كەز كەلگەن مەملەكەت تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا جەتۋدى كوزدەسە – ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە باسا ءمان بەرۋگە ءتيىس. اسىرەسە سوڭعىسى قازاقستاندا اسا وزەكتى. ايتالىق ەلىمىزدە كليماتتىڭ وزگەرۋى, بيوالۋاندىقتى ساقتاۋ جانە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنا قاتىستى قوردالانعان پروبلەما كوپ.
مىنە, وسى ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ ماقساتىندا بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ قۇزىرلى ورگاندارى مەن ەكولوگيالىق ۇيىمداردىڭ ساراپشىلارىمەن بىرلەسىپ, ۇلتتىق كونسۋلتاتسيالاردىڭ قورىتىندى سەسسياسىن وتكىزدى.
«دۇنيەجۇزىلىك قورشاعان ورتا كۇنى قارساڭىندا شۆەتسيانىڭ استاناسى ستوكگولمدە «ستوكگولم +50» حالىقارالىق جيىنى ۇيىمداستىرىلىپ, وندا الەم ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارى باس قوسادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جاھاندىق دەڭگەيدەگى ەكولوگيالىق باستامانىڭ قولعا الىنعانىنا 50 جىل تولدى. ستوكگولمدە مەملەكەتتەر باسشىلارى كليماتتىق باعدارلامالارعا بايلانىستى حالىقارالىق كەلىسىمشارتتار مەن وزدەرىنە الىنعان مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلايدى. وسى جيىنعا دايىندىق رەتىندە ءار مەملەكەتتىڭ مۇددەسى, سۇرانىستارى مەن باسىم ماقساتتارىن انىقتاۋ ءۇشىن ۇلتتىق كونسۋلتاتسيالار وتكىزىلدى. اتاپ ايتساق, قازاقستان وڭىرلەرىندەگى مەملەكەتتىك ورگاندار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ءتۇرلى قوعامدىق قوزعالىستار اراسىندا ەلدەگى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى رەتتەۋگە بايلانىستى ساۋالداما جۇرگىزىلىپ, ۇسىنىستارىنا قانىقتىق. ونىڭ دەنى اۋانىڭ لاستانۋى, تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, قالدىقتى باسقارۋ سىندى ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى ماسەلەلەر قامتىلدى. البەتتە, بۇل شارۋانى تىندىرۋعا سەرىكتەستەرىمىز ايتارلىقتاي قولعابىس ەتتى. بۇل باعىتتا اسىرەسە شۆەتسيا ەلشىلىگىنىڭ قولداۋى انىق بايقالدى», دەدى بۇۇ دب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش.
شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەردىڭ ايتۋىنشا, «ستوكگولم +50» كونفەرەنتسياسى جەر پلانەتاسىن پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدە ساۋىقتىرىپ, تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىندا كوزدەلگەن كورسەتكىشتەردى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىگىن تالقىلاۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلادى.
«50 جىل بۇرىن, ياعني 1972 جىلى ستوكگولمدە جوعارىدا ايتىلعان كونفەرەنتسياعا ۇقساس جيىن وتكىزىلگەن ەدى. وندا العاش رەت ەكولوگيالىق ماسەلەلەر جاھاندىق دەڭگەيدە كۇن تارتىبىنە قويىلدى. سودان بەرى قانشاما ۋاقىت وتكەنىن ەسكەرسەك, كونفەرەنتسيادا كوتەرىلگەن ەكولوگيالىق اسپەكتىلەردى قايتا قاراستىرۋعا تۋرا كەلەدى. ارينە, الداعى حالىقارالىق جيىندا پوستپاندەميالىق كەزەڭدەگى دامۋ ماسەلەلەرى, تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جولدارى, «جاسىل» وسىمگە بەت بۇرۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارى قاۋزالادى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا, اسىرەسە ءتۇرلى مۇددەلى تاراپتاردىڭ قاتىسۋىنا ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. ونىڭ ىشىندە جاستاردى تارتۋعا دەن قويىلادى. الۋان ءتۇرلى كوزقاراستاعى تاراپتاردىڭ پىكىر الماسۋى كونفەرەنتسيانىڭ وزەگىنە اينالادى. وسى ورايدا ساراپشىلاردىڭ كونسۋلتاتسيالىق كەڭەسىن وتكىزۋگە باستاماشىلىق تانىتقان بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. جوعارىدا ايتىلعانداي, ۇلتتىق كونسۋلتاتسيالار قازاقستاننىڭ بىرقاتار وڭىرىندە ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. ال ەلورداداعى باسقوسۋ «ستوكگولم +50» كونفەرەنتسياسىنىڭ الدىنداعى ساراپشىلاردىڭ قورىتىندى كونسۋلتاتسيالىق وتىرىسى», دەدى م.فويەر.
