زامانىمىزدىڭ مىناداي مىڭ قۇبىلعان الماعايىپ كەزەڭىندە ادامدى ادام ەتىپ قالدىراتىن, ىزگىلىككە ۇمىتىلدىرىپ, جاقسى ىستەردىڭ باستاماشىسى ەتەتىن – ول, ارينە, جۇرەكتەگى سەزىم مەن تازالىققا, سۇلۋلىققا دەگەن قۇشتارلىق ءھام سونى ءومىر مانىنە اينالدىرسام دەگەن ۇلى ماقسات مۇراتى بولسا كەرەك. ەلوردادا وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزى اياسىندا سۋرەتشى, گالەريست, پەداگوگ, قوعام قايراتكەرى ءلايلا ماحاتتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان كەرەمەت كورمە ءدال وسى ويىمىزدىڭ ايعاعىنداي.
ونەر ءتىلى ارقىلى ءومىر ءمانىن ۇعىندىرىپ, سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە قازاق حالقىنىڭ دۇنيەتانىمى مەن رۋحاني باي تىرشىلىگىنەن سىر شەرتەتىن كورمەنىڭ باستى تۋ ەتەر تەمىرقازىعى دا – جەر بەتىندەگى كۇللى ادامزاتتىڭ عۇمىرلىق اسىل ارمانى – تۇراقتىلىق پەن بەيبىت ءومىر ءھام وتكەن مەن بۇگىنگىمىز اراسىنداعى التىن ءتىندى ءۇزىپ الماي كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ, قۇندىلىقتار قادىرىنە جاھاندانۋ زامانى بيىگىنەن كوز تىگۋ تىلەگىمەن استاسادى.
ايتۋلى ءىس-شاراعا ساناۋلى-اق كۇن قالدى. سوندىقتان دا ءلايلا ماحات پەن ونىڭ كومانداسىنىڭ جۇمىسى قاۋىرت. اينالاسىنا اسىقپاي كوز تىگىپ, قاسىنا كەلگەن اداممەن ەمەن-جارقىن اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋعا دا ۋاقىتى جوق. سوعان قاراماستان, رەداكتسيادان ارنايىلاپ كەلگەن ءبىزدىڭ تىلەگىمىزدى ورىنداپ, ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋ مەن سان الۋان كوركەمونەر قۇرالدارى ورتاسىنداعى قاربالاس تا قاۋىرت دايىندىق جۇمىستارىن ءسال تەجەي تۇرىپ, الداعى وتەر مازمۇندى جوبا تۋراسىندا ايتىپ بەردى.
– الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزىنە وراي ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان بۇل كورمە نەگىزىنەن بەس بولىمنەن تۇرادى جانە ولار تاقىرىپتىق جانە مازمۇندىق تۇرعىدان ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى. ايتۋلى كورمەنى ۇيىمداستىرۋداعى باستى ماقسات – قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مۇراسى مەن الەمنىڭ قانشالىقتى باي ءارى تەرەڭ ەكەندىگىن جەر-جاھاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان سەزد دەلەگاتتارىنا كوركەمونەر تىلىندە كورسەتۋ. سول ارقىلى الەم حالقىن ۇلى دالا داستۇرىنە, تانىم مەن تابيعاتىنا تەرەڭ ءۇڭىلتۋ, – دەپ اتاپ ءوتتى جوبا جەتەكشىسى ءلايلا بولاتقىزى.
ونەر يەسىنىڭ ايتۋىنشا, كورمەنىڭ ءار بولىمىنە تاڭدالىپ الىنعان تاقىرىپ پەن اۋقىمدى جوبا اياسىندا ءتول جۇمىسى ۇسىنىلعان شىعارماشىلىق يەلەرىنىڭ قولتاڭباسى كوركەمونەردى شىن ۇعىنىپ, تۇسىنە الاتىن كەز كەلگەن ادام ءۇشىن قىزىقتى بولارىنا سەنىمدى. سونداي-اق ولاردىڭ ءاربىر جۇمىسى, شىنايىلىعىمەن, ەكسكليۋزيۆتىلىگىمەن قۇندى.
– كورمە قۇندىلىعىنا اينالىپ وتىرعان زاتتاردىڭ بارلىعى وسىدان بىرنەشە جۇزجىلدىق بۇرىن ءومىر سۇرگەن ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزعا تيەسىلى. ولاردىڭ تاماشا تۇرمىسى مەن رۋحاني باي, مازمۇندى ءارى ەرەكشە مادەني ومىرىنەن سىر شەرتەدى. ەشقايسىسى ويدان شىعارىلماعان. ال سول اتموسفەرانى شىنايى جەتكىزگەن اۆتورلارىمىزدىڭ تالانتى تىپتەن ەرەك, تاڭدانا تاماشالاۋعا ابدەن لايىق. ماسەلەن, «دالا قازىناسى» اتتى العاشقى بولىمگە توپتاستىرىلعان تارباعاتايلىق سەرجان ءباشىروۆتىڭ ەڭبەگى بابالارىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن تەرەڭنەن سەزىنىپ, سونى شىنايى دا تۇششىمدى ءارى قىزىقتى ەتىپ بەرۋىمەن قۇندى. «دالا اڭىزدارى» اتتى كەلەسى بولىمگە توپتاستىرىلعان شىمكەنتتىك سۋرەتشى باتۋحان بايمەننىڭ قولتاڭباسىنداعى جۇمىستار ءوزىنىڭ ۇشقىر قيال قۋاتىمەن دارالانادى. ونەرتانۋشى ءارى سۋرەتشى رەتىندە ماعان باتۋحاننىڭ جۇمىستارى وتە ۇنايدى, شەبەرلىگىن كاسىبي تۇرعىدان جوعارى باعالايمىن. وسى جوباعا دا تالانتتى سۋرەتشىنى ارنايى شاقىردىق. اۆتورلارىمىزدىڭ ۇزدىك جۇمىستارى كورمەگە كەلگەن ونەر باعالاۋشىلارىنىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ ۇمىتتەنەمىز, دەگەن جوبا ۇيىمداستىرۋشىسى كورمەنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىنە دە توقتالۋدى ۇمىتپادى.
– بۇل جوبانىڭ ەرەكشەلىگى سول – ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىنا ايرىقشا ءمان بەردىك. ادەتتەگى دەرەكتەردى قاز-قاتار تىزىلگەن قاقيعان ادىسپەن بەرۋ تاسىلىنەن بارىنشا قاشتىق. كورمەدە بارلىعى ەركىن, كادىمگى ءومىردىڭ وزىندەي شىنايى ۇيلەستىرىلدى. ياعني ءار زات كادىمگى تىرشىلىك ءتارتىبى ۇلگىسىندە ۇيىمداستىرىلىپ, كورۋشىسىن كونە ءداۋىردىڭ ءومىر سالتىنا, تىنىس-تىرشىلىگىنە ەتەنە ەنگىزىپ جىبەرەدى. كورمەگە كەلگەندەر بەينە ءبىر بابالار ءومىر سۇرگەن داۋىرگە توپ ەتە قالعانداي ەرەكشە اسەرگە بولەنەدى. سول ءۇشىن ءجىتى دە ىجداھاتتى تۇردە كوپ جۇمىس اتقارىلدى. ەڭبەگىمىزدى حالىق ءوز دەڭگەيىندە باعالايدى دەپ سەنەمىز, – دەدى ءلايلا ماحات.
سۋرەتشى اتاپ وتكەن بەس ءبولىمدى كورمە «دالا قازىناسى», «دالا اڭىزدارى», «پاتشالار القابى», «بالبال تاستار» جانە ء«ومىر اعاشى» تاقىرىپتارىندا تىڭعىلىقتى زەرتتەلە وتىرىپ, تۇشىمدى دەرەكتەر ۇسىنۋعا كۇش سالعان. ماسەلەن, سەرجان ءباشىروۆ جۇمىستارى ۇسىنىلعان «دالا قازىناسى» بولىمىندە سۋرەتشى ەجەلگى كىلەمدەردىڭ تاريحىنا, ساندىقتاردىڭ قۇپيالارىنا, كونە قارۋ-جاراق اڭىزدارىنا تولى الەمدى اسەرلى بەدەرلەيدى. ءباشىروۆ ءوز تۋىندىلارىن كۇمىستەن, مىستان, قولادان, اعاشتان, سۇيەكتەن جانە تاستان جاسايدى. سيقىرلى پروتسەستىڭ ءاربىر كومپونەنتىنىڭ قۇپيا ماعىناسى بار: تاس – قورعايدى, كۇمىس – كەڭىستىكتى تازارتادى, سۇيەك – ۋاقىت جەلىسىن بايلانىستىرادى, مىس – جەردىڭ قۋاتىن جەتكىزەدى, قولا – ۋاقىت قۇپيالارىن اشادى. اتالعان زاتتاردى قولدانعان ادامدار قانداي بولدى؟ ولار قالاي ءومىر ءسۇردى؟ كىمدى جاقسى كوردى؟ مىنە, وسى ساۋالدارعا سۋرەتشى «دالا قازىناسى» بولىمىندە تولىق ءارى جان-جاقتى جاۋاپ بەرەدى. سول سياقتى وزگە بولىمدەرگە توپتاستىرىلعان كوركەمونەر ماماندارى دا ءوز جۇمىستارى ارقىلى ادامزات الەمىنىڭ قۇپيا سىرلارىنا جاۋاپ بەرەدى جانە ونى ونەردىڭ ءوز تىلىندە ءساتتى ساراپتايدى.
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزىنىڭ اشىلۋىنا وراي رۋحاني ءارى تانىمدىق كورمە ۇلگىسىندە جاسالىپ جاتقان بۇل جارقىن جوبا شىن مانىندە قاتىسۋشىلار ءۇشىن تاماشا توسىن سىي بولماق. كورمەنىڭ نەگىزگى ءتورت ءبولىمى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا سالتانات قۇرسا, ء«ومىر اعاشى» اتالاتىن سوڭعى ءبولىمى تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ ءتورىن سانگە بولەيدى.
– ء«ومىر اعاشى» اتالاتىن ءبولىمدى الداعى وتەتىن سەزدىڭ سيمۆولدىق نەگىزى دەسەك تە بولادى. ويتكەنى اعاش – ءبىزدىڭ تامىرىمىز, تەگىمىز, ياعني وتكەنىمىز, بۇگىنىمىز جانە كەلەشەگىمىز. سول ارقىلى عاسىردان عاسىرعا جالعاسىپ, بىرنەشە مىڭجىلدىققا ۇلاسقان ادامزات تاريحىنىڭ ءتۇبىن ورتاق ءبىر تۇبىردەن تارقاتامىز. بۇگىندە الەم حالقى ءتۇرلى ۇلت پەن ۇلىسقا ءبولىنىپ ءوز الدىنا دەربەس مەملەكەت قۇرعانىمەن, كۇللى ادامزاتتىڭ ءتۇبى – ءبىر, مۇراتى – ورتاق. ول – ىزگىلىك, يمان جانە بەيبىت ءومىر. دەمەك جاڭا عاسىر, ءورىستى وركەنيەت, جاھاندانۋ جەتىستىكتەرى كەڭىستىگىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارشا ادامزاتتىڭ مۇراتى بىرەۋ-اق بولۋى كەرەك, ول – ادامنىڭ ادام بولىپ قالۋى. ءبىز ۇسىنعان ء«ومىر اعاشى» ينستاللياتسياسىندا نەگىزىنەن وسى ءبىر كۇللى ادامزاتقا ورتاق وي بەينەلەندى, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن جوبا جەتەكشىسى.
14 قىركۇيەكتە اشىلۋى جوسپارلانعان كورمەنىڭ ەسىگى ءبىر اي بويى اشىق بولادى. كەلەمىن, قازاقتىڭ باي رۋحاني مۇراسىمەن تانىسىمىن, ادامزات قۇندىلىقتارىنا بويلايمىن دەگەن كەز كەلگەن ادام ءۇشىن رۋحاني ءمانى تەرەڭ مازمۇندى كورمە سىر اشۋعا دايىن.