قىرعىزستاندا ورىن العان جانە جالعاسىپ جاتقان وقيعالار باۋىرلاس ەلگە قاتەرلى سىناق بولىپ وتىر. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى رەتىندە جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا ورىن العان قانتوگىستەن كەيىن ساياسي ۇدەرىستەردىڭ بەيبىت جولعا باعىتتالۋىنا تىكەلەي مۇرىندىق بولعان قازاقستان ءۇشىن بۇل سىناقتىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن ءجون.
قىرعىزستانداعى مەملەكەتتىك توڭكەرىستەن ءبىر ايدان استام ۋاقىت ءوتكەندىكتەن, بەلگىلى ءبىر قورىتىندىلار جاساۋعا بولادى. كورشىلەس ەلدىڭ تولىققاندى ازاماتتىق قاقتىعىس تابالدىرىعىندا بولعانى كوپشىلىككە ءمالىم جاعداي. كەيبىر ساياساتتانۋشىلار مەن ساياساتكەرلەر ءتىپتى قىرعىز مەملەكەتىنىڭ ىدىراۋ ءمۇمكىندىگى جايىندا پىكىر ءبىلدىرىپ ءۇلگەرگەن بولاتىن. قازىرگى كۇندە سىرتتان ساياسي ارالاسۋسىز بيلىكتەن ايىرىلعان ق.باكيەۆ پەن بۇرىنعى وپپوزيتسيا مۇشەلەرىنەن قۇرىلعان ۋاقىتشا ۇكىمەتتە اۋىزبىرشىلىككە, نە بولماسا ءبىر كەلىسىمگە كەلۋگە ەشقانداي مۇمكىندىك قالماعانى بەلگىلى.
قازاقستان اۋمالى-توكپەلى قاقتىعىستىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن باستاپ, ەقىۇ توراعاسى رەتىندە, رەسەي مەن اقش مەملەكەت باسشىلارىمەن قاۋىپتى جاعدايدان شىعۋ تۋرالى ءوزارا ىشكى كەلىسسوزدەر مەن كەڭەستەر وتكىزىپ جاتتى.
قازاقستاننىڭ قىرعىزستانعا قاتىستى ۇستانىمى شيەلەنىستىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن ايقىندالدى. قانداي ساياسي قايشىلىقتار بولسا دا, ولاردىڭ شەشىمى تەك كەلىسسوز, اشىق ءۇنقاتىسۋ ارقىلى تابىلۋى ءتيىس. وسى ۇستانىمنىڭ كورىنىسى رەتىندە تاعىنان تايعان قىرعىز ەلىنە قاندى قاقتىعىستان كەيىنگى ءداپ كەلەسى كۇنى, ياعني ءساۋىردىڭ 8-ىندە ەقىۇ توراعاسىنىڭ ارنايى وكىلى ج.كارىبجانوۆ بەت بۇردى.
قىرعىزستانداعى احۋال جەدەل ءارى ناتيجەلى شەشىم قابىلداۋدى تالاپ ەتتى. قازاقستاننىڭ ەقىۇ ءتوراعاسى رەتىندەگى بەلسەندى ءىس-ارەكەتى ناتيجەسىندە كورشىلەس ەلدەگى قاتەرلى وقيعالار الەمدىك قوعامداستىقتىڭ نازارىنا سالىندى. بىرنەشە ءتاۋلىك بويى وتكىزىلگەن ن.نازارباەۆ, د.مەدۆەدەۆ جانە ب.وباما ارالىق كەڭەسى ناتيجەسىندە 15 ساۋىردە كەشكە قاراي ەلباسىنىڭ بۇيرىعىمەن قازاقستان اۋە كۇشتەرىنىڭ ۇشاعى باكيەۆتى الدىرۋ ءۇشىن قىرعىز ەلىنە اتتاندى. راسىندا دا, بۇرىنعى قىرعىز پرەزيدەنتىنىڭ ەلىندە قالۋى ول ءۇشىن وتە قاۋىپتى ەدى. “بۇل ءوز كەزەگىندە جاڭا قانتوگىستەن, بەيبىت حالىقتىڭ اجال قۇشۋىنان باسقا تۇك تە اكەلمەيدى. قازىردىڭ وزىندە قازا بولعان ادامدار سانى سەكسەننەن اسقانى ءمالىم. ودان دا كوپ بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان مەن قازاق ەلىنىڭ اتىنان جاقىن كورشى, جان قيىسپاس اعايىن قىرعىز حالقىنا, ومىردەن وزعان ادامداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتامىن”, – دەدى وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ق.باكيەۆتى قىرعىزستان اۋماعىنان شىعارۋ ارقىلى قانتوگىستىڭ الدىن الۋ كورشىلەس ەلدە تۇراقتىلىق ورناتۋ جولىنداعى اسا ماڭىزدى, بىراق تەك العاشقى قادام بولعان ەدى. ەقىۇ مەن قازاق ءتوراعالىعىنىڭ بىتىمگەرشىلىك ارەكەتتەرى 20 ساۋىردە ۇيىمنىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر مينيسترى قانات ساۋداباەۆتىڭ ءبىشكەككە جۇمىس ساپارى ارقىلى ءوز جالعاسىن تاپتى. ەرەكشە اتاپ كەتەر جاعداي, بيلىك اۋىسقان ءساتتەن كەيىن بۇل قىرعىزستانعا شەت ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ العاشقى ساپارى ەدى. ۋاقىتشا ۇكىمەت, ساياسي پارتيالار, ازاماتتىق قوعام, حالىقارالىق قۇرىلىمدار وكىلدەرىمەن, شەتەلدىك ديپلوماتتارمەن كەلىسسوزدەر ءناتيجەسىندە قازاقستان تارابى كورشىلەس ەلدەگى جاعدايدىڭ تۇراقتانۋىنا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ قىرعىز حالقىنا جاردەمدەسۋىن ءتيىمدى ۇيلەستىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزگەن بولاتىن.
قىرعىزستانداعى كەلەڭسىز جاعدايدى رەتتەۋ مەن قاقتىعىستى توقتاتۋ – بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەت ءۇشىن ەقىۇ-عا توراعا رەتىندە باسىنا العان مىندەتتەمەلەرىنە قاتىستى العاشقى سىناق بولدى.
ساراپشىلار بۇل ماسەلە جايىندا: “قازاقستان توراعالىعىنداعى مۇنداي ءىس-ارەكەت تمد كەڭىستىگىندە قاقتىعىس جاعدايلاردى رەتتەۋدى كوزدەيتىن حالىقارالىق قۇرىلىمداردىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋىندەگى العاشقى تابىستى تاجىريبە بولعاندىعى انىق”, – دەپ اتاپ ءوتتى.
قىرعىزستانداعى ساياسي داعدارىستىڭ بەيبىت شەشىمىن قامتاماسىز ەتۋ قازاقستانعا ەقىۇ-عا ءتوراعا ەل رەتىندە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەگەنى راس. قىرعىز ەلىندەگى جاعدايدى رەتتەۋگە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەن ەۋرووداقتىڭ دا قوسقان ۇلەسىن مويىنداۋ قاجەت. الايدا, كەڭ اۋقىمدى قاقتىعىستىڭ الدىن الۋدا ەقىۇ مەن وعان توراعا ەلدىڭ شەشۋشى ءرول اتقارعانىن شەتەلدىك ساراپشىلار ەرەكشە اتاۋدا.
ەندىگى ماقسات – ايىرقالپاقتى اعايىننىڭ جاڭا بيلىككە دەگەن سەنىمىن ورناتىپ, ەلدەگى توپتاردىڭ بارشاسىن اۋىزبىرشىلىككە تارتۋ. وكىنىشكە قاراي, قىرعىزستانداعى سوڭعى كۇندەردەگى وقيعالار تاعى دا الاڭداتارلىق سيپات الىپ وتىر. ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەكى وبلىس ورتالىعى – جالالاباد پەن وشتا ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ جاقتاستارى مەن قارسىلاستارى اراسىندا قاقتىعىس بولدى. اۋىر جارالانعاندار بار كورىنەدى. ونىڭ الدىندا تاعىنان تايدىرىلعان ەكس-پرەزيدەنت ق.باكيەۆتىڭ سويىلىن سوعۋشىلار اتالعان قالالارداعى اكىمشىلىك عيماراتتارىن باسىپ العان ەدى.
ءسويتىپ, جالالاباد قالاسىنىڭ اكىمشىلىك ءۇيى ۋاقىتشا ۇكىمەت جاقتاستارىنىڭ باقىلاۋىنا كوشىپ ۇلگەردى. بۇگىندە جالالاباد پەن وشقا ارنايى ماقساتتاعى اسكەريلەر ەنگىزىلىپ, ولار قالالارداعى جاعدايدى باقىلاۋلارىنا العان سىڭايلى. بىراق بۇل تىنىشتىقتىڭ قانشا ۋاقىتقا سوزىلاتىنى بەلگىسىز.
جالپى, قىرعىزدار ەكىگە جارىلا بەرەتىن بولسا, ەلدىڭ تۇتاستىعىنا, ءتىپتى مەملەكەتتىلىگىنە قاۋىپ تونەتىنى انىق. سوندىقتان ەل تۇرعىندارى بيلىككە تالاسۋشى جاقتاردىڭ مۇددەسىنەن گورى, ەلدىك مۇددەنى جوعارى قويسا دەيسىڭ.
ءسوز ورايىندا الماتىدا ءوتىپ جاتقان “ەقىۇ-نىڭ ەۋرازيالىق ولشەمى” ترانسازيالىق پارلامەنتتىك فورۋمىندا بۇگىن, سەنبىدە وسى تاقىرىپ قوزعالاتىنىن ايتا كەتەيىك.
وسىنداي ساتتە قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: “ىنتىماق كەتكەن جەردە ىرىس تۇرمايدى” دەگەن ءسوزىنىڭ ورىندىلىعى تاعى دا تانىلا تۇسەدى.
قانات ىسقاق.