ساراپشىلار ايتقانداي, ەلىمىز جەر كولەمى جاعىنان الەمدە 9-ورىن الاتىندىقتان كليماتتىڭ وزگەرۋى دە وڭىرلەردە ءار قالاي ورىن الادى.
«قورشاعان ورتاداعى وزگەرىستەر تۋرالى حالىق جاقسى حاباردار. ولار كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قالاي بەيىمدەلۋ كەرەكتىگىن, سونداي-اق جاعىمسىز اسەردى ازايتۋ قاجەتتىگىن تولىق تۇسىنەدى. كوبىنەسە وڭىرلەردە تازا سۋمەن قامتىلۋ, اۋانىڭ لاستانۋىنا بايلانىستى پروبلەمالاردى بايقادىق. ەسىمدە قالعان قىزىقتى اسپەكت, بىرقاتار ماسەلەنى نارىقتىق شەشىمدەر ارقىلى رەتتەۋگە بولادى. بىلايشا ايتقاندا, ەلدەگى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى جەكە سەكتوردىڭ كومەگىمەن شەشۋگە دايىندىعى. ءبىز وسى باعىتتىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا مۇددەلىمىز. بيوالۋاندىقتى ساقتاۋ ماسەلەسىندە, جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر الەمى, ورمان شارۋاشىلىعى جانە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ پروبلەماسىنا كوڭىل بولۋگە تىرىسامىز. وسى ماقساتتا جەرگىلىكتى قۇزىرلى ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتتىق. ەنەرگيا ماسەلەسىنە كەلسەك, بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ەنەرگيا رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ, جاڭعىرمالى ەنەرگەتيكانى دامىتۋدى قامتيدى. قازاقستان ۇكىمەتىمەن ەنەرگەتيكا سەكتورى, بيوالۋاندىقتى ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ باعىتىندا تىعىز جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ەكولوگيالىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بولىنەتىن نەمەسە قاراستىرىلاتىن قاراجات تۋرالى اڭگىمە قوزعالعاندا, بۇل اقشاعا ينۆەستيتسيا رەتىندە قاراۋعا كەڭەس بەرەمىن. نەگە دەسەڭىز, «جاسىل» ءوسىم قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, تىڭ مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. بيوالۋاندىقتى ساقتاۋعا جۇمسالاتىن قاراجات پايدالى قازبالارعا سالىناتىن ينۆەستيتسيادان كەم تۇسپەيتىنىن ايتقىم كەلەدى. ويتكەنى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ارقىلى ونداعى تىرشىلىك يەلەرىنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاسالادى», دەدى بۇۇ دب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى.
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى زۋلفيا سۇلەيمەنوۆانىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قازاقستان كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى حالىقارالىق شارتتارعا قوسىلىپ, بەلگىلى مىندەتتەمەلەردى وزىنە العاندىقتان ەكوجۇيەنى ساقتاۋعا مۇددەلى.
«قورشاعان ورتاعا بايلانىستى ماسەلەلەردىڭ ۋاقىت ساناپ وزەكتىلىگى ارتىپ جاتقانىن بايقاپ وتىرمىز. ەلىمىزدىڭ حالقى ەكولوگيا ماسەلەسىنە بەيجاي قاراعان ەمەس. بۇل باعىتتا ازاماتتىق بەلسەندىلىكتەرىن ۇدايى كورسەتىپ كەلەدى. تۇراقتى دامۋ كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋگە ءبىزدىڭ قوعام جانە تۇتاستاي ەلىمىز ىنتالى. ەكوجۇيەنى ساقتاۋ ءۇشىن «جاسىل» ەكونوميكاعا بەت بۇرىپ, ونى دامىتۋ قاجەتتىگى داۋسىز. بۇل ءبىزدىڭ بولاشاق ۇرپاعىمىزعا قاجەتتى امال», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
«ستوكگولم +50» حالىقارالىق كەزدەسۋى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 2021 جىلعى مامىرداعى قارارىنا سايكەس تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ ماقساتىندا, ونىڭ ىشىندە COVID-19 پاندەمياسىنان كەيىن ورنىقتى قالپىنا كەلتىرۋ جولىمەن وتكىزىلەدى.