مەنشىك يەسى – حالىق

«جەردىڭ جانە تابيعي رەسۋرس­تاردىڭ يەسى حالىق» دەگەن نور­مانى كونستيتۋتسيادا ءبىرجولا بەكىتۋدىڭ ساياسي ءمانى زور بولماق جانە بولاشاقتا بۇل ماسەلەنى ءارتۇرلى تۇسىندىرۋگە جول بەرىلمەۋى كەرەك. وسى­عان بايلانىستى, نەگىزگى زاڭ­نىڭ 6-بابىن مىناداي رەداكتسيادا بەرۋ ۇسىنىلادى:

«جەر جانە ونىڭ قويناۋى, سۋ, وسىمدىكتەر جانە جانۋارلار الەمى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسىلى. مەملەكەت حالىق اتىنان مەنشىك يەلىگىن جۇرگىزۋگە قۇقىلى», دەگەن پرەزيدەنت ءسوزىن تولىق ماقۇلدايمىن. ويتكەنى جەر راسىندا دا حالىقتىڭ يگىلىگى ەكەنى راس.

«كونستيتۋتسيادا حالىقتىڭ جەر مەن تابيعي رەسۋرستاردىڭ مەنشىك يەسى ەكەندىگى تۋرالى نورمانىڭ تۇپكىلىكتى بەكىتىلۋى ۇلكەن ساياسي مانگە يە بولادى, بولاشاقتا كەز كەلگەن قاراما-قايشىلىقتاردى بولدىرمايدى» دەگەن پرەزيدەنت پىكىرىنىڭ ءمانى دە تىم تەرەڭدە جاتىر دەپ پا­يىمدايمىن.

نەگىزگى زاڭنىڭ وسى بابىنىڭ قازىرگى ەرەجەلەرىنىڭ تۇپكى ءمانى «جەر جانە ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋار­لار دۇنيەسى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار مەملەكەت مەنشىگىندە بولادى. جەر, سونداي-اق زاڭدا بەل­گى­لەنگەن نەگىزدەردە, شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشىكتە دە بولۋى مۇمكىن», دەگەن جولدارمەن ناقتىلانعانى ءجون.

كونستيتۋتسيانىڭ 6-بابىنىڭ رەداكتسياسىن وزگەرتە وتىرىپ, ءبىز ونى «مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق» دەگەن تۇجىرىممەن تۇيىندەپ, بيلىك بۇكىل قازاقستان حالقىنا تيەسىلى دەپ ايتىلاتىن كونستيتۋتسيانىڭ 3-بابىنا سايكەس كەلتىرەمىز.

جەرگە قاتىستى بارلىق قاعي­داتتى ماسەلەلەردى, مەملەكەتتىڭ شە­كاراسى مەن اۋماقتىق تۇتاس­تىعى ماسەلەلەرىن قازاقستان حالقى رەفەرەندۋمدا شەشۋگە ءتيىس. بۇل ەرەجە مەنىڭ ويىمشا, كونستيتۋتسيانىڭ 6-بابىنا ەنگىزىلۋگە ءتيىس. قازىرگى جەر زاڭناماسىنا قازاقستان كونس­تيتۋتسياسىنىڭ 6-بابىنىڭ جاڭا ەرەجەلەرىنە سايكەس وزگەرىس­­­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزگەن ءجون.

پرەزيدەنت جەرگە قاتىستى ماسەلەلەردى نىق شەگەلەپ ايتتى. وسى ورايدا ءبىز بايتاق دالا­مىزدىڭ شىنىندا دا حالىق­تىڭ باعا جەتپەس بايلىعى ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.

مارات سارسەمباەۆ,

زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى