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى ولاردى تاعايىندايتىن ادامداردىڭ وكى­لەتتىك مەرزىمىنەن ۇزاق بولۋى كەرەك. مىسالى, گەرمانيا, يتاليا, يسپانيا, پورتۋ­گاليا جانە باسقا دا بىرقاتار ەلدىڭ كونس­تيتۋتسيالىق سوتتارى وسىلاي قالىپتاسادى.

«بۇل – كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديا­لارىنىڭ ءارتۇرلى ساياسي كۇشتەردىڭ ىقپالىنا تۇسپەۋىنىڭ نەگىزگى كەپىلى. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ سۋديالارى قايتا تاعايىندالۋىنا شەكتەۋ قويا وتىرىپ, كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمدەرىن سەگىز جىلعا دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن.

ءۇشىنشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ اتاۋىن «استانا» دەپ وزگەرتۋ. ەلوردا اتاۋىن وزگەرتۋ ماسەلەسىن ازاماتتار ۇزاق ۋاقىت بويى كەڭىنەن تالقىلادى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا جانە رەفەرەندۋم كەزىندە ازاماتتار ۇندەۋ جاسادى. سوندىقتان قوعامدىق پىكىردى ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتاردىڭ بۇل ۇسىنىسى زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلدى. ەلوردانى قايتا اتاۋ بويىنشا باستامانى «ادىلەتتى قازاقستان» دەپۋتاتتىق توبى ۇسىندى», دەدى مينيستر.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قۇجات شەڭبەرىندە كوزدەلگەن كونستيتۋتسيالىق نوۆەللالار مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياسي باستامالارى مەن دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىستارىن تولىق كولەمدە ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, ساياسي جۇيەنىڭ مۇلدەم جاڭا ستاندارتتارى بەلگىلەنبەك.

اتاۋدى قايتارۋدىڭ شىعىنى قانشا؟

دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىك مەر­زىمى نەلىكتەن 7 جىل دەپ بەلگىلەنگەنىن سۇرادى. ادىلەت ءمينيسترى مۇنىڭ سەبەبىن ساياسي باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىنىمەن ءتۇسىندىردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا, 7 جىل –مەملەكەت باسشىسىنىڭ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جانە جالپىۇلتتىق دامۋدىڭ ستراتەگيالىق مىندەتتەرىن شەشۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى مەرزىم.

ءماجىلىس دەپۋتاتى ناتاليا دە­مەنتەۆا­نىڭ ايتۋىنشا, نۇر-سۇلتان اتاۋى حالىققا ءسىڭىسىپ كەتكەن جوق. تۇر­عىن­دار كۇندەلىكتى ومىردە ەلىمىزدىڭ باس قا­لاسىن ءالى كۇنگە دەيىن استانا دەپ اتاپ ءجۇر. سونداي-اق ول پارلا­مەنتكە ەلوردانىڭ استانا اتاۋىن قايتارۋ تۋرالى كوپتەگەن ءوتىنىش تۇسكەنىن ايتىپ ءوتتى.

«قازىرگى تاڭدا مۇنى قوعام تالاپ ەتىپ وتىر. دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسى دا دۇرىس قابىلداندى. الايدا قالانىڭ اتاۋىن قايتا اتاۋ قازاقستاندىقتاردى ابىگەرگە سالماۋعا ءتيىس. وسىعان بايلانىستى, مىنانداي سۇراق تۋىندايدى. ازاماتتاردىڭ قۇ­جات­تارىن جاڭا اتاۋمەن سايكەستەندىرۋ سەكىلدى قانداي دا ءبىر قوسىمشا شارالار قاجەت پە؟ بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە قالاي اسەر ەتەدى؟ استاناعا بۇرىنعى اتاۋىن قايتارۋ ءۇشىن قانشالىقتى قارجىلىق شىعىن قاجەت؟» دەدى ن.دەمەنتەۆا.

ادىلەت ءمينيسترىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ەلوردانىڭ اتاۋى وزگەرگەننەن كەيىن تۇرعىندارعا قۇجاتتارىن اۋىستىرۋ قاجەت ەمەس. بۇرىن الىنعان قۇجاتتاردىڭ زاڭدى كۇشى ساقتالادى.

«ازاماتتارعا قۇجاتتارىن شۇعىل تۇردە اۋىستىرۋ قاجەت ەمەس. استانانىڭ بۇرىنعى اتاۋى كورسەتىلگەن قۇجاتتار جارامسىز ەمەس. سوندىقتان قازىرگى قولدانىستاعى قۇجاتتار جارامدى. بۇدان باسقا, ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ فيليالدارى, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە قۇجاتتاردى بۇرىنعى رەجىمدە قابىلدايدى. 

قاراجات جاعىنا كەلسەك, قالالىق ءماسليحات قوسىمشا شىعىن كوپ بولمايتىنىن ايتىپ وتىر. ويتكەنى كوشەلەردەگى تاقتايشالاردى شۇعىل اۋىستىرۋ قاجەت ەمەس. بۇل جوسپارلى تۇردە, بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىندە جۇرگىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا قۇجات اينالىمى تسيفرلى تۇردە جۇرگىزىلەتىندىكتەن, وعان قوسىمشا شىعىننىڭ كەرەگى جوق», دەدى ق.مۋسين.

ءماجىلىس دەپۋتاتى قازىبەك يسا بىر­لەسكەن وتىرىستا ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن اسا ماڭىزدى, تاريحي شەشىم قابىلداناتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, جاڭا ساياسي جۇيە ارقىلى مەملەكەت پەن قوعامداعى بارلىق جاڭارۋعا جول اشىلاتىنى انىق.

«پرەزيدەنتتىڭ جالپى وكىلەتتىگى ەكى مەرزىمنەن ءبىر مەرزىمگە قىسقارادى. بۇل جاڭا نورمالاردى بيىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا دەيىن قابىلداعان ءجون. ايتپەسە, كونستيتۋتسيانىڭ قازىرگى ەرەجەلەرى بو­يىنشا بيىل پرەزيدەنت بولىپ سايلاناتىن ادامعا جاڭا نورمالار بويىنشا جەتىجىلدىق مەرزىمگە قايتا سايلانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زاڭ تۋىندايدى.

بۇل قۇرعاق ءسوز ەمەس. مىسالى, دەمو­كراتيانىڭ اتاسى دەيتىن امەريكا قۇراما شتاتتارىندا كەزىندە سونداي جاعداي زاڭدى دەپ تانىلعان. اقش كونستي­تۋتسياسىنا 1947 جىلى ەنگىزىلگەن 22-ءشى تولىقتىرۋدا: ء«بىر ادام ەكى مەرزىمنەن تىس پرەزيدەنت بولا المايدى» دەگەن تالابىمەن قوسا «بۇل تالاپتىڭ ەنگىزىلگەن كەزدەگى پرەزيدەنت بولىپ تۇرعان تۇلعاعا قاتىسى جوق» دەپ ايقىن جازىلعان.

وسى حالىقارالىق داستۇرگە ساي ەگەر بۇل كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر پرەزيدەنت سايلاۋىنان كەيىن ەنگىزىلسە, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بيىل 2022 جىلى 5 جىلعا سايلانسا, وندا جاڭا سايلاۋ زاڭىنا بايلانىستى تاعى دا 7 جىلدىق پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋ قۇقى بولادى. وندا ءۇشىنشى رەت سايلاۋعا ءتۇسىپ, وتكەن جاعدايدا, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى الداعى 7 جىلدىق مەرزىمى 12 جىلعا سوزىلىپ, 2029 جىلى ەمەس, 2034 جىلى اياقتالار ەدى. ال بۇعان حالىقارالىق زاڭدىلىق بو­يىنشا ەشقانداي كۇمان جوق. وسى 5 جىل ايىر­ماشىلىق, ارتىق مەرزىمدى ق.توقاەۆ ازا­ماتتىق ەرىك-جىگەرمەن ءبىر مەرزىمدىك پرەزيدەنتتىكتى ۇسى­نىپ, دە­مو­كراتيالىق قادامعا جول اشىپ وتىر.

ياعني كونستيتۋتسياعا تۇزەتۋلەر ال­داعى سايلاۋعا جانە پرەزيدەنت جەتىجىل­­دىق مەرزىمگە سايلانعانعا دەيىن قابىلدانسا, وسى جولعى پرەزيدەنتكە جانە ودان كەيىنگى بارلىق مەملەكەت باسشىسىنا پرەزيدەنت سايلاۋىنا قايتا قاتىسۋعا زاڭمەن تىيىم سالىنادى. بىردەن ايتارىمىز, پرەزيدەنتتى ءبىر رەتتىك مەرزىمگە سايلاۋ دەموكراتيالىق العا باسۋدىڭ ايقىن قادامى جانە ساياسي رەفورمالاردىڭ جالعاسى», دەدى ق.يسا.

دەموكراتياعا نىق قادام

بۇدان كەيىن پىكىر بىلدىرگەن جاناربەك ءاشىمجان مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا ايتقان پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنە بايلانىستى ۇسىنىسى ەل اراسىندا, ساراپشىلار ورتاسىندا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانعانىنا نازار اۋداردى.

«رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى بۇل ۇسى­نىستى نەگىزىنەن ىزگىلىكتى دەموكراتيالىق قادام دەپ باعالاپ, قولدادى. جاسىراتىنى جوق, «بۇل وزگەرىستەر تاياۋ مەرزىمدە جۇزەگە اسپايدى» دەۋشىلەر دە بولدى. كۇدىك پەن سەنىمنىڭ تايتالاسى بولعاندىقتان, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزدى. بۇل جاڭا ۇلگى بويىنشا, پرەزيدەنتتى ەكىنشى مەر­زىمگە قايتا سايلاۋ قۇقىعىنسىز, 7 جىل­دىق ءبىر مەرزىمگە سايلاۋ تاسىلىمەن وتەدى.

سول سەبەپتى, كونستيتۋتسياعا پرەزيدەنت سايلاۋى وتكەننەن كەيىن ەمەس, وعان دەيىن ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەنى قۇقىقتىق جولمەن رەتتەيدى. وسىلايشا, پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىكتىڭ جالپى مەرزىمى ەكى مەرزىمنەن ءبىر مەرزىمگە, ياعني 10 جىلدان 7 جىلعا دەيىن قىسقارادى. بۇل بيلىكتىڭ جاڭا جانە ءادىل تەپە-تەڭدىگىن ورناتادى», دەدى ج.ءاشىمجان.

دەپۋتات ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسى بۇكىل ساياسي جۇيەنى وزگەرتۋدى وزىنەن باستاپ وتىرعانىن العا تارتتى. سوعان بايلانىستى مەملەكەتتىك قۇرىلىمداعى رەفورمالار جاڭا ەرەجەلەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى.

«اتالعان وزگەرىس ادىلەتتى قازاق­ستاننىڭ بولاشاعىنا جول اشار قۇقىقتىق نورما. بۇل نورما ەل تىزگىنىن ۇستار جاڭا ساياساتكەرلەر مەن جاڭا ساياسي ليدەرلەردىڭ, سونداي-اق بەتى اشىق, ءجۇزى جارقىن, ارى مەن الاقانى تازا, ەلمەن ەتەنە ارالاسا جۇمىس ىستەيتىن, حالىقتى تىڭداتاتىن, ءوزى دە تىڭداي بىلەتىن جاڭا بۋىننىڭ كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. قۇقىقتىق دەموكراتيانىڭ بۇل ۇلگىسى جاڭا ساياسي تۇلعالاردىڭ جوعارى لاۋازىمدى بيلىككە قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ھاكىم ابايدىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ەڭبەگىن ساتىپ» ەل تىزگىنىن ۇستار ۇستانىمى بەرىك جاس­­تار ساياسات ارەناسىنا شىعادى. سونى­مەن قاتار بۇل – ەلدىڭ ءىشىن الاتايداي ءبۇل­دىرىپ, كوش سوڭىندا ء«ۇريت-سوقتاپ» جۇرەتىن ەمەس, ءار سالادا كوشتى باستايتىن جاڭا تۇلعالار قالىپتاستىرۋعا جاسالعان ناقتى قادام. بۇل وزگەرىستەر بارلىق ساياسي جۇيەنىڭ جاڭا ءتارتىپ بويىنشا جاڭارۋىنا باستايتىن جول», دەدى ج.ءاشىمجان.

وسى ورايدا, بيلىك سوم التىن سەكىلدى, كوزدى دە, كوڭىلدى دە اربايتىنىن جەتكىزگەن دەپۋتات بيلىكتىڭ مايلى جىلىگىنەن ايى­رىل­ماۋدى اڭسايتىنداردىڭ ەندىگى تاڭدا جولى كەسىلەتىنىنە ەكپىن بەردى. بۇدان بولەك, ج.ءاشىمجان جۇرت نازارىندا تۇرعان تاعى ءبىر ماسەلە – ەلوردانىڭ بۇرىنعى اتاۋىن قايتارۋ جونىندە اڭگىمە قوزعادى.

«قازاقستان تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ مەملەكەت ىرگەسىن بەكىتۋدەگى تاريحي ەڭبەگىن جوققا شىعارمايدى. ەلوردانىڭ وزىندە حالىقارالىق اۋەجايدىڭ, بىر­نە­شە ەسكەرتكىشتىڭ, ساياباقتىڭ, وقۋ ورنىنىڭ ول كىسىنىڭ ەسىمىمەن اتالۋىنىڭ ءوزى قۇرمەتتىڭ بەلگىسى. ال حالىقتىڭ نەگىزگى تالابى – كەزىندە ءوزىنىڭ پارمەنىمەن ەلورداعا بەرىلگەن استانا اتاۋىن قايتارۋ. دەپۋتاتتار سول سەبەپتى سايلاۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرىنىڭ نەگىزىندە ارنايى باستاما جاسادى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى «پىكىر سان الۋان, بىراق مەملەكەت جالعىز» دەگەن ويدى ايتقان ەدى. سوندىقتان ەل – ورتاق, جەر – ورتاق, ەلوردا – ورتاق. «بۇگىن – ەرتە بولسا, ەرتەڭ – كەش. اسىعۋ زيان بولسا, كەشىگۋ – قاۋىپتى». ادامزات تاريحى وسىنداي الدى-ارتىن بولجاپ بولماس ساياسي-الەۋمەتتىك, تۋربۋلەنتتى قۇبىلىستاردى باستان كەشۋدە. قازاق قوعامىنىڭ دا باسىنان الاعاي دا بۇلاعاي كەزەڭدەر كوشىپ جاتىر. سونداي كەزەڭدەردە ەلدىڭ كوشىن – ەر تۇزەسە, ادىلەتتى ەردىڭ ءىسىن – ەل جاقتاسا كەرەك. بۇگىنگى قوعام تالقىسىنا سالىنىپ, الۋان پىكىردىڭ كورىگىن قىزدىرعان ماسە­لەلەر­دىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدان باعاسى بەرى­لۋ ءۇشىن وسى زاڭ جوباسىن قولداۋعا بارشا ارىپتەسىمدى شاقىرامىن», دەدى دەپۋتات.

بىرلەسكەن وتىرىس بارىسىندا ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ تا پىكىر ءبىلدىردى. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى جاڭاشا قالىپتاستىراتىن وتە ماڭىزدى شەشىم قابىلداندى. قازاقستان – جاڭا سايا­سي داۋىرگە قادام باسقالى تۇر.

ء«بىز سول ۇزاق جولدىڭ العاشقى قادامىن باستادىق. بۇعان دەيىن بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلدانعان كونس­تيتۋتسيالىق رەفورما ساياسي جاڭعىرۋدىڭ نەگىزىن قالادى. ال بۇگىنگى قابىلدانعان شەشىم سول رەفورمالاردىڭ نۇكتەسىن قويىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا ساياسي مودەلگە كوشۋىنە جول اشادى. ەلىمىز دەمو­­كراتياعا قاراي نىق باعىت الدى. مەم­لەكەتتىك قۇرىلىم تۇبەگەيلى وزگەرەدى.

وسىلايشا, ءبىز مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ماڭايىنا توپتاسىپ, ادىلەتتى قوعام قۇرىپ, ەل بايلىعىنىڭ حالىققا تەڭدەي بولىنۋىنە جاع­داي جاساپ, ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقا­تىن ارتتىرىپ, بەيبىت تە بەرەكەلى ءومىر­دىڭ ورنىعۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر­­مىز. بارشاڭىزدىڭ ەل يگىلىگى, ۇرپاق كەلە­­شەگى جولىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىس­­تارىڭىزعا تابىس تىلەيمىن», دەدى ە.قوشانوۆ.

تال­قىلاۋ مەن پىكىرتالاس اياقتال­عان سوڭ سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ۇسىنىلعان زاڭ جوباسىن قا­بىلدادى. جيىن سوڭىندا پارلامەنت پالا­تالارىنىڭ رەگلامەنتى بويىنشا بىرلەسكەن كوميسسيا قۇرىلىپ, ونىڭ مۇشەلەرى سايلاندى.