ەلىمىزدەگى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمنىڭ وتۋىنە ساناۋلى كۇندەر قالدى. رەفەرەندۋم – كەرەكتى ءىس-شارا, حالىقتىڭ ۇنىنە قۇلاق اسىپ, پىكىرىن ەسكەرۋ ماسەلەسى. حالىقارالىق تاجىريبەدە بار ءىس-شارا. كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر ەنگىزۋ ءۇشىن رەفەرەندۋم قاجەت.
وزگەرىستەر كىم ءۇشىن, نە ءۇشىن كەرەك؟ ەڭ الدىمەن جاڭا قوعام جاستارعا كەرەك, سەبەبى بولاشاق سولاردىكى. ەندى مەملەكەت كۇردەلى ماسەلەلەردى بيلىكپەن اقىلداسا, كەڭەسە وتىرىپ, الدىمەن حالىقتىڭ ءوزى بەلسەندىلىك تانىتىپ, دۇرىس شەشۋگە اتسالىسۋلارى ءتيىس.
ەندى مىنا ماسەلەگە كەلەيىك. جاڭعىرعان كونستيتۋتسيادا قانداي وزگەرىستەر بولادى؟ ساياسي رەفورما نەسىمەن قۇندى؟ بۇل وزگەرىستەردى حالىق بىلە مە؟ بايقاۋىمىزشا, حالىقتىڭ ءبىرازى اتا زاڭ باپتارىندا قانداي ەرەكشەلىكتەردىڭ بار ەكەنىن بىلە بەرمەيدى. ەندىگى جەردە سوعان نازار اۋدارىپ, جاڭادان قانداي باپتاردىڭ قوسىلعانىنا كوڭىل ءبولۋ كەرەك.
ايتالىق, ادام قۇقىقتارىنا قاتىستى وزگەرىستەر ءتارتىبى بار. سونداي-اق وتپەلى كەزەڭنىڭ ءتارتىبى مەن جولدارى سەكىلدى باپتار قوسىلدى. بۇرىنعى كونستيتۋتسيادا 97 باپ بولعانى بەلگىلى. ال جاڭا اتا زاڭدا ول 99 باپ بولادى. سونىمەن قاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن كونستيتۋتسيادا جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسىلى ەكەنى ايتىلعان.
ەندىگى جەردە پرەزيدەنت بۇل لاۋازىمعا بەلگىلەنگەن مەرزىم بويىنشا ەكى رەت قانا سايلانا الادى. بيلىگى شەكسىز سۋپەرپرەزيدەنت دەگەن بولمايدى. جاڭارعان كونستيتۋتسيانىڭ باپتارىنا سايكەس بۇدان بىلاي مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەلىسىمىمەن كەز كەلگەن لاۋازىمدى قىزمەتكە تاعايىنداۋعا كەم دەگەندە ەكى ادام ۇسىنىلادى. حالىق الدىنا كەلگەن لاۋازىم يەسى ءوزىنىڭ جوباسىن, باعىت-باعدارىن ۇسىنىپ, ەگەر كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقسا عانا سايلانادى. وسىلايشا حالىق ءوزى تاڭداۋ جاسايدى. بولاشاقتا دەپۋتات, اكىم, باسقا دا لاۋازىم يەلەرىنىڭ جۇمىسى ناشار بولىپ, بەرەكەسىزدىككە بوي الدىرسا, حالىق ونى كەرى قايتارىپ الۋعا مۇمكىندىگى بار.
ەلىمىزدەگى جاڭا بەتبۇرىس, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ باعىتىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ رەفورماسىن قولداپ, ساياساتىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان كورشىلەس ەلدەر بار. ساياسي رەفورمانى قولداپ, رەفەرەندۋمعا داۋىس بەرۋگە كەلگەن ءاربىر ادام وسىنى ءبىلۋى ءتيىس. سوندىقتان, ارقايسىمىز دايىندىقپەن كەلىپ, جارقىن بولاشاقتى قالىپتاستىرۋعا بەلسەندى بولايىق.
ساياسات بەيىسباي,
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم جەتەكشىسى