• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
پىكىر 01 ءساۋىر, 2022

ساياسي رەفورمالاردىڭ تۇجىرىمدامالىق نەگىزى

317 رەت
كورسەتىلدى

جۇرتشىلىقتى ءبىرازدان بەرى ەلەڭدەتىپ وتىرعان ەل پرەزي­دەنتىنىڭ جولداۋى قوعامدىق-ساياسي ءومىرىمىزدىڭ اسا كۇردەلى ماسەلەلەرىنە ارنالعان باعدارلامالىق تاريحي قۇجات بولدى دەۋگە بولادى.

ءسوزىنىڭ القيسساسىن «قاڭتار قاسىرەتىنىڭ» سەبەپتەرى مەن سالدارىنا ارناعان مەملەكەت باسشىسى ءبىراز ءتۇيىندى ويلارىن ورتاعا سالدى. ودان ارعى ويلارىن وسى قاسىرەتتەن ساباق الا وتىرىپ, جاڭا قازاقستاندى قۇرۋداعى ساياسي رەفورمالار­دىڭ تۇجىرىمدامالىق نەگىزدە­مە­لەرىن سالا-سالاعا ءبولىپ تاراتا ايتتى. بۇل رەفورمانىڭ جۇ­يە­لى كەشەندى سيپاتتا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ەسكەرتتى. ەلىمىزدەگى باسقارۋ جۇيەسى پرەزيدەنتتىك بيلىككە شوعىرلانىپ قالعانىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, بۇدان بىلاي «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت, ەسەپتى ۇكىمەت» دەگەن ءۇش تارماقتى بيلىك جۇيەسىنە جەدەل كوشۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى. بۇل دەگەنىڭىز پرەزيدەنتتىك بي­لىك­تىڭ ءبىراز بولىگى پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە بەرىلەتىندىگىن بىل­دىرەدى. وكىلەتتى بيلىكتىڭ بار­لىق ساتىسىنىڭ پارمەنى كۇشەيىپ, قوعامدىق ۇيىمدارمەن بايلانىس نىعايادى. ورتالىق بيلىكتىڭ ءبىراز قىزمەتى وڭىرلەرگە بەرىلە وتىرىپ, جەرگىلىكتى جەردىڭ بەل­سەندىلىگىن ارتتىرۋعا دا باسا ءمان بەرىلەدى دەگەن ءسوز.

ارينە, جولداۋدان تالاي اس­تار­لى ويلاردى سۋىرتپاقتاۋعا بولادى. ەڭ باستىسى, وسى رەفورمالاردى دايىنداۋدا حالىق پەن قوعامدىق ينستيتۋتتار­دىڭ ۇسى­نىس-تىلەكتەرى بارىنشا ەسكەرىلگەندىگىن پرەزيدەنت اتاپ كورسەتتى. سونىڭ ناتيجەسىنەن بولار, جولداۋدا كورسەتىلگەن كوپ­تە­گەن ناقتى ءىس جۇرتشىلىق كوڭىلى­نەن شىققانىنا داۋ جوق سياق­تى. ماسەلەن, وزىمىزگە ۇنا­عان ونىڭ بىرقاتار تۇجىرىمدا­ماسى مىنالار: «پرەزيدەنت وكى­لەتتىگىن بارىنشا شەكتەۋ», «پرە­زي­دەنتتىڭ ساياسي پارتيا­نى باسقارۋىن توقتاتۋ», «بيلىك­تە وتىر­عان پرەزيدەنتتىڭ تۋعان-تۋىس­قاندارىنىڭ ساياسي بيلىك­كە ارالاسپاۋى, ءتىپتى كۆازيمەم­لەكەتتىك مەكەمەلەردى باسقارۋعا دا قاتىسپاۋى», «كاسىبي جانە ماجوريتارلى سايلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ», ء«ماسليحاتتاردىڭ ءرولىن كوتەرۋ», «ساياسي پارتيالاردى تىركەۋدى جەڭىلدەتۋ», «سايلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ», «ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى مەن باق وكىلدەرىنىڭ پارمەنىن ارتتىرۋ», «كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ  كونستيتۋتسيالىق سوت بولىپ وزگەرۋى», «ۇلتتىق قۇرىلتاي» ينستيتۋتىن قۇرۋ», ت.ب وسىنداي تولىپ جاتقان جاقسى جاڭا­لىقتار بار. سولاردىڭ ىشىندە بارشانىڭ جۇرەگىنە جىلى تيگەن جاڭالىق اباي وبلىسى, جەتىسۋ وبلىسى, ۇلىتاۋ وبلىسى سياقتى تاريحي سانامىزعا تاڭبالانعان, قازاقى رۋحىمىزعا سەرپىن بەرەتىن كيەلى وڭىرلەردىڭ جاڭاشا وركەن جايۋى بولسا كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ بۇل جول­داۋىنىڭ ءاربىر تاراۋى ارنايى اڭگىمە جاساي وتىرىپ سارا­لايتىن, ەل بولاشاعى ءۇشىن باع­دارلامالىق ماڭىزى بار تاريحي قۇجات دەۋگە بولادى.

 

كەنجەحان ماتىجانوۆ,

م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار