ەلوردا تورىندە “نازارباەۆ فەنومەنى: ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر دامۋىنداعى جەكە تۇلعانىڭ فاكتورى” تاقىرىبىندا ەۋرازيالىق ساراپتاما فورۋمى ءوتتى.
اۋقىمدى باسقوسۋعا قاتىسقان قوناقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قوعامداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر ماسەلەسى توڭىرەگىندە تەر توگىپ ءجۇرگەن ماماندار. ماسەلەن, فورۋم جۇمىسىنا “پوليتكونتاكت” ساياسي تەحنولوگيالىق ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى اندرەي مەدۆەدەۆ, “پەتەربۋرگسكايا پوليتيكا” قورىنىڭ پرەزيدەنتى ميحايل ۆينوگرادوۆ, ازاماتتىق قوعام ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ ورالىعىنىڭ ديرەكتورى ۆيتالي كۋليك, دوستاستىق ەلدەرى گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, ءازىربايجانداعى اقپاراتتىق-ساراپتامالىق ورتالىق وكىلدىگىنىڭ باس ديرەكتورى جاميل سادىقبەكوۆ سەكىلدى رەسەي, ۋكراينا جانە ءازىربايجان ەلدەرىنىڭ ساراپشى-ماماندارى قاتىستى. كۇن تارتىبىنە قويىلعان ماسەلە جونىندە وتاندىق ماماندار دا پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
باسقوسۋ كەزىندە العاش بولىپ ءسوز تىزگىنىن العان “نۇر وتان” حدپ پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولات بايقاداموۆ كەڭەستىك كەزەڭ بەلەسى مەن بۇگىنگى كۇن اراسىنداعى كوپىردى بايلانىستىرا كەلە, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر تولقىنى توڭىرەگىندەگى ءوز ويىن جەتكىزدى.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە فورۋمعا قاتىسۋشىلار ەۋرازيالىق ينتەگراتسياداعى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءرولى, ورتالىقازيالىق ايماقتاردىڭ توپتاسۋى كونتەكسىندەگى قازاقستاننىڭ ينتەگراتسيالىق باستاماسى, وسى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ قازىرگى زامانعى ءۇردىسى توڭىرەگىندە تەرەڭىرەك وي تارقاتتى. ءماسەلەن, كەڭەستىك كەزەڭدەگى قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەردى زەردەلەۋ جونىندەگى اقپاراتتىق-ساراپتامالىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى الەكسەي ۆلاسوۆ “ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق يدەياسى: تەوريادان ءتاجىريبەگە دەيىن” دەگەن اتپەن بايانداما جاسادى. ول ءوز سوزىندە ينتەگراتسيالىق بايلانىستاردى قالىپتاستىرۋدىڭ وڭ ءۇردىستەرى ساياسي دەكلاراتسيالار دەڭگەيىندە عانا ەمەس, ناقتىلى ەكونوميكالىق تاجىريبەلەر نەگىزىندە دە مۇمكىن بولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. “قازىرگى تاڭدا ەۋرازيا يدەياسى جاھاندانۋ ۇسىنعان پروبلەمالار شەڭبەرىندە جاڭاشا ۇعىنۋدى قاجەت ەتەدى. سول سەبەپتى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ەلدەردىڭ رۋحاني, عىلىمي, ءبىلىم بەرۋدەگى ينتەگراتسيالانۋى جاڭا اشىلۋلارعا باعىتتالعان. ال بۇل ءوز كەزەگىندە ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن دوستىققا, ءوزارا سىيلاستىققا, ءبىزدى قورشاعان ورتانىڭ سان-الۋان ەكەندىگىن تۇسىنۋگە باعىتتالاتىنى بەلگىلى”, دەدى ا.ۆلاسوۆ. وسىلاي دەي كەلە ول ن.نازارباەۆتىڭ ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيى – ەۋرازيالىق وداق قۇرۋ جونىندەگى يدەياسىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. “بۇل – جاڭا ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا قاجەت ىرگەتاستىڭ العاشقى تاسى بولاتىن. سودان بەرگى 16 جىلدىڭ ىشىندە رەسەي مەن قازاقستاندا ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى دامىتۋ جولىندا ۇلكەن ىلگەرىلەۋشىلىكتەر بايقالۋدا”, دەدى رەسەيلىك مامان.
بۇل كۇنگى باسقوسۋ كەزىندە ءسوز العان ساراپشى-عالىمداردىڭ نەگىزگى ويى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العان كۇننەن كەيىنگى قول جەتكىزگەن باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – ول جاڭا يدەولوگيالىق دامۋ ىرگەتاسىنىڭ قالانۋى دەگەنگە سايدى. بۇل تۋراسىندا دا رەسەيلىك عالىمنىڭ ايتقان ويلارى كوڭىلگە قونىمدى شىقتى. “بۇل دامۋدى مەملەكەتارالىق بايلانىس پەن ينتەگراتسياعا نەگىزدەلگەن ەۋرازيالىق جوبا دەسەك تە بولادى. ماسەلەن, كەدەن وداعى قۇرۋ – بۇل رەسەي, بەلارۋس جانە قازاقستاننىڭ ناقتىلى ينتەگراتسياسىنىڭ تەك العاشقى كەزەڭى عانا ەمەس, ول ەۋرازيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ستراتەگياسىنىڭ بەلگىلى ءبىر بولشەگى.
ءلايلا ەدىلقىزى